Erekshe jandarǵa arnalǵan ereje

Jıynǵa qatysýshylar jar­nama, kınomatografııa, telera­dıo­daǵy aqparat taratý, aq­paratqa qoljetimdilik, aqpa­rat­tandyrý syndy birneshe zańǵa ózgeris engizýdi usyndy. О́ıtkeni múmkindigi shekteýli azamattar qoǵamda erkin ómir sú­rip, olarǵa kez kelgen aqparat qoljetimdi bolýy qajet. Zań jobasyn talqylaý barysynda otandyq telearnalarǵa sýrdoaý­darma men sýbtıtrdi mindetti túrde qosý usynyldy. О́ıtkeni sta­tıstıkalyq derekterge súıen­sek, elimizde kórý qabileti nashar 85 myńǵa jýyq azamat bar. Al 29 myńǵa jýyq jannyń týylǵaly qulaǵy estimeıdi nemese júre bara estý qabileti buzylǵan.

– О́kinishke qaraı, estý jáne kórý qabiletinen aıyrylǵan azamattar úshin elimizdegi mem­lekettik mekemelerdiń saıtyn­daǵy aqparat qoljetimsiz. Eger qasynda málimetti oqyp beretin adam bolmasa, olar ózdiginen qaraı da, oqı da almaıdy. Bul azamattardyń quqyǵyn shekteıdi. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń dereginshe, 2050 jylǵa qaraı shamamen 2,5 mlrd adamnyń, ıaǵnı álemdegi ár tór­tinshi azamattyń qulaǵynyń estýinde qıyndyq bolýy múmkin. Demek bul adamdarǵa qoǵamǵa beıimdelý úshin qazirgiden de birneshe ese shara qabyldaýdy qajet – dedi «Dara» ortalyǵynyń ókili Aıgúl Tabergenova.

Halyqaralyq tájirıbede kórý jáne estý qabileti nashar adamdarǵa aqparatqa qolje­timdilikti qamtamasyz etý úshin jańa tehnologııanyń jetistikteri men qyzmetterin qoldanylady. Osy rette ortalyq ókili eli­miz­­degi jarnama týraly zańǵa osyndaı tájirıbeni engizýdi usyn­­dy. Muny dıjıtal-ınklıý­zııa boıynsha sarapshy Zııat Áb­diqaımov ta qoldady. Buǵan qosa ol basqosýda qoljetimdi sıfr­lyq orta qalyptastyrýdyń ma­ńyzdylyǵyna toqtaldy.

– Zańda memlekettik organ­dardyń aqparattyq júıelerine qatysty qoljetimdilik jáne qaýipsizdik týraly bap bar. Júr­­gi­zilgen zertteýlerge súıen­­­sek, elektrondy Úkimet por­ta­ly múgedektigi bar adamdar úshin qoljetimsiz. Zańnyń osy bóligi tereńirek taldaýdy, áli de naqtylaýdy qajet etedi. Elektrondy aqparattyq resýrs­tarǵa qatysty, onyń ishinde elek­trondy qujattardyń qolje­timdiligine qatysty biraz másele bar, – dedi Z.Ábdiqaımov.

Jıynda Qazaq sańyraýlar qoǵamynyń tóraǵasy Jangeldi Bek­batyrov egde jastaǵy qulaǵy estimeıtin azamattar úshin sýb­tıtrdiń mańyzdylyǵyna toqtal­dy. Ol sondaı-aq elimizdegi erekshe jandarǵa telearnalardaǵy barlyq baǵdarlamaǵa sýrdoaýdarmany mindetteý kerek degen kózqarasyn ortaǵa saldy. Máselen, reseılik «Ryjıı» tele­ar­nasynda 4-12 jas araly­ǵyndaǵy balalar úshin sýrdoaýdarma jasalady. Iаǵnı estý qabileti buzylǵan nemese týabitti estimeıtin balaqaılarǵa mýltfılm, anımasııalyq jáne kórkemdik serıaldardy, shoýlardy kórý múmkindigi bar. Al bizde bul másele áli de ózekti kúıinde qalyp otyr.

– Túrkııanyń Ystanbul qala­syndaǵy mýzeılerde bolǵan­myn. Onda kórý qabileti nashar adam­darǵa arnaıy aýdıoqu­ry­l­ǵy­lar beriledi. Mýzeıdegi qun­dy­lyqtardyń árqaısysynda QR kodtary bar. Osylaısha túrik halqynyń qundylyqtarymen aǵylshyn-orys tilderinde er­kin tanysýǵa bolady. О́te yńǵaı­ly. Bizdiń júıege de aýdıo­deskrıp­sııa­ny engizý kerek, – deıdi Jan­geldi Bekbatyrov.

Buǵan qosa qoǵamdyq birlestik tóraǵasy memlekettik organdar kórý qabileti nashar nemese múldem kórmeıtin azamattarǵa usynylatyn beınetaspalardyń ornyna zamanaýı aqparattyq tehnologııalardyń áleýetin tıim­di paıdalanyp, You Tube jelisine oıysý kerek degen pikirin bildirdi.

Al «Internews Network» ha­lyq­aralyq uıymy ókildiginiń zańgeri Olga Dıdenko zań jobasynda qoǵamnyń bul sanatyndaǵy azamattar úshin telearnalar, spýtnıktik jáne kabeldik operatorlar arqyly aqparattyq qoljetimdilikti qamtamasyz etý usynylǵanyn aıtady. Osy rette qujattyń áli de saraptap, je­tildiretin tustary bar. О́ıt­keni aldaǵy ýaqytta zań osy kúıinde qabyldansa, búkil otan­dyq teleónimderge sýrdoaýdarma men sýbtıtrdi mindetti túrde qosý, aýdıodeskrıpsııany engizý qarjylyq qıyndyqtardyń, ózge de problemalardyń týyndaýyna ákelip soǵýy múmkin.

Bul konstrýktıvti oıdy jı­ynǵa qa­tysýshylar da qolda­dy. Son­daı-aq jıynda sala mamandaryn daıarlaý máselesi de kóterildi. О́tken aptada zań jobasyn talqylaý maq­satynda túrli formatta birneshe jıyn ótkizildi. Zań jobasy azamattyq sektor jáne sarapshylar qaýymdastyǵynyń múddeli ókilderimen áli de tal­qy­lanady. Jalpy, Qazaqstan Orhýs konvensııasyna jáne BUU Múgedekterdiń quqyqtary týraly konvensııaǵa qosylǵan. Sondyqtan erekshe jandarǵa arnalǵan ereje sheńberinde qoldaý kórsetý mańyzdy.