Zúlkárim aǵa uzyn boıly, alyp tulǵaly, kelbetti jigit bolǵan. Altaıda, orystar arasynda erjetkendikten, orys tilin jaqsy meńgergen. Ol minezi ashyq-jarqyn, ortasynda bedeli bar, balalaıkada sheber oınaıtyn jigittiń sultany bolypty. Endi ǵana el shetine jetip, otbasyn qurmaqshy bolyp júrgen jerinen búkil arman-maqsatynyń tas talqanyn shyǵaryp, aldymen áskerge, sodan keıin soǵysqa alyp ketedi. Bul keńes-fın soǵysy edi. Zúlkárim aǵa Karelııadaǵy 1046-atqyshtar polkiniń 289-atqyshtar dıvızııasynyń qatarynda fınderge qarsy maıdanǵa tap bolady. Bul ormandy, batpaqty ólkede qanshama qandy maıdan bolǵany týraly muraǵatta saqtalǵan «Boevoı pýt» degen anyqtamadan kórýge bolady. Anyqtamada kórsetilgendeı, Zúlkárim Kársultanuly sol 289-dıvızııa qatarynda 1941 jyldyń 26 maýsymynan bastap, 1944 jyldyń 7 shildesine deıin barlyq shaıqasta bolyp, erlik kórsetken. Osyndaı shaıqastar arasynda júrip Zúlkárim Kársultanuly keńes odaǵy qyryp-joıǵan baıdyń balasy bolsa da, sol eldiń Úkimeti úshin janyn aıamaı jaýyngerlik, azamattyq boryshyn adal ótedi. Kúsh-jigeriniń jáne til bilgendiginiń arqasynda áskerı basshylar ony birinshi pýlemet rotasynyń komandıri etip qoıady.
Internette aǵamyzdyń jerlengen jeri naqty kórsetilmegen. Izdestirý barysynda Zúlkárim aǵamyzdyń sońǵy shaıqastarynyń biri Kýolısma degen aýyl mańynda bolǵandyǵy belgili boldy. Osy aqparat shyqqannan keıin týysqan baýyrymyz Rınat Ashatuly arnaıy izdeýshiler men jergilikti áskerı komıssarıat arqyly atasynyń zıraty Reseı men Fınlıandııanyń arasyndaǵy beıtarap aýmaqta ekenin anyqtaıdy. «Men kóp adamnan surastyryp júrip, erikti izdestirýshilerge shyqtym. Olar bar mán-jaıdy aıtyp, eshbir memlekettiń, ne Reseıdiń, ne Fınlıandııanyń shekaralyq zańyn buzbaı, burynǵy áskerı izdermen qalaı júrý kerek ekendigin túsindirip berdi», deıdi Rınat. Baýyrlastar zıratyna aparatyn jergilikti jol izdeýshi Mıhaıl degen fın jigiti de tabyla ketedi. Bul jigittiń ózi de cheshen soǵysyna qatysqan adam eken. Mıhaıl baýyrlastar zıratynyń ornalasqan jerin, onda qansha jaýynger jerlengenin, olardyń ishinde komandır Zúlkárim Kársultanulynyń esimi bar ekenin anyqtap, aǵanyń zıratyna ózi bastap aparatynyna sendirdi.
Tuǵyrǵa qadalǵan tabaqshada ártúrli ulttan 30 erdiń aty-jóni jazylǵan eken. Bári derlik 1899-1927 jyldary týǵan azamattar. Bul – 1944 jyly shilde men tamyz aıynda qaza bolǵan 289-atqyshtar dıvızııasynyń jaýyngerleri men komandırleriniń tizimi. Zúlkárim aǵanyń esiminiń qarsy aldynda «1920-29.07.44» degen jazý tur. Bar-joǵy 24-aq jasta bolǵan eken...
Eń ókinishtisi, qazaq jaýyngeri úsh jarym jyl qandy qyrǵynnan aman shyǵyp, soǵystyń aıaqtalýyna alty aıdaı ǵana ýaqyt qalǵanda qaza tapqan. Súıgenine qosyla almaı, armanda ketti, artynda urpaq qalmady. El qorǵaý jolynda erlikpen qaza tapqan osyndaı batyrlarymyzdyń esimin máńgilik el júreginde saqtaý maqsatynda eń bolmasa týǵan ólkesi – Semeı qalasynyń bir kóshesine Zúlkárim Kársultanulynyń aty berilse, óshkenimiz janǵandaı bolar edi...
Marııa JUMAQANQYZY,
pedagogıka ǵylymdarynyń
kandıdaty
