Tanym • 29 Maýsym, 2023

Ejelgi ǵun monetasy

460 ret
kórsetildi
1 mın
oqý úshin

Kashmır ólkesi Smast-Mardan qalasynan 50 shaqyrym jerdegi Saqara taý-jotasynda teńiz deńgeıinen 1130 metr bıikte ornalasqan úńgir-ǵıbadathanaǵa júrgizilgen arheologııalyq qazba jumystary kezinde V-VI ǵasyrlarǵa tán kóptegen artefakti tabylǵan edi.

Ejelgi ǵun monetasy

Solardyń biri – ejelgi tıyn. Eýro­pa­­lyq maman nýmız­­matıkter bul jádigerdi bir­aýyzdan bizdiń ejelgi ata-baba­myz aq ǵundar murasy dep tanydy. Sondaı-aq úńgirge qazba jumysyn uıymdastyr­­ǵan Pe­shavar ýnıversıteti arheo­lo­gııalyq bóliminiń basshysy Nasım Hannyń paıymdaýynsha, atalǵan úńgirdiń bıiktigi 33 metr de, jalpy uzyndyǵy 180 metr shamasynda eken. Bul úńgir áýeli alǵashqy adam balasyna qonys bolǵan.

Jalpy, bul ólke V-VI ǵa­syrlarda aq ǵundardyń (eftalıt) bıliginde bolǵan. Ejelgi ǵun dáýiriniń bilgirleri aq ǵundardyń memlekettik tili túrki tili bolǵan deıdi (Gýmılev L.N., Eftalıty ı ıh sosedı v IV v. // Vestnık drevneı ıstorıı, 1959, №1).

Atalǵan já­di­ger be­tindegi «Qas tańba» – ba­ıyrǵy babalarymyzdan qalǵan belgi. Bul týraly kezinde aqyn Oljas Súleımenov «qas tańba ba­ıyrǵy qypshaqtardyń sımvoly bol­ǵan» dese, zertteýshi Baqytbek Bámishuly: «Qas tańba» – ashamaı tańbasyna óte uqsas eki kóseýdiń aıqasýymen jasalyp, ár taıaqshanyń ushy kún aınalysy baǵytyna qaraı tik burysh jasap ıilip keledi, óte kóneden jalǵasqan mura» deıdi.