Qarajaldyń qoınynda jasyrynǵan qazyna bary HH ǵasyrdyń bas kezinde-aq belgili bolǵan. Biraq bul ólkeniń keshendi túrde ıgerile bastaýy ǵalym Qanysh Sátbaevtyń esimimen tikeleı baılanysty. 1947 jyly Qaraǵandyda ótken KSRO jáne QazKSR Ǵylym akademııalarynyń birlesken kóshpeli májilisinde temir, marganeske baı ken ornyn ıgerý týraly naqty sóz bolady. Sóıtip, sol tusta jumysshylar kentiniń alǵashqy qazyǵy qaǵylady.
Ken ıgerý tek jer qoınaýyna qatysty emes. Eń aldymen, temir jolǵa kóp arqa súıeýge týra keledi. 1955 jyly «Atasý – Qarajal» temir joly paıdalanýǵa berilgennen keıin ólkede óndiris qarqyndy damı bastady. «Batys Qarajal» kareri iske qosylyp, «Atasýrýdstroı» tresi quryldy. Osyndaı irgeli isterdiń arqasynda 1956 jyly Qarajaldan alǵashqy joǵary sapaly ken tıelgen platformalar Reseıdiń Ýral metallýrgııalyq kombınatyna jol tartty.
О́ndiris damyǵan jerde áleýmettik-mádenı ómirdiń de kórigi qyza túsetini aıtpasa da túsinikti. 1957-1958 jyldary Qarajalda eki páterli kottedjder, saýda jáne qoǵamdyq tamaqtandyrý kásiporyndary, balabaqshalar, mektepter, emdeý mekemeleri paıda boldy. 1957 jyly Qarajal jylý-elektr ortalyǵy iske qosyldy. Turǵyndar jylýmen, sýmen qamtamasyz etildi. Osynyń bári árıne, halyqtyń erteńge degen senimin nyǵaıtty, qulshynys, jigerin janı tústi.
1970-jyldardyń bas kezinde Jáırem ken ornyn ıgerýge qatty kóńil bólindi. Qarajal qalasyna qarasty Jáırem kenti Búkilodaqtyq ekpindi komsomoldyq qurylys bolyp jarııalandy. Keńes odaǵynyń túkpir-túkpirinen aǵylǵan jastar ólkeniń damýyna zor úlesin qosty.
О́kinishke qaraı, odaqtyń ydyrap, ekonomıkalyq baılanystardyń úzilýi qalanyń damýyna keri áserin tıgizbeı qoımady. Turǵyndar jan-jaqqa kóshe bastady. Quldyraý bastaldy. Degenmen, keıingi jyldary qalanyń ekinshi tynysy ashylǵandaı. Qazir qala terrıtorııasynda «Jáırem taý-ken baıytý kombınaty» AQ, «О́rken Atasý» JShS-niń «О́rken» ókildigi, barıttik aýyrlatqysh shyǵaratyn «Karazhal Operating», temir-marganes kenin óndiretin «Indjaz», barıt konsentratyn óndiretin «Mining Technology KZ», taý jynystary massasyn (temir, marganes) óńdeıtin «Global Mining Technology» seriktestikteri jumys istep tur.
Ulytaý oblysynyń qurylýy Qarajaldyń damýyna serpin bere bastady. Oblystyq mańyzy bar «Qarajal – Atasý» tas joly qalpyna keltirildi. Bıyl ǵana Qarajalda – 19, Jáırem kentinde 13 kóshe joly jańartyldy. Sonymen birge №3, 7 mektepterdiń stadıondary jóndelip, sport zaldary jylý júıelerine qosyldy. Qalada kelesi jyly jańa mekteptiń qurylysy bastalmaq. Densaýlyq saqtaý salasyndaǵy kemshilikter de birtindep joıylyp keledi.
Qarajal halqynyń buqaralyq sportpen shuǵyldanýyna jaǵdaı jasaý maqsatynda jańa sport nysandaryn salý josparlanyp otyr. О́ńirde basseın salý qolǵa alynsa, Jáırem kentinde basseıni bar deneshynyqtyrý jáne saýyqtyrý kesheniniń qurylysyna jobalyq-smetalyq qujattama ázirlenip, «Gornıak» stadıonyn rekonstrýksııalaý jónindegi joba da iske asyrylýda. Qarajal 60 jyldyq mereıtoıyn osyndaı jetistikpen joǵary deńgeıde atap ótti.
Ulytaý oblysy,
Qarajal qalasy
