Kósemsózdiń sheberi Sherhan Murtazanyń «Burshaq» degen shyǵarmasynda buldyryq qustyń bolmysyna qatysty birer sóz shyǵarǵany bar edi. «Qudireti kúshti Qudaı buldyryqtyń qanatyn nege osynshama qysqa jaratty eken. Nesine aıady eken? Sonaý Táńirtaýdyń tósinde ushqan tastúlek qyrannyń qanatyn bermeı-aq qoısyn. Qalbań-qalbań etken quladyn qustyń qaýyrsynyn berse de jetip jatyr edi ǵoı. O, Qudaı, sonshama párýana, sonshama taza, sonshama qanaǵatshyl, mahabbatqa meılinshe adal buldyryqtan bir qarys artyq qaýyrsyndy nesine aıadyń?! Eshkimge, esh nársege zábiri joq, zııany joq maqulyqty nege munsha kemtar ettiń?! Qanaǵatsyzdan qanaǵatshyldy aıyrsań qaıtedi? Júr ǵoı anaý tómende jatqan aýylda neshe alýan aıqaılaǵan taýyq qorazdary. Taýyqtar – tarynyń quly. Asyrandy, basybaıly, táýeldi beısharalar. Al qorazdary kerdeń ári qomaǵaı. Bir qoraz – bir úıir mekishterdiń jalǵyz baıy. Toıymsyz. О́z úıiri azdaı kórshi úıirdiń mekishterine de qyzyǵyp, kózi qylılanyp, qulqyn qaǵyp, qaǵynyp turady. Bir kem dúnıe. Buldyryqtyń bir kemdigi – qanatynyń bir-aq tutamdyǵy», dep tolǵaǵan eken qalamger.
Alaıda Sheraǵań aıtqan sol «toıymsyz qorazdar» buldyryqtyń bir tutam qanatyn saýdaǵa salyp álek. Sırek kezdesetin jáne joıylyp ketý qaýpi bar buldyryqtyń qaı túri de elimizde «Qyzyl kitapqa» engen edi. Áıtkenmen 13 qarasha kúni Túrkistan oblysynyń polıseıleri Shymkentten Qyzyl kitapqa engen qustardyń 10 danasyn tárkiledi. Tintý kezinde ıtelgiler men qarabaýyr buldyryq ekeni anyqtalypty. Tabıǵat qaskóıi qustardy jeńil kólikpen tasymaldaǵan.
«Qazir Qylmystyq kodekstiń 339-baby 1-bóligi («О́simdikterdiń nemese janýarlardyń sırek kezdesetin jáne quryp ketý qaýpi tóngen, sondaı-aq paıdalanýǵa tyıym salynǵan túrlerimen, olardyń bólikterimen nemese derıvattarymen zańsyz aınalysý») boıynsha sotqa deıingi tergeý júrgizilip jatyr», deıdi oblystyq polısııa basqarmasynyń ókilderi.
Al tárkilengen taǵy qustar Shymkenttiń memlekettik haıýanattar baǵyna ótkizilipti.
Byltyr dál osy ýaqytta Buırataýdyń baýraıyna buldyryq kelip qondy dep bir qýanǵan edik. Ekologııa mınıstrligi qylquıryqty buldyryq qusy ekenin rastap, fotosýretin jarııalaǵany esimizde. Qustyń syrt kelbeti kádimgi kepterge uqsaıtynyn, salmaǵy shamamen 200-350 gramm, uzyndyǵy 40 santımetrge deıin jetetini, aıaǵynyń úsh saýsaǵy birigip ketken, ań tabany ispetti ekenin jazdy mamandar.
Ornıtolog mamandardyń zertteýinshe, qarabaýyr buldyryq – elimizdiń ońtústik-batys bóliginde Qamys-Samar kólinde, Betpaqdala men Zaısan qazanshuńqyrynda, Kishi Azııa jáne Soltústik Afrıkanyń shól dalalarynda kezdesedi. Ol – jyl qusy. Elimizge naýryzdyń ortasynan bastap ushyp keledi. Bir maýsymda eki, keıde úsh ret balapan ushyrady. Olar kóbinese shóldi aımaq ósimdikteriniń tuqymymen qorektenedi, keıde usaq jándikterdi de jeıdi. Qazan-qarasha aılarynda jyly jaqqa ushyp ketedi. Kóbi Úndistan jerinde, azdaǵan bóligi Qyzylqumda qystaıdy dep esepteledi.
Resmı málimetterge súıensek, buldyryqtardyń sany jyl saıyn azaıyp barady. Qazir olar Ústirt qoryǵy men «Altynemel» ulttyq tabıǵı saıabaǵynda qorǵaýǵa alynyp, «Qyzyl kitapqa» engizilgen.
Syrdarııa-Túrkistan MО́TP týrızm bóliminiń meńgerýshisi Ǵanı Nazarbek atalǵan qustardy qandaı maqsatta ustaıtynyn aıtyp berdi.
«Itelgilerdi shetelge shyǵaryp, zańsyz saýdalaıdy. Muny kóbinese baı arabtar alady. Osy jerde «shekara qaıda qarap otyr?» degen zańdy suraq týyndaıdy. Olar jas qustardy qartaıǵan qustardyń qujatymen asyrady. Al qarabaýyr buldyryqtardy jeýge alady. Qazir bul qustar elimizde joıylyp barady. Sanaýly ǵana bóligi qaldy», deıdi tabıǵat janashyry.
