Ádebıet • 29 Mamyr, 2023

Ákim Tarazı álemi

1440 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Bıyl qazaq ádebıetiniń klassıgi, Qazaqstannyń Eńbek Eri, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Ákim Tarazıdyń 90 jasqa tolǵan mereıtoıy. Osyǵan oraı bas qala tórindegi Ulttyq akademııalyq kitaphanada «Ákim Tarazı álemi» atty rýhanı-ádebı kesh ótti. Ataýly shara aıasynda jazýshynyń memlekettik tapsyryspen jaryq kórgen on eki tomdyq shyǵarmalar jınaǵy men «Mazmundama» qoǵamdyq qory shyǵarǵan «Aýyl shetindegi úı» jáne «Mustafa Shoqaı» kitaptarynyń tanystyrylymy ótti.

Ákim Tarazı álemi

«Ádebıettiń Ákimi» atanǵan zańǵar jazýshymen júzdestirgen taǵylymdy jıynǵa Tólen Ábdik, Myrzataı Jol­dasbekov, Shárbaný Beısenova bastaǵan qazaq ádebıetiniń aıtýly tulǵalary, zııaly qaýym ókilderi, Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Darhan Qydyr­áli, Mádenıet jáne sport mınıstri Ashat Oralov, Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senaty men Májilisiniń depýtattary, sondaı-aq ádebıet janashyrlary, qalamgerdiń shákirtteri, jazýshynyń jary, Abaı atyndaǵy Memlekettik syılyqtyń laýreaty Roza Muqanova qatysty.

Jaqsy men jaısań bas qosqan, sóz óneriniń mereıi tasyǵan tusaýkeser rásimin tizgindegen Mádenıet jáne sport mınıstri Ashat Oralov qabyr­ǵaly qalamgerdi mereıtoıymen qut­tyq­tady. Al Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń qalam­ger shyǵarmashylyǵy týraly pikiri beınerolık arqyly sharanyń shymyldyǵyn ashty.

«Birinshiden, Ákim Tarazı – jazýshy áleminde óte sırek kezdesetin tul­ǵa. Bul kisiniń qazaq ádebıetindegi orny erekshe, biregeı jazýshy dep aıtýǵa bolady. Ákim Tarazı jalpy qalada bolyp jatqan dúnıeler, ıaǵnı ýrbanızasııa týraly jazady. Bul turǵydan alyp qara­saq, belgili túrik jazýshysy Orhan Pamýkqa uqsaıdy. Ol kisiniń fıloso­fııasy óte tereń. Taǵy bir ereksheligi – ­ol kisi naǵyz realıst. Týyndylaryn jazǵan kezde oqyrmandaryn aıamaıdy. Sherhan Murtaza aıtqandaı, «jazýshynyń kózi – kókireginde». Á.Tarazı – jazýshy re­tin­de de, dramatýrg retinde de ómirge kóki­re­gimen qaraıtyn qalamger», – dep Mem­leket basshysy beınequttyqtaýynda ózi­niń aq­jarma tilegin jetkizip, sýretker shy­ǵar­mashylyǵy týraly keleli pikirin bildirdi.

Aqparat jáne qoǵamdyq damý mı­nıstri Darhan Qydyráli de jazýshy shyǵarmashylyǵy men qalamgerdiń tusaýy kesilgen týyndylaryna keńinen toqtalyp, joǵary baǵasyn berdi:

– Ákim aǵamyzdyń on eki tomdyq shyǵarmalar jınaǵy – jazýshynyń «kún otyrmaı, tún uıyqtamaı» qolynan qalamy túspegen, talaı jylǵy qajyrly eńbeginiń jemisi. Sonyń ishinde tutas Túrkistan úshin ot keshken uly kúresker Mustafa Shoqaıdyń ómir jolyn, bolmysy men beınesin jańa qyrynan tanytyp, shuraıly til, sheber sýretkerlikpen kórkemdegen taǵylymdy týyndy – áde­bıe­timizdiń asyl qazynasyna qosylǵan qundy dúnıe ekeni anyq, – dedi mınıstr.

Salıqaly keshte súbeli oılar, keleli pikirler aıtylyp, Memleket jáne qoǵam qaıratkeri Myrzataı Joldasbekov, jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Tólen Ábdik, memleket jáne qoǵam qaırat­keri Qýanysh Sultanov, jazýshy Shárbaný Beısenova syndy jazý­shynyń áriptesteri, qalamgerdiń shyǵar­mashylyǵyn zerttep júrgen shákirtteri estelikterin, jyly lebizderin bildirdi.

– Ákim aǵanyń eń jaqyn dostary boldy. Olar – Saıyn Muratbek, Qalıhan Ysqaq, Ramazan Toqtarov jáne Qabdesh Jumadilov. Bul óte saýatty, myqty urpaq edi. Sondaı toptyń basynda boldy. Qazaq ádebıetinde qoǵamdy synaý, adamdy synaý, syn kózimen synshyl realızmge bet burý degendi bastaǵan kisi – bizdiń Ákim aǵamyz. Bul kisi ár janrda jetistikke jetken adam. Prozasy bir bólek, dramatýrgııadaǵy eńbegi de óte úlken. Qazaq dramatýrgııasyn bıikke kótergen tulǵa»,– dep jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Tólen Ábdik qalamgerge arna­ǵan júrekjardy lebizin jetkizdi. Sýret­ker shyǵarmashylyǵy týraly ádil baǵa­syn ortaǵa saldy.

Taǵylymdy kezdesý kitaphananyń 4-qabatynda ornalasqan Ákim Tarazı sheberhanasyndaǵy jeke qoltańbalar kórmesin, Ulttyq arhıv qorynan Ákim Tarazıdyń jeke tektik qoryn jáne tulǵa ómirinen syr shertetin fotokórmeni tamashalaýmen jalǵasty. Avtor sheberhanasynda shákirtterine aqyl-keńes aıtyp, qoltańba berdi.

Aıta keterligi, aıtýly jıyn – Ákim Tarazı mereıtoıynyń shymyldyǵyn ashyp bergen taǵylymdy sharalardyń betashary. Ulttyq kitaphana tórinen bastaý alǵan mereıtoı qońyr kúzde kúlli respýblıka deńgeıinde toılanatyn bolady.