Brazılııadaǵy
Álem chempıonatynyń bastalýyna
1 kún qaldy
Erteń Jer sharynyń kelesi qıyrynda, alystaǵy Brazılııa jerinde fýtbol jankúıerleri 4 jyl boıy taǵatsyzdana kútken kezekti Álem chempıonaty sóreden shyǵady. Jahandyq jarys bastalatyn shaq jaqyndaǵan saıyn mamandarda da, oıynshylarda da, olarǵa janashyr jurtta da degbir qalmaı barady. Munyń ózi búgingi tańda álemde ózin ózi tolyq moıyndatqan quramanyń joq ekenin de kórsetse kerek. Ádette álemdik deńgeıdegi jankúıer qaýym bir chempıonattan kelesi chempıonatqa deıingi aralyqta ómir súretin sııaqty. Olar kezekti mýndıal márege jetken boıda aldaǵy saıysta kimniń aıbyny asyp, aıdyny ozyp shyǵatynyn talqylaı bastaıdy. Bul joly da solaı boldy. Afrıka qurlyǵynda ótken alamannyń ystyq-sýyǵy basylmaı jatyp-aq jurt endigi báıgeniń jeńimpazy kim bolatynyna barlaý jasaı bastady. Osynaý 4 jyl boıyna sol áńgime tolas tappady. Pikirtalas doda ótetin shaq taıaǵan tusta jańa tolǵammen tolyǵyp, burynǵydan beter qyza tústi. Bul oı bólisýlerge qatardaǵy qarapaıym fanattan bastap, fýtbol oıynynyń maıtalmandary atanǵan ataqty fýtbolshylar men jattyqtyrýshylarǵa deıin qatysty. Sonymen, jurtshylyq pikirleriniń ólshemimen qaraǵanda, mýndıaldiń basty úmitkerleri kimder? Brazılııa. Bul – naqtyly bir kezeńde oıynshylarynyń quramy men sheberlik deńgeıleri qandaı jaǵdaıda bolǵanyna qaramastan, kez kelgen álem chempıonatynda basty úmitkerler qatarynda atalyp kelgen jalǵyz el. Osy kezge deıingi barlyq 19 chempıonatqa túgel qatysqan da bir ózi. Buǵan qosa, ataǵy jaǵynan da aldyna birde-bir jasaq túsirmeıdi. Ol – álemniń 1958, 1962, 1970, 1994 jáne 2002 jyldarǵy chempıony. Munyń ústine, sary jeıdeli qurama chempıonatty tarıhta ekinshi márte óz otanynda qabyldap otyr. Degenmen, mamandar tap osy joly Brazılııa quramasynyń birinshi ret burynǵy qalpyna múldem uqsamaıtyn bolyp quralǵanyn da aıtady. Buǵan, eń aldymen, komanda sapynda birde-bir ortalyq shabýylshynyń joqtyǵy negizgi sebep. Jartylaı qorǵanys shebinde de kreatıvti ortalyq oıynshy joq. Munyń esesine, qorǵanys shebin naǵyz tasqamal deýge bolady. Onyń janyna qarsy joryqqa attanýǵa dabyl qaǵylǵan boıda qos qaptaldan alǵa qaraı shúılige umtylatyn «qarǵybaýly qabylandardyń» úıiri toptasqan. Olardyń bári tirekti aımaqtyń oıynshylary. Bul jigitter kimdi bolsa da «julyp jegeli» tur. Al quramanyń qaqpa mańy osaldaý kórinedi. Munda kópten beri irgeli klýbta oınap kórmegen tájirıbeli Jýlıo Sezarýdy qıyn sátte almastyra qoıatyn laıyqty izbasar joq. Alaıda, bas jattyqtyrýshy Lýıs Felıpe Skoları sońǵy sheptegi olqylyq ornyn qorǵanystaǵy myqty oıynshylarmen jappaqshy kórinedi. Aıtsa aıtqandaı, onyń qorǵaýshylary shynynda «sen tur, men ataıynnyń» surpynan. Shyny kerek, mundaı baıraqty básekede kimniń juldyzy janyp shyǵa keletinin dóp basyp aıtý áste qıyn. Áıtkenmen, brazılııalyqtardyń osy joly altynshy márte chempıon atanýǵa tolyq múmkindigi bar ekenin joqqa shyǵara almaımyz. Ispanııa. Sportta «Chempıon bolǵannan chempıondyqty ustap turý qıyn» degen qanatty sóz bar. Pıreneı túbeginen kelgen periler osy joly birinshi ret álem birinshiligine chempıonnyń rólinde qatysqaly tur. Olar joǵaryda aıtylǵan qaǵıdanyń qanshalyqty salmaǵy bar ekenin endi naqty sezinetin bolady. Álbette, ıspan jurty «Fýrııa rohıden» sol ataǵyn qorǵap qalýdy talap etedi. Eger osy rettegi alaman Brazılııada emes, jer júziniń basqa kez kelgen pushpaǵynda óter bolsa, álem chempıonynyń bul joly da favorıtter qatarynda ekenine ábden kelisýge bolar edi. Al munda... bári basqasha. Mundaǵy jurt fınaldyń Brazılııa-Argentına sıpatynda ótýin qatty qalaıdy. Onyń ústine, Ispanııanyń chempıonatqa kelip otyrǵan quramy da mamandardyń onshalyqty bir senimin bekindirip turǵan joq. Buǵan terme jamaǵat sapyndaǵy kóptegen myqty oıynshylardyń jaraqat alyp qalýy da sebep bolyp turǵan sııaqty. Sondyqtan Del Boske qolda bar fýtbolshylar qatarynan ujym túzýge baryn salypty. Germanııa. Álemniń úsh dúrkin (1954, 1974, 1990) chempıony atanǵan qurama halyqaralyq deńgeılerdegi ártúrli týrnırlerde eń sátti óner kórsetip kele jatqan komanda bolyp tabylady. Al ujymnyń tizginin ustaǵanyna bıyl 10 jyl tolyp otyrǵan Ioahım Lev aldaǵy chempıonat úshin óte kúshti quram qurastyra bildi. «Nemis máshınesi» bul joly tájirıbeli jáne jas fýtbolshylardyń ortaq quıylymynan quralǵandaı bolyp kórinedi. Onyń árbir shebinde shama-sharyqtary birdeı eki oıynshydan bar. Bul jaǵynan kelgende ortalyq shabýylshy ǵana jalǵyzsyraıtyn sııaqty. Áıtkenmen, qazir kúlli Germanııa osy jalǵyzdyń – Mıroslav Klozeniń jeke tabysyn da qatty tilep otyr. Másele mynada, búginge deıin mýndıalderde 14 gol soǵyp úlgergen surmergenniń endi álem rekordyn jańartýǵa tolyq múmkindigi týyp tur. Al buǵan deıingi úzdik kórsetkish 15 doby bar brazılııalyq Ronaldonyń enshisinde ekeni belgili. Demek, týrnırde bar-joǵy 2 gol salsa, rekord qolda bolmaq. Qazir bylaıǵy jurt arasynda bolashaq chempıon qatarynan Germanııa quramasyn kórip otyrǵandar da kóp. Ras, nemister túsken top ońaı emes. Jalpy, mundaı alamanda ońaı top bola qoımaıdy. Mamandar basty úmitkerler qatarynda, sondaı-aq, Argentına, Ýrýgvaı, Fransııa, Portýgalııa, Italııa, Anglııa sııaqty elderdiń komandalaryn da atap otyr. Serik PIRNAZAR, «Egemen Qazaqstan».
