Ádebıet • 24 Sáýir, 2023

Aıboz atanǵan aqyn

414 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Ulttyq akademııalyq kitaphanada Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi, Álıhan Bókeıhan atyndaǵy syılyqtyń laýreaty, aqyn Baqytjan Tobaıaqtyń 70 jasqa tolýyna oraı «Arqa men Jetisý aıbozy» atty shyǵarmashylyq kesh ótti. Aqynnyń zamandastary, zııaly qaýym men oqyrmandar qatysqan is-sharada kesh ıesiniń shyǵarmashylyǵy tóńireginde áńgime aıtylyp, qazaq óneriniń kórigi qyza tústi.

Aıboz atanǵan aqyn

Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»

Jasynan talapshyl, qo­ǵam­dyq máselelerge beıjaı qaraı almaıtyn Baqytjan Tobaıaq kin­dik qany tamǵan Kerbulaq aýda­nynyń Qurmetti azamaty ekenin bilemiz. «Men eki óńirdi tel emip ósken azamatpyn» deıtini bar onyń. Jetisý jaǵynda týyp, Almatyda oqyp eseıgenimen, túbi Qarqaraly topyraǵynan. «Baqytjannyń babasy baıaǵy Qunanbaıdy kórgen Janaq ­­aqyn – zamanynda belgili bol­ǵan adam. Onyń Abaıdyń ákesi ­Qu­nanbaımen tustas, polıak­tiń jıhankezi – Iаnýshkevıch­pen kezdeskeni tarıhtan bel­gili» degen derekti ertede oqyǵan­byz. Keshtiń «Arqa men Jetisý aıbozy» atalý sebebi sondyqtan bolsa kerek.

Baqytjan Tobaıaq maman­dyǵy boıynsha ınjener bolǵa­nymen, halyqqa aqyndy­ǵy men jýrnalıstigi jaqyn. Q.Sát­baev, Á.Marǵulan, E.Bóke­tov, Sh.Shókın, Sh.Esenov, A.Ma­sha­nı týraly jazbalaryn kózi­qaraqty el biledi. Aqyndyǵy óz aldyna bir tóbe. Ol jarty ǵasyr jurtymen birge soqqan júrek bary men nárin halqynyń ıgiligine aınaldyrý jolynda az eńbektenbegen. Kesh tizginin ustaǵan Jumamurat Shámshiniń aıtýynsha, 1953 jyly týǵan qalamger osy ýaqytqa deıin 53 kitap shyǵarypty. Mektepti altyn medalmen bitirgenin, basqa da marapattaryn aıtpaǵanda. Qazaq baspasózinde júrip rýhanııat pen mádenıetke sińirgen eńbegi bárinen asyp ketetindeı kórinedi.  

Aqynnyń toıy, mereıli jasyna oraı júrekjardy le­bizder aıtylyp, jan-jaqtan quttyqtaýlar men jyly lepes­ter jetip jatty. Bireýlerdiń ózi jetip, bireýlerdiń quttyq­taý sózi jetip, kesh ıesiniń mereıin asyryp-aq tastady. Astana qalasy ákiminiń, Jetisý oblysy ákiminiń quttyqtaý hattary, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń jyly lepesi, taǵy basqa mártebeli oryndar­dyń alǵysy men qurmeti birinen soń biri oqylyp jatty. Solardyń arasyndaǵy ataýly qurmet­­tiń biri – «Qazaqstannyń qur­met­ti jýrnalısi» tósbelgisin Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy Astana fılıalynyń tóraǵasy Sharhan Qazyǵul tabystady. Elorda bıler keńesi qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Ánýarbek Eraly da qurmet kórsetip, qut­tyqtaý haty men jón-joralǵy jasady.

Burnaǵy kúnderi bul kisi tý­raly aqyn Serik Turǵynbek­uly­nyń materıalyn oqyǵan­byz. ­Inisi týraly az tolǵanbapty aqyn. ­Osy joly keshine jınal­ǵan jazý­shylar Qýanysh Jıen­­baı, Jádı Shákenuly, Sádi­bek Túgel, ekonomıka ǵylym­da­ry­nyń doktory, professor Saılaý Batyrshauly bastaǵan tul­ǵa­lar da aqynnyń baǵasyn asyrdy. Sádibek Túgel «Uly dala qyrandary» respýblıkalyq qo­ǵamdyq mádenı-áleýmettik bir­lestik atynan «Erekshe tulǵa» medalin kesh ıesiniń óńirine taqty. Qalamgerdiń aıtýynsha, «Baqytjan Tobaıaqtyń aqyn­dyǵy men qalamgerligi óz aldyna, qoǵamdyq jumystarda da belsendi. Kez kelgen jaǵdaıǵa beı­jaı qaraı almaıdy. «Araına, halqym, araına» dep uran kótere bilgen azamat».

Qazaqstan Jazýshylar oda­ǵynyń múshesi Jádı Shákenuly zamandasynyń shyǵarmashy­lyq tulǵasyn joǵary baǵalady.

Baqytjan Oshaqbaıuly aǵa­myz qazaq ádebıetinde ózindik qoltańba qalyptastyryp, óz ornyn alǵan qalamger. Kele­shek urpaqqa áli de bolsa be­re­ri mol. Osy kúnge deıin je­mis­ti qyzmet atqaryp kele jat­qany sonyń belgisi. Jazǵan óleń­deri, ánge aınalǵan sózderi bo­la­shaq urpaq rýhyna qyzmet etedi dep senemiz. Ádebı keshke qatysqan oqyrmandar men tur­ǵylastarynyń belsendiligi bizdiń bul oıymyzdy qýattaı túsedi. «Bataly qul arymas» degendeı, eldiń alǵysy men qur­metin ıelenýi­men-aq, el úmiti­niń arqasynda qa­zaq qalamgeri retinde esimi al­tyn áriptermen jazyla bermek­shi», dedi ol.

«Sulýlyqqa shomylǵan óleń­derim – Tań boıaýyn, Kún nuryn simiredi» degen aqyn júregi­niń sáýleli boıaýy oqyrmanyn jaqsy­lyqqa bastaıdy dep se­nemiz.