«Ekoton-Batys» JShS-niń qurylys materıaldary naryǵyna qadam basqanyna anabir kóp ýaqyt bola qoıǵan joq. Soǵan qaramastan, seriktestiktiń gazdy beton shyǵaratyn zaýytynyń ónimderi tutynýshylardyń suranysyna ıe bolyp otyr. Sondyqtan da, bul zaýyt óńirdegi ózindik jumys yrǵaǵy qalyptasqan kásiporyndardyń qataryna jatady. Seriktestiktiń jylý ustaǵysh gazdy beton buıymdaryn shyǵaratyn zaýytyna Germanııanyń «ITONG» fırmasynyń biregeı tehnologııasy ornatylǵan. Ozyq tehnologııaǵa negizdelgen óndiristiń ónimdiligi óz aldyna, jumys úderisi asa jeńildetilgen, qol eńbegi joqqa tán.
Seriktestik ónimderiniń jylý ustaǵysh, otqa tózimdilik, jeńil de ónimdiligine baılanysty sılıkat kirpishten kóptegen artyqshylyǵy bar. Gazdy beton bloktary jeńil de úlken, sondyqtan qabyrǵalardy tez arada qalaýǵa bolady. Al, kirpishke qaraǵanda eritindi 5-7 ese az jumsalsa, qalaý shapshańdyǵy 3-4 ese artady. Tas pen aǵashtyń qasıetterin boıyna qatar sińirgen gazdy beton biregeı joǵary tehnologııalyq qurylys materıaly bolyp tabylady. Gazdy betonnan salynǵan ǵımarat qysta jyly, jazda qońyr salqyn qalypty ustap turady.
Bir tıimdiligi, oblys aýmaǵynda gazdy beton shyǵarýǵa qajetti kvars qumy, ák jáne basqa materıaldar jetkilikti. Munda tek alıýmınıı untaǵy ǵana Reseıden jetkiziledi. Kásiporynda shyǵarylatyn gazdy beton bloktary básekege qabiletti, halyqaralyq standarttarǵa tolyq jaýap beredi. «Ekoton-Batys» JShS ózderiniń qurylystyq gazdy beton bloktaryn negizinen Qyzylorda, Mańǵystaý, Batys Qazaqstan, Atyraý oblystaryna ótkizedi. Sondaı-aq, sońǵy kezderi seriktestik ónimderine Reseıdiń kórshiles Orynbor oblysynan da suranys joǵary bolyp otyr. Al, aqtóbelikterdiń «Ekoton-Batys» JShS-niń ónimderine degen qyzyǵýshylyǵy erekshe. Sebebi, tasymaldaýǵa da, qalaýǵa da yńǵaıly, jylý jáne salqyn ustaǵysh artyqshylyǵy óz aldyna.
– Biz óz ónimderimizdi buǵan deıin Reseıdiń irgeles aımaqtaryna jeke tapsyrystar boıynsha shyǵaryp kelgen bolatynbyz. Bıyl Orynbor qalasynan ókildigimizdi ashtyq. О́kildik bizdiń gazdy beton bloktarymyzdy zańdy tulǵalarǵa ótkizýmen aınalysady. Zaýyt jylyna 198,0 myń tekshe metr gazdy beton ónimderin shyǵarsa, sonyń 30 myń tekshe metrin, ıaǵnı óndirilgen ónimniń 15-20 paıyzyn Reseı naryǵyna shyǵarý joldaryn qarastyrýdamyz. Qazir aıyna 5 myń tekshe metr gazdy beton buıymdaryn Reseıge ótkizip kelemiz. Árıne, olardyń osyndaı ónim shyǵaratyn jıyrmadan astam zaýyttary bar. Biz solarmen básekelestikte ozyp shyǵýymyz kerek. Sondyqtan biz ónim sapasyn basty nazarda ustaýdamyz. О́nimderimiz ózimizdiń zerthanamyzda tekserýden ótedi, aqaýǵa jol berilmeıdi. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq shartyna qol qoıylýy bizge ónimderimizdi eksportqa shyǵarýǵa tyń tynys berdi. Bul baǵytta burynǵydan góri de erkin qımyldaı bastadyq. Gazdy beton buıymdaryn shyǵarýda Belorýssııa tym ilgeri ketti. Olarmen de ónimderimizdi ótkizbegenmen, tájirıbe almasyp turamyz. Sebebi, eki ara qashyq, bul bizge tıimsiz. О́z rynogymyzdy tolyq qamtyp, Reseıdiń kórshiles aımaqtaryna ónimderimiz ótip jatsa, bizge sonyń ózi úlken olja bolyp tabylady, –deıdi seriktestik basshysy Erbolat Rahymbaev.
Bıyl kásiporyn óziniń jylyna 198,0 myń tekshe metr gazdy beton óndiretin jobalyq qýatyna tolyq shyǵýǵa berik negiz qalap otyr. Buryn tórt avtoklav jumys istese, bıyl besinshi avtklavty iske qosypty. Ol eńbek ónimdiligin birden 20 paıyzǵa arttyrǵan. Qazir suranys usynystan góri joǵary bolyp otyrǵan kórinedi. Sondyqtan kásiporyn jyljymaly tórt aýysymda jumys isteýde. Bul zaýyttyń aıyna 17 myń tekshe metr gazdy beton bloktaryn shyǵarýyna múmkindik berýde. Tapsyrystyń kóptigi sondaı zaýyt aýlasynan daıyn ónimder tıelgen avtokólikterde úzilis joq, biri kirip, biri shyǵyp jatyr. Buǵan qosymsha vagondarǵa tıelýde.
– Astanada ótetin EKSPO-2017 kórmesiniń qurylystaryna da ónimderimizdiń 30 paıyzyn jóneltip jatyrmyz. Sebebi, bizdiń bas kásipornymyz sonda «EKSPO» qurylystaryn salýda. Bıyl Qazaqstannyń avtoklavtyq gazdy beton óndirýshileriniń assosıasııasy qurylyp, ol osyndaı toǵyz zaýytty biriktirip otyr.
Bul óz múddemizdi qorǵaýǵa, ózekti máselelerdi ortaq oılasyp sheshýge múmkindik beredi. О́zara yqpaldaspaı ilgerileý joq. Al, jaqyn shetelder rynogyna shyǵý bizge biraz paıdaly, – dedi sóz arasynda Erbolat Ýalhanuly.
Seriktestik «Eýropa-Azııa. Shekarasyz yntymaqtastyq» halyqaralyq ónerkásiptik kórmesine turaqty qatysýshy bolyp tabylady. Munyń kásiporyn úshin tıimdiligi de kórinýde. Qazir seriktestik ónimderi oblystan tysqary jerlerge, sonyń ishinde Reseıdiń shekaralas aımaqtaryna jaqsy tanys. Sol baılanysty bekite túsý úshin seriktestik osy joly Orynbor qalasynda ótetin «Eýropa-Azııa. Shekarasyz yntymaqtastyq» halyqaralyq ónerkásiptik kórmesine tas túıin daıyndalýda. Onyń da sebebi bar, barys-kelis bolmaı, baılanys nyǵaımaıtynyn túsinetin kásiporyn basshylyǵy muny da jarnamanyń bir túri retinde paıdalanyp qalýǵa tyrysýda.
Buryn tapsyrysshynyń qalaýy boıynsha gazdy beton bloktary kólemine qaraı daıyndap beriledi eken, ol úshin tehnologııany qaıta túzý kerek. Qazir oǵan mursha joq, tapsyrys kóp. Bul zaýyttyqtardy yjdaǵatty jumys isteýge jumyldyrýda. Soǵan oraı munda eńbek etýge qolaıly jaǵdaı týǵyzylǵan. Jumysshylar zaýyttyń ashanasynan nebári 300 teńgege tamaqtanady. Arnaýly taǵam beriledi. Qazir kásiporynda 200-ge jýyq adam eńbek etedi. Olar ózderiniń jumys oryndaryna saı arnaýly kıimdermen qamtamasyz etilgen. Jumysshylardyń ortasha eńbekaqysy da jaqsy. Munda jyl aıaǵynda on úshinshi eńbekaqy berý de qarastyrylǵan. Bir sózben aıtqanda, eńbek etýge tolyq jaǵdaı týǵyzylǵan. Zaýytta kásipodaq uıymy qurylyp, jumysshylardyń múddesin qorǵaý baǵytynda jumys isteýde.
Zaýyttyń bas tehnology Janna Atantaeva bizdi gazdy betonnyń daıyndalý úderisimen tanystyrdy. Eritindi bolyp quıylǵannan avtoklavtan daıyn ónim bolyp shyqqanǵa deıingi úderiste qol eńbegi paıdalanylmaıdy dese de bolǵandaı. О́ndiristegi qoldanylatyn ozyq tehnologııa elektronıkamen baılanysty, qondyrǵylar avtomattandyrylǵan, olarda jumys isteý úshin arnaýly bilim kerek. Sondyqtan kásiporynda mamandar men jumysshylardy daıarlaýǵa, olardyń kásibı biliktiligin jetildirýge erekshe mán beriledi. Mine, biz kezdesip áńgimelesken operatorlar Eldar Bahtııarov, Sársenǵalı Álmuratov joǵary bilimdi mamandar, óz kásibiniń bilgirleri. Olar kásiporyndaǵy jumys yrǵaǵyna tóselgen kásip ıeleri. Sondyqtan bolar ózderi jumys isteıtin óndiristik jelilerde kidiris bolmaýyn qamtamasyz etip keledi. Aýysym boıy aıaq sýytyp, tynym kórmeıtin baqylaýshy Ajar Qanatbaeva bolsa daıyn ónimderdiń sapasyn jiti qadaǵalaıdy. Jumysshylar Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń zaýyt ónimin ótkizý rynogyn keńeıtýge septigi tıetinine senimdi. Bul óz kezeginde ónim óndirýdi arttyrýǵa, sondaı-aq, kásiporynnyń ekonomıkalyq-qarjylyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa alǵyshart jasaıtynyn túsinedi. Al, zaýyt ónimi ótimdi bolsa, ózderiniń de jaǵadaıy jaqsaratyny beseneden belgili.
Osyndaı ıgi isterdiń nátıjesinde zaýyt «Qazaqstannyń úzdik taýary» respýblıkalyq konkýrsynda «Halyq úshin úzdik taýar» nomınasııasy boıynsha júldeger boldy. О́nimi sapaly da ótimdi kásiporyndaǵy qyzý eńbek pen uıymshyl ujymnyń barlyq kúsh-jigeri bir arnada toǵysýda. Suranys barda qarqyndy qımyldy báseńsitpeı, eńbek ónimdiligin arttyra túsýge jumylǵan zaýyttyqtar eńbek kórigin qyzdyrýda. Buǵan ónim óndirýdiń ústimizdegi jarty- jyldyqta ótken jylǵa qaraǵanda anaǵurlym artqany da naqty dálel bolady.
Satybaldy SÁÝIRBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy.
