Búginde elimizdiń jáne álemniń jetekshi ǵylymı ortalyqtarymen tyǵyz baılanysta jumys isteı otyryp, zamanaýı materıaltaný ǵylymynyń jańa baǵyttaryn belsendi túrde damytýǵa kiristim.
Aspırantýrany bitirgennen keıin ǵylymı qyzmetim L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń Iаdrolyq fızıka ınstıtýtynda bastaldy.
Alǵashynda yqylasym aýdy. DC-60 aýyr ıondy údetkishtiń sıklotrondyq zaly dıssertasııalyq zertteý taqyrybym boıynsha zertteýler júrgizý úshin tájirıbe alańyna aınaldy. Sol kezdiń ózinde, al bul 2006 jyl bolatyn, elimizde teńdesi joq tehnologııalyq keshenniń zor áleýeti aıqyn kórindi.
Alǵashqy jyldary Iаdrolyq fızıka ınstıtýtynyń Astana fılıaly qalyptasýdyń qıyn kezeńin bastan keshirdi. Fızıka-matematıka ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan Injenerlik akademııasynyń jáne Halyqaralyq ınjenerlik akademııasynyń akademıgi Qaırat Qadyrjanov pen tehnıka ǵylymdarynyń kandıdaty, Atom salasynyń eńbek sińirgen qaıratkeri Ádil Tóleýshevtiń qamqorlyǵynda boldym. Kóp tálim aldym, tájirıbe jınaqtadym.
Sonyń nátıjesinde, qazir trek membranalaryn ázirleý jáne ózgertý, olardy ǵylym men tehnologııanyń ǵylymdy qajet etetin salalarynda qoldanýdyń ǵylymı mektebiniń irgesin qaladyq. Trek (ıadrolyq) membranalar – tazartýdy júzege asyratyn súzgilerdiń bir túri. Olar sol sıklotronda alynǵan polımerli plenkalardan jasalǵan.
Búgingi tańda trek membranalaryna negizdelgen súzgi materıaldary men metall nanoqurylymdaryn qurý kommersııalyq jobasy aıasynda sýdy tazartýǵa arnalǵan jeke súzgilerdiń qoldanystaǵy óndirisi jumys isteı bastady. Nátıjesinde, ǵalymdar sýdy tazartýǵa arnalǵan súzgilerdi óndiriske engizip, paıda taýyp jatyr. Barlyq zertteý DC-60 aýyr ıondyq údetkishte júrgiziledi. Bul elimizdegi alǵashqy súzgiler, olardy daıyndaý úlken shyǵyndardy qajet etpeıdi. Bul baǵytta ǵalymdarymyz áli de tynymsyz jumystar júrgizip jatyr.
Árıne, ǵalym bolý ońaı emes. Ol úshin óz kásibińdi qulaı súıýiń kerek. Sonda ǵana ǵylym siz úshin búkil álemniń esigin ashady.
Armanymdy boljaý múmkin emes shyǵar, sirá. Degenmen men memleketimizdi álemdik kontekste paıdaly qazbalar qazynasy dep emes, búkil kontınenttegi jáne jalpy álemdegi ǵylymnyń flagmany retinde kórse eken deımin. Buǵan shynymen de qol jetkizýge bolady. Tek kóp jáne únemi jumys isteý kerek.
Maksım ZDOROVES,
Injenerlik beıindegi zerthana jetekshisi, PhD
