Tas ta bolsa jany bar sııaqty, oıǵa jetelep, jalǵyz janǵa es bolady. Ertedegi «alań da alań, alań jurtpen» birge jumbaq dáýirlerge sapar shegesiń. Ári qaraıǵy izdi Qaztýǵan jyraýdyń ózi salyp ala jóneledi.
«Alań da alań, alań jurt,
Aqala ordam qonǵan jurt.
Atamyz bizdiń bu Súıinish
Kúıeý bolyp barǵan jurt.
Anamyz bizdiń Boztýǵan
Kelin bolyp túsken jurt...». Sodan keıin baryp «qarǵadaı mynaý Qaztýǵan batyr týǵan jurt», deıdi. Atasy Súıinishten soń birden anasy Boztýǵan esimin ataǵannan-aq sheshege degen qurmet atoı salady. Bul jerde bási eń bıik sóz – jurt, ıaǵnı el men jer, Otan degen sóz. Odan soń ata men ana, elge qorǵan bolyp týǵan Qaztýǵan batyr (bala). «Otan – otbasynan bastalady» degen maqaldyń tórkini osy jerden shyǵady, demek. Birden el qorǵany batyrlardy maqtamaı anasyn aıtady jyraý. Oshaqtyń úsh butyndaı osy ata-ana, balalarǵa, Qaztýǵansha aıtqanda, «janǵa saqtaý bolǵan JURT» eken. Qazaq ony da Jer-ana dep tanıdy. Búginde solaı ataımyz. Bala eldik jaǵdaıda kepilge júrýi múmkin, ana satylmaǵan dala zańynda. Jazylmaǵan osy zań, osy ustyn kókeıimizden óshken joq. Analarǵa degen qurmetimiz de artpasa kemimegen. Qazaq sondaı halyq bolyp qala berse, jer betinen joıylyp ketpesi taǵy anyq.
«Edil bol da, Jaıyq bol,
Eshkimmenen uryspa.
О́letuǵyn taı úshin,
Kóshetuǵyn saı úshin,
Jelke teriń qurysyp,
Árkimmenen uryspa.
Ashý – dushpan, artynan
Túsip ketseń qaıtesiń
Túbi tereń qýysqa!..» (Asan qaıǵy)
Aqyl-oıy men sana-sezimi osylaı ólsheýsiz keń pishilgen halyqtyń kisi syılaý, adamnyń qadirine jetýi men ómirdi paryqtaýy ózgeshe, anaǵurlym joǵary. Ult pen ulystyń ósip-jetilýi, shańyraqtyń qutaıyp, berekesiniń artýy, yrysynyń turaǵy ǵana emes, besiktegi ul-qyzdyń boıǵa jetip, at jalyn tartyp mingenge deıingi tárbıesi analar qolynda bolǵanyn kóremiz. Áke árdaıym tórde, shańyraqtyń tóresi. Ol usynǵan joldy, úlgi-ónegeni jetkizýshi, urpaq boıyna sińirýshi ana – meıirim ustasy. Ul-qyzdary ósip-jetilgen soń onyń da orny tór. Aq áje, áziz jan, qasıetti ananyń talaıy áýlet qana emes, tutas taıpanyń uranyna aınalǵany tarıhtan málim.
Dúnıede qansha jan, qansha júrek soqsa, sonyń árqaısysynyń túkpirinde ardaqty ana esimi jazýly. Adam atanyń qany, ananyń meıirim shýaǵynan daryǵan qasıet pen mahabbat arqyly ómir súredi. Sol arqyly súıip-kúıedi, sol arqyly uly erlikterge barady.
Uly joryq jyraýy Dospambet «Qosaqaı, Qosaı, Er Dosaıdyń anasy han qyzyndaı sultannyń ózi edi» dep jaý qolynda jaǵdaısyz qalyp bara jatyp el anasyn esine alyp, tebirenedi. El men jurttyń erteńine alań kóńilmen qaraǵanda áýeli halqynyń ar-namysyna aınalǵan anany oılaıdy. Dospambet jyraý HVI ǵasyrdyń alǵashqy shıregine deıin ǵana ómir súrgenin eskersek, qazaq analarynyń beınesi qadym zamannan iz tartatynyn paıymdaý qıyn emes. Esimi uran bolǵan beridegi analardy aıtpaǵanda. Sol kósh qazirde toqtap, toqyraǵan joq. Eri joqta tap kelgen dushpanǵa baqan ustap shapqan Baıǵozy batyrdyń qyzy, Aǵybaı batyrdyń anasy sekildi qazaq qyzdary, qazaq áıelderi, qazaq analary mahabbat pen eldiktiń týyn jyqqan joq. Dýlat Isabekovtiń «Ápkesinen», Ǵalym Jaılybaıdyń «Bir qap un. Asanáli Áshimov» balladasynan, taǵy basqa shyǵarmalardan kórinedi.
«Qazaq poezııasynyń tarıhyndaǵy eń soqtaly tulǵalardyń biri Buqar jyraý», deıdi jazýshy Muhtar Maǵaýın. Asan qaıǵy, Qaztýǵan, Dospambet úlgilerinen júlge tartyp, ulttyq sana týyn joǵary kótergen Buqar jyraýdyń tómendegi myna sózine bir aýyz sóz qosýdyń ózi artyq bolǵandaı. Aıaýly ana taqyrybyn eldik turǵysynan baǵalaıtyn sana kerek. Muny bizge tek túısinip oqý ǵana qalady:
«Onynshy tilek tileńiz:
On aı seni kótergen,
Omyrtqasy úzilgen,
Aıazdy kúnde aınalǵan,
Bultty kúnde tolǵanǵan,
Tar qursaǵyn keńeıtken,
Tas emshegin jibitken,
Anań bir ańyrap qalmasqa.
On birinshi tilek tileńiz:
On barmaǵy qynaly,
Omyraýy juparly,
Iisi jupar ańqyǵan,
Daýysy qýdaı sańqyǵan,
Nazymenen kúldirgen,
Qulqymenen súıdirgen,
Ardaqtap júrgen bıkeshiń
Jylaı da jesir qalmasqa».
