Astana halyqaralyq forýmynda adamzatqa qatysty túrli problemamen qatar keıbir elderdiń jetistikterin de atap kórsetken durys. Máselen, Qazaqstan sıfrlandyrý boıynsha keremet progreske qol jetkizgenin aıtqym keledi.
Qazirgi ekonomıkanyń órkendeýine áser etetin mańyzdy faktorlardyń biri sıfrlyq baılanys ekeni anyq. Búginde adamdar sıfrlyq tehnologııanyń arqasynda qashyqtan jumys isteı aldy. Balalar úıde otyryp-aq sabaq oqı alady. Sondaı-aq, úıde júrip dárigerden aqyl-keńes alýǵa múmkindik bar. Degenmen, bir ókinishtisi, sıfrlyq tehnologııalarǵa qoljetimdilik ınterneti barlar men ınterneti joqtar arasyn alystatyp jiberdi.
Qazaq eliniń sıfrlandyrýda ǵajaıyp progreske jetip, aımaqta ınternetti ený kórsetkishteri eń joǵary ekenin atap aıtqym keledi. Onda ınternetke qosylýdyń salystyrmaly túrde tómen quny jáne sıfrlyq saýattylyqtyń joǵarylaýy negizgi faktor bolyp otyr.
Internetke qoljetimdiliktiń jaqsy deńgeıi Úkimetke memlekettik qyzmetterdiń kópshiligin sıfrlandyrýǵa múmkindik bergen. Oǵan qosa, 2025 jylǵa deıin memlekettik qyzmetterdiń 100 paıyzyn «e-úkimet» mobıldik qosymshasymen qamtý josparlanǵanyna óte qýanyp otyrmyz. Qazaqstan osy progreske súıene otyryp, ekonomıka salasyn sıfrlyq transformasııalaýda. Tehnologııany paıdalanýdy keńeıte alady. Sondaı-aq, sıfrlyq ekonomıkany damytýdaǵy serpilis pen aldaǵy tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııaǵa daıyndyq jumysyn jalǵastyra alady.
Degenmen, bul jerde múmkindikter de, syn-qaterler de barshylyq. Eki jyl buryn Qazaqstandaǵy ınnovasııanyń jaı-kúıine júrgizgen zertteýimiz óte qyzyqty kezeńderdi anyqtady.
Aldymen, tutastaı alǵanda kásiporyndardy sıfrlandyrý prosesine basshylyqty qamtamasyz etýde Úkimetke sheshýshi ról beriledi. Meniń bilýimshe, qazir 4 mınıstrlik elektr, sý jáne jylytý úshin aqyldy eseptegishterdi engizip jatyr. Osylardy qaperge ala otyryp, ulttyq standarttar ázirlenip jatqan kezde «aqyldy» eseptegishterdi standarttaýdy úılestirý múmkindigi týdy.
Taǵy bir mindet – energetıkalyq sektorda sıfrlyq tehnologııalardy qoldanýdy keńeıtýge, Úkimettiń elektr jelilerindegi qýat shyǵynyn azaıtýǵa kúsh salýǵa jáne 2060 jylǵa deıingi dekarbonızasııa strategııasynyń órshil maqsattaryna jetýge qatysty. Eger ıntellektýaldy jáne energetıkalyq júıeni, bylaısha aıtqanda «aqyldy» elektr jelilerin qurýda kóshbasshylyq kórsetilmese, joǵaryda atalǵan maqsattarǵa qater tónýi múmkin.
Qazaqstannyń básekege qabiletti, ártaraptandyrylǵan, ǵylymmen qamtylǵan ekonomıkaǵa kóshýin qoldaý úshin ǵylymı zertteýler men ázirlemelerge járdemdesýde Úkimettiń sheshýshi ról atqaratynyn aıryqsha aıtqym keledi. Buǵan ǵylymı zertteý jáne tájirıbelik-konstrýktorlyq jumystarǵa bólinetin bıýdjettiń turaqty ósýi yqpal etedi.
Azııa Damý banki Qazaqstannyń damý salasyndaǵy senimdi seriktesi retinde ınnovasııalardy engizýge yqpal etetin jaǵdaıdy odan ári jaqsartý boıynsha jumys isteýge daıyn. Osylaısha biz Qazaqstanǵa sıfrlyq alshaqtyqty qysqartýǵa, ekonomıkalyq damý jolynda keıbir kedergilerdi eńserýge jáne eshkimniń artta qalmaýyn qamtamasyz etýge kómek qolyn sozamyz.
Masatsýgý Asakava,
Azııa Damý bankiniń prezıdenti
