«Jaǵympazdyq», Oljas Súleımenov
Zerttep qarasaq, qalam ustaǵan qaýymnyń qylqalamnan alys emes ekenin baıqaımyz. Árıne, eki ónerge de kórkemdik ortaq. Ekeýi de ómirdi jyrlaıdy. Ekeýi de adamnyń janyna úńiledi. Máselen, Shoqannyń, Lev Tolstoıdyń, Taras Shevchenkonyń, Pýshkın men Lermontovtyń sýret salǵanyn bilemiz. Oljas Súleımenov te qylqalam ustaı alady. Aqynnyń qylqalamǵa úıirligin onyń shyǵarmashylyq laboratorııasynyń bir qyry retinde tanysaq bolatyndaı.
Sonaý bir jyldary stýdent Oljasqa talantty aqyn Borıs Slýskıı: «Lıýbıte skýlptýrý? Iа nedavno ývleksıa, vot skolko nasobıral. Výchetıch ýdıvılsıa: «Eto ty navaıal?» Prelestnaıa termınologııa. Poet doljen ınteresovatsıa vsem, ne tolko strokı kolleksınırovat. Otvlekaıtes ot stıhov, ne dýmaıte, chto etım obkradyvaete mırovýıý poezııý. Togda stıhı poıdýt. A ýpretes vzglıadom v odný tochký, vspýgnete mýzý. Ona ne lıýbıt domogatelstv...» dep keńes beripti.
Shynynda da bizdiń kóptegen aqyn-jazýshy keskindeme ónerine áýes kórinedi. Desek te bári ataqty sýretshi atanǵan joq, tek jumys bólmesiniń kún túser tusynda ermek úshin aınalysty.
Bir derekterge súıensek, Ekinshi jahan soǵysy bitken jyldary Geteniń eskertkishin salyp otyrǵan jas Qalmuqan Isabaıdy kórgende nemister: «Mine, ǵajap, bizdiń áskerler mynalardyń qalalaryn talqandady, al mynaý bolsa, qaıdaǵy bir jaý eldegi músinge tabynyp otyr!» dep qaıran qalypty.
«Ekijúzdilik», Oljas Súleımenov
Jazýshyny áýestigi shyǵarmashylyǵynda da qylań beredi. 1985 jyly «Jalyn» baspasy shyǵarǵan «Sózstan» jınaǵynda kóptegen qalamgerge saýalnama suraqtary taratylypty: «Kenetten qolyńyzdan jazý kelmeı qalsa, qandaı kásiptiń qulaǵyn ustar edińiz?» Osy suraqqa Qajyǵalı Muhanbetqalıev: «Adam aıaǵy baspaǵan qalyń toǵaılardyń birindegi jalǵyz úı qoryqshynyń kómekshisi bolyp keter edim. Qoryqshy bolý – bala kúnnen bergi armanym» dese, Aqseleý Seıdimbek: «...onda menen jaqsy dáriger nemese mýzykant shyǵýy múmkin edi. Sondaı-aq qolónermen aınalyssam da talaıdyń kózin qýantar óner týyndylaryn jasaıtynyma kúmándanbas edim. Al eger ne qoıshy, ne jylqyshy bolǵanda tamasha eńbek úlgisin kórseter edim dep oılaımyn», depti. Kádirbek Segizbaev bolsa: «О́mirimde alǵash ret pesh salyp kórgenim bar. Osynym qalaı bolar eken degen kúdik mazalap turǵanda kórshim kelip mundaı qurylysy kúrdeli peshti salý úshin arnaıy maman shaqyrý kerek edi dep odan ári qobaljytyp ketti. Qorqa-qorqa pesh te qalanyp bitti, qorqa-qorqa ot ta jaǵyldy. Birazdan soń qarasam, peshimniń býy burqyrap, otty dúr-dúr tartady», dep jaýap beredi. Al Moldahmet Qanaz: «Dıplom alǵan zańdy mamandyǵym – muǵalim. Erterek qol úzgendikten, muǵalim retinde qazirdiń ózinde kónerip qaldym. Myna bir beti ármen bolǵyr jaǵdaı kelip qalǵandaı bolsa, tipti, muǵalimdikke de jaramaı qalatyn shyǵarmyn. Sondyqtan da jazýshy degen ataqtyń bedelin túsirmeı, buıyrǵan pensııamdy jep, úıde jatyp kitap oqyrmyn... Buıyrtsa, bala jubatarmyn, baý-baqshaǵa qararmyn», deıdi.
Iá, qoryqshy Qajyǵalıdiń balyqshy ekenin de bilemiz. Jazýshy muny senbi-jeksenbide bir shyǵatyn ermek qylyp qana qoıǵan joq. Bul salaǵa kásibı turǵydan keldi, kóp izdendi, indete zerttedi, qyzyǵýshylyǵyn jazýymen ushtastyra bildi. Sóıtip, 2008 jyly «Alabuǵa, aqqaıran...» (Elimizdiń ózen-kólderindegi balyqtar jóninde ne bilesiz?) degen kitap jazdy.
Qazaq avtorlarynyń áýestigi men ǵadetterin zerttep, serııalyq maqalalar jazyp júrgen jazýshy Qultóleý Muqashtyń jazbalaryna súıensek, Qostanaıdaǵy aqyn Serikbaı Ospanov bala kezinen dombyrany keremet jasaıdy eken. Ondaı adamnyń mýzyka syryn da tereń bilmeýi múmkin be?.. Dombyra degende anekdotshy Talasbek Ásemqulov ta eske túsedi. Ol da iske jaraıtyn aǵash, temir-tersek jınaǵandy jaqsy kóripti. Birde bireýlerdiń syrtqa shyǵaryp tastaǵan eski dıvanyn baıqap, aǵashtaryn buzyp alyp kelipti. Maqsaty – sheberge berip, dombyra jasatý. Tramvaı buzǵanda da saıman jasaýǵa jaraıtyn temirlerin jınap júripti. Al úıge qonaq kelgende «qundy» aǵashtaryn shkaftaǵy tondardyń ishine tyǵyp qoıady eken. Kóńiljyqpastyq qoı, suraǵan adamǵa joq deı almaıdy. Beksultan Nurjekeuly da qoldan jıhaz jasaıdy desedi. Jazýshynyń bul ermegi kádimgi kásibı sheberlerden kem túspeıdi.
