Ádebıet • 27 Maýsym, 2023

Elgezek bolmys

300 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Babalarymyzdyń dúnıeni kerýenge teńegeni netken áserli, netken tushymdy. Buǵazdaı jumbaq, taýdaı bıik qalamger aǵalar sapy sıregen saıyn oı basady. Kónermesteı kórinetin sol aǵalardan keıingige qalǵan atpal amanattyń biri – ádebıetke adaldyq.

Elgezek bolmys

Ádebıetke adaldyq týraly sóz etkende Amanhan Álimuly bolmysy sanaǵa oralady. Únemi asyǵys, ár kez izdenis qoı­naýynda júrer elgezek bolmys edi ol.

«Ketkeniń be dep habarsyz,

– Urysty ájem

Jıyrma jyl júrgen janarsyz.

Bezesiń be dep úıden sen

– Urysty aǵam,

Tórt-bes jyl buryn úılengen.

Qaryndasym da aıtty ókpesin,

Urysty anam

Habarsyz uly ketkesin.

Sálden soń sóndi shyraǵdan.

Jattym men jylap,

Uryspaǵany úshin bir-aq jan!

O, áke!»

Osy bir áserli shýmaqtardan aqynyń názik, jyly, rahymdy júregi bilinedi. Shynynda, ómirde de sámbi taldaı tógilip, kisige eljirep turatyn-dy. Jaqsy óleń kórse jany qalmaı qýanyp, aqyndy tek jyryna qarap baǵalaıtyn. Dúnıeniń shýyly, qara baqyr syńǵyryn elemeıtin ańǵal kóńili ıesi bolatyn.

Jazǵy Almaty aspany qyzǵylt tartyp, aýasy tymyrsyqtana túsetin. Al kúndizi azdap salqyn jel soǵar demeseńiz, «qara qarǵanyń mıy qaınaıtyn» ystyq. О́zimizdi óleńnen bir sátke de bosatpaıtyn bizder, sondaı ystyqta kitaphanaǵa ener edik. Ishi salqyn, dálizi keń kitaphana buryshynda aldyna irkes-tirkes kitaptar men jýrnaldar jaıylǵan Amanhan Álimuly otyratyn. Shurqyraı amandasyp, qaýqyldasa ketsek, aqyn máz bolyp, balasha qýanatyn. Keıde kósip-kósip qundy pikirler shoǵyryn jeldirte jóneler edi-aý. Sondaıda: «Biz maqtap-marapattaýdy «vızıtka» sııaqty úlestirip, shala-sharpy, Alla berdi talant emes, et pen teriniń arasyndaǵy qabilet-qarymy bar jas aqyn atanyp júrgen­derdi buzyp júrmiz. Qazir, olar ózderin «Aýzyna Alla túkirip, Jaratqan jarata salǵan» aqyn sanaıdy. Synasań jaqpaısyń, beti­ne tik qarasań jylap qoıa beretin sábı sııaqty», deıtin. Mine, týralyqty tumar etken aqyn sózi. Keıde adamdyq, ar jaıly tolǵamdy sóz sóıleıtin. «Bir adamdy jaqtyrmaý, eń arysy jek kórý pendege tán – zańdylyq, al oǵan óshpendilikpen qarap, kektený – adamı qylmys. Osy bir qadyr-qasıetterdiń sońǵysy aqyn-jazýshyda bolsa, ondaı qalamgerlerdiń qandaı bolmasyn jazyp, aıtqanyna da kúdikpen qaraımyn», der edi. Árıne, kek turǵan keýde tat basady emes pe? Kúıelesh keýdeden nurly sóz qaıdan shyqsyn?

«Qas pen kózdiń, baýyrym, arasynda,

Asqaq keýde sońyna qarasyn ba?

Basym ketip barady bileginde,

Sanam ketip barady sanasynda.

Jaýlap alǵan janymdy

talma keshte,

Keremet kún keshegi qalmady este.

Ernim ketip barady erininde,

Shaıqalady shattyǵym alma tóste.

Kesh uǵynǵan qadirin tiregim be,

Sol qyz qazir muratym, tilegim de.

Kózim ketip barady burymynda,

О́zim ketip baramyn júreginde».

Osy bir shýmaqtardy jaqsy kórmeı­tin, árisi jatqa bilmeıtin jas kem shyǵar. Aqyn jany aımen egizdeı kórinedi. «Aı nury alaqanymda», «borsyq aı», «shelek basty aı» syndy tabıǵat jumbaǵymen astasqan teńeýlerdi jyrynan kóptep kezik­tirýge bolady. Gete aıtqandaı, muny tabıǵatpen tutasý desek bolar. Jyr jaıly aqtarylǵanda «óleń degen aspandaǵy saǵym, ǵaryshtaǵy sıqyr emes, óleń – mynaý» dep aldynda turǵan aǵashty nusqaıtyn...

Ǵalam – Jaratqannyń ǵajaıyp jum­baǵy. Ony sheshýge talpynǵan qalamger murasy, shaıyr bolmysy da keıingige jum­baq kúıinde qalmaq.

Sońǵy jańalyqtar

Ulttyq mamandyqtar transformasııasy ortalyǵy qurylady

Jasandy ıntellekt • Búgin, 12:42