Biraq joǵarydaǵy «aıdar» týraly anyqtama bul ataýdyń tarıhı-sımvolıkalyq maǵynasyn tolyq ashyp turǵan joq. О́ıtkeni erte kezde aıdardy tek jas balalar ǵana emes, úlken adamdar da qoıatyn bolǵan. Qazaqtyń aýyz ádebıetinde «aıdarly ul», «tulymdy qyz» tirkesteri kóp kezdesedi. Mysaly, batyrlar jyrynda «Tulymdysyn tul qyldy, aıdarlysyn qul qyldy» degen sóz oramdary bar.
Tolyqtyryp aıtar bolsaq, aıdar qoıý salty – ejelgi túrki, majar, oǵyz, seljýk, qypshaq, mońǵol, mánji, qalmaq, t.b. halyqtardyń bárinde bolǵan. Tipti jeke tulǵanyń aıdaryna qarap, onyń mártebesin anyqtaıtyn túsinik qalyptasqan. Qazaqtyń «aıdarynan jel esti» degendegisi osy. Sol sııaqty «Jánibek batyr» jyrynda:
Aıdaryn ustaı kesip basyn aldy,
Moınynda batyr degen tasyn aldy, – degen tirkes bar. Soǵan qaraǵanda Jánekeńmen shaıqasqan qalmaq batyry aıdarly bolǵanyn ańǵaramyz.
Osy oraıda aıtpaǵymyz týysqan Túrkııa Respýblıkasynyń Elazyg provınsııasyna (oblysy) qarasty Baskıl óńirinde ornalasqan Teslım Abdal aýylynyń qorymynan burymdap órgen aıdarly músin tabylyp otyr.
Bul beınede ózderińiz kórip otyrǵandaı, músinniń dál tóbe oraıynan bastap órilgen shash beline túsip tur. Tipti aıdardyń sándelgen burym izderin de kórýge bolady. Mundaı aıdarly músin álemniń basqa ólkesinde kezdespeıdi. Bul jádiger sondyǵymen de qundy.
«Mundaı órilgen shashtar kóne túrikterden jetken dástúr ekeni anyq. О́ıtkeni olar adamnyń qýat-qarýy shashynda dep eseptegen. Sóıtip, el qorǵany batyrlar aıdar qoıatyn bolǵan. Batyr ólgende shashyn kesip alyp ózimen birge kómetin dástúr bolǵan» dep jazypty Túrkııa zertteýshileri.
Qalaı desek te, aıdar qoıý – atalarymyzdan qalǵan dástúr. Bul úrdis kúni búginge deıin úzilgen joq. Eldiń bar óńirinen aıdarly uldardy búgin de kezdestirýge bolady.
