Ǵalym • 31 Qazan, 2023

Anglııadan – Arqaǵa

Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstr­li­giniń osy aka­de­mııalyq jyl basynda taratqan aqparatyna súıen­sek, elimizde 22 myń­nan asa ǵylymı qyzmetker bar. Sonyń 46 paıy­zy – 40 jas­qa deıingi jas ǵalymdar. Elimizde ǵy­lym­ǵa jastardy tartý maq­sa­tynda «Jas ǵalym» jo­basy iske qosylǵan. Atal­ǵan joba boıynsha jas zertteýshilerge jyl saıyn 1000 grant bólinedi. Grant ıelengenderdiń biri – «Bolashaq» stıpendıa­ty, «Teorııalyq fızıka» boıynsha PhD Ulserik Moldanazar.

Ǵalym • 01 Maýsym, 2023

AQSh syılyǵyn ıelengen

Bul keıipkerimniń esimimen erteden tanys edim. Onyń muhıttyń arǵy jaǵyndaǵy alyp Amerıkada uzaq jyldan beri ǵylymmen aınalysyp, óz salasynda kóptegen jetistikke jetkeni týraly súıinshi habarlar aýyq-aýyq estilip turatyn. «Shirkin, qazaq balasy sondaı bolsa» degen izgi tilekterdiń oǵan kóp aıtylǵany belgili. Ol – «neni ekseń, sony orasyń» degen eski sózdiń astarynda bir shyndyqtyń jatqanyn kúshimen de, isimen de dáleldegen arda azamat. Onyń esimi – Nurshat Nurajy.

Ǵalym • 29 Mamyr, 2023

Mıllıondaǵan qazaqtyń joqtaýshysy

QR UǴA qurmetti múshesi, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor, bilikti ustaz, Asharshylyq taqyrybynyń kórnekti zertteýshisi, marqum Talas Omarbekov týraly ótken shaqpen estelik maqala jazýǵa týra kelip tur.

Ǵalym • 10 Sáýir, 2023

Iаdrolyq fızıka mektebi

Ǵylymdaǵy negizgi aınalysatyn salam – ıadrolyq fızıkadaǵy zamanaýı materıaltanýdyń jańa baǵyttarynyń damýy. Keıbir adamdar ǵylymnyń tórkinin túsine bermeıdi. Al ıadrolyq fızıka tipti tańsyq. 10-synypta oqyp júrgenimde-aq ózimniń kásibı qyzmetimdi fızıkamen, dálirek aıtsaq, ıadrolyq fızıkamen baılanystyramyn dep sheshken edim.

Ǵalym • 05 Sáýir, 2023

Otandyq astrofızıkter ashqan jańalyq

Elimizdiń astrofızıkteri NASA spýtnıkterin basyp ozyp, álemde birinshi bolyp gamma-sáýleniń jarylýyn tirkedi. Bul otandyq ǵylym úshin úlken jetistik. Buǵan álem elderi de tańdaı qaǵyp otyr.

Ǵalym • 05 Sáýir, 2023

Teńizdegi tirshiliktiń tamyrshysy

Bizdiń búgingi keıipkerimiz, jas ǵalym Altynaı Qaıdarova – elektronıka jáne kompıýterlik ınjenerııa boıynsha PhD, Kaspıı ıtbalyǵyn zertteý jáne ońaltý ortalyǵynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri. Ol qazir áriptesterimen birge teńiz janýarlaryn baqylaýǵa arnalǵan arnaıy kópfýnksııaly sensorlar ázirleýmen aınalysady. Qurylǵy janýarlardyń dene temperatýrasyn, tipti olardyń qorshaǵan ortadaǵy kúızelis deńgeıi men jyldamdyǵyn qadaǵalaýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar atalǵan ázirlemeniń kómegimen sırek kezdesetin sútqorektilerdiń qonys aýdarýy týraly málimetter jınalady.

Ǵalym • 02 Sáýir, 2023

Ǵajaıyp kózildirik

Senesiz be, álemde 40 mıllıonǵa tarta kórý qabileti nashar adam ómir súredi. Al elimizde 160 myńǵa jýyq janary qarańǵy jan bar. Olardyń bári qoǵamnyń kómegine zárý. Búginde ǵalymdar bul máseleni sheshý úshin tehnologııaǵa júginýge májbúr. Bul rette bizdiń ónertapqyshtar da qarap otyrǵan joq. Máselen, jetisýlyq jas ǵalymdar avtonomdy kózildirik oılap tapty.

Ǵalym • 28 Aqpan, 2023

Jas ǵalymnyń jahandyq jobasy

Kez kelgen ekologııalyq másele der kezinde sheshimin tappasa, erteń-aq halyqty áleýmettik-ekonomıkalyq tur­ǵydan tyǵyryqqa tireıtini daýsyz. Oǵan jer-jahanda da, óz elimizde de mysaldar jeterlik. Máselen, qal­dyq sý problemasy ońtús­tik óńir turǵyndaryn udaıy tolǵandyrady. Ony jam­byl­dyq áleýmet te talaı ret kótergen bolatyn. Atalǵan máseleni ǵylymı turǵydan sheshýge qadam jasalǵanyn estip qýandyq. Jambyldyq ǵalymnyń jahandyq jobasynan birshama el úmit kútip otyr.