Balalar kitaphanasyna – keń óris
Túrkistanda ótken Ulttyq quryltaıda el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev 8 bólikten turatyn, eskerilýi mindetteletin tapsyrma-mindetterdi qadap aıtqan edi. Onyń ishinde balalar kitaphanalaryn ashý, ondaı mekemelerdiń bala tárbıesindegi alatyn orny zor ekenin de atap kórsetken bolatyn. О́zim ustaz bolǵandyqtan, bul usynys maǵan qatty unady. О́ıtkeni meni elimizdegi kitap oqýǵa degen enjarlyq problemasy qaıtsek durys jolǵa túsedi eken degen oı mazalaıtyn. Qazirgi kezde kitap oqýdy bala túgil úlkenderdiń ózi esten shyǵarǵany beseneden belgili. Sondyqtan ata-ananyń balasyna kóńil bólip, kitap oqýyna nazar aýdarýy, qadaǵalaýy kemshin ekenin nesine jasyraıyq.
Al balany bastaýysh synyptardan bastap kitap oqýǵa baýlý kerek ekeni aıtpasa da túsinikti. Ol úshin mektep kitaphanasynyń jumysyn jandandyryp, ony jańa kitaptarmen tolyqtyryp otyrý kerek. Tipti ustaz oqýshyny kitaphanaǵa baryp, kitap oqýǵa májbúrlese de esh aıyby joq dep esepteımin. Uly Abaıdyń otyz segizinshi qara sózinde «Ǵylym-bilimdi áýel bastan bala ózi izdep tappaıdy. Basynda zorlyqpen, ıakı aldaýmen úıir qylý kerek. Úırene kele ózi izdegendeı bolǵansha» deıdi. Demek, balanyń kitap oqýǵa qyzyǵýshylyǵyn arttyrý úshin ustazdyń jetegi qajet.
Men 5-11 synyptar arasynda qazaq ádebıetin oqyta júrip baıqaǵanym, balany kitap oqýǵa, ádebıetti súıýge ákelýdiń joldary tynymsyz jumys, qatań talap, oqýshyny qyzyqtyra bilý ekenine kózim jetti. Oqýshyǵa ustazdyń «ınternetten taýyp oqy» degen ádisi – teris ádis. Balany ustazdyń ózi jeteleýi qajet. Máselen, mektep oqýlyqtarynda kóptegen aqyn-jazýshynyń shyǵarmalarynan úzindiler berilgen. Muǵalim osy shyǵarmalardy túpnusqadan oqý arqyly ózi tereń meńgerip, balanyń sanasyna jetkize bilgeni jón. Pán muǵalimderiniń sabaǵyna qatysa júrip, shyǵarmany durys taldaı almaıtyn muǵalimderdi de kózimiz kórdi. Ustaz bilimdi bolmaı, oqýshylardan saýattylyqty, izdenýshilikti kútý bekershilik. Al ádebıet páni sabaǵynda oqýshyny kitapqa jetelep ákeletin birden-bir bir tulǵa – muǵalim. Bul jerde balalar kitaphanasynyń alatyn orny zor ekenin de esten shyǵarmaýymyz kerek.
Quralaı ESQULOVA,
ardager ustaz
AQTО́BE
Barshamyzdyń kóńilimizden shyqty
Halqymyzdyń «Aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izde» degen danalyǵyn, jasyratyny joq, kúndelikti kúıbeń tirshilikpen kópshiligimizdiń eskermeıtinimiz anyq. Biraq «Basqa tússe, baspaqshyl» degendeı, jan saýlyǵy – tán saýlyǵy ekenin túsinip, elimizdin túkpir-túkpirindegi shıpajaıyna, kýrorttarǵa, taǵy basqa saýyqtyrý oryndaryna árkim óz qalaýy men múmkindigine saı baryp em alady.
Al Astana qalasyndaǵy Ardagerler gospıtalinde negizinen Semeı polıgonynan zardap shekkender, Aýǵan soǵysyna qatysýshylar men Chernobyl atom elektr stansasy jarylysynyń saldaryn eńserýge jiberilgender em-dom qabyldaıdy. Kezinde osynda qaralyp, densaýlyqtaryn túzeıtin soǵys ardagerleri búginde joqtyń qasy.
О́z basym shilde aıynyń 18-i men 26-syn qosa eseptegen aralyqta 1-somatıkalyq bólimde em qabyldadym. Osy az kúnde bólim meńgerýshisi Aıgúl Júnisova men bilikti rabıtolog maman Aıgúl Quspanova, ordınator dárigerler Dınara Júnisova, Ánýarbek Qamarov pen Farıza Erkebaeva jáne dáriger Aıgúl Súleımenova, meıirimdi meıirbıkeler de osy qatarda, dertke daýa izdegenderdiń naǵyz arashashysy ekendikterine anyq kóz jetkizdim. «Altyn – jerdiń yrysy, alǵys – eldiń yrysy» degendeı, Ardagerler gospıtaliniń bas dárigeri Dıana Orazalına basqaratyn joǵaryda atalǵan dárigerler jáne meıirbıkelermen qatar, óz isin jetik meńgergen tájirıbeli nevropatolog Baǵdat Quspanov pen ýrolog Rýslan Bekenovke de aıtar alǵysymyz sheksiz.
Gıppokrat antyna adaldyq tanytyp júrgen basqa da bilikti dárigerlerge, meıirbıkelerge, aspazdar men as-sý taratýshylarǵa, tazalyq salasynyń qyzmetkerlerine – bárine de rııasyz kóńilmen tolastamas aq jaýyndaı alǵysymyzdy bildiremiz.
Barlyq em alýshylar atynan
Amangeldi OSPANOV,
Úrjar aýdanynyń qurmetti azamaty
Abaı oblysy
«Daraboz» – talaıdyń kózaıymy
Jan saraıyńdy ashyp, kóńilińniń kókjıegin keńeıtetin tanymdyq habarlardy tyńdaýdyń ózi bir ǵanıbet. Osyndaıda ótken ómirdiń sáýleli sátteri esińe túsip, jaqsy adamdardyń ǵıbratqa toly ǵumyry sanańa izgilik nuryn shashady.
Tyńdarman retinde ár aptanyń seısenbisi kúnderi «Shalqar» radıosynan talantty jýrnalıst Janar Orazymbetqyzynyń «Daraboz» habaryn asyǵa kútetin jandardyń birimin. Únemi solaı, qashannan daǵdyǵa aınalyp ketken ádet.
Mýzyka sazymen kómkerilip, asyqpaı, baıaý ǵana, qońyr da qulaqqa jaǵymdy únmen bastalatyn habar sizdi birden baýrap alyp, áýe tolqynyna erkińnen tys «baılap-matap» qoıady. Jýrnalıstik sheberlik degen, mine, osyndaı bolsa kerek!
...Sondaı kezekti habardyń birin tyńdap otyrǵanmyn. Bólmege kirgen syılas aǵaıyndy ańǵarmappyn. Sirá, áserli habar jan dúnıemdi baýrap alǵan ǵoı. Ekeýmiz de sálemdesý rásimin ǵana jasap, habardy tyńdap, ún-túnsiz otyra berippiz. Álden ýaqytta habar da aıaqtaldy. Tynyshtyqty qonaq buzdy:
– Netken áserli habar edi! Jan dúnıemiz sergip, bir jasap qaldyq qoı. Júrgizýshi de óz isiniń naǵyz sheberi eken, – dep óz rızashylyǵyn bildirip jatty...
Iá, aıtsa aıtqandaı, Janar qyzymyz – áýe tolqynynyń bilgiri, tyńdarmandarynyń jan dúnıesin tamyrshydaı tap basatyn aqmyltyq jýrnalıst. Bilýimizshe, ol sonaý 5-synypta oqyp júrgende-aq daýylpaz dıktor Ánýarbek Baıjanbaevtaı aǵasynan bata alǵan eken. Myna sáıkestikti qarańyz: Janar Orazymbetqyzy áıgili dıktor Ánýarbek Baıjanbaev atyndaǵy syılyqtyń ázirge jalǵyz ıegeri de eken.
Jaqsy habarlaryń kóp bola bersin, Janar qyzym!
Káribaı ÁMZEULY,
tyńdarman
Túrkistan oblysy
