Ekologııa • 20 Jeltoqsan, 2023

Teńiz tabanyndaǵy tirshilik

243 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Kóp jyldan beri Araldyń ultanyna sekseýil egý qolǵa alynyp, qum men tuz boraǵan teńiz tabanynan tirshilik belgisi baıqalyp keledi. Byltyr IýSAID damý agenttigi men Araldy qutqarýdyń halyqaralyq qory osyndaı alqaptardy sýarý úshin teńiz ultanynan taza sýdyń kózin tapty. 700 metr tereńdikten shyǵyp turǵan tushy sý sekseýil óskinderin sýarýǵa jáne «Barsakelmes» qoryǵyndaǵy ań men qusty osy mańaıǵa turaqtandyrýǵa sep bolmaq.

Teńiz tabanyndaǵy tirshilik

Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes bıyl da teńizdiń qurǵaǵan ultanynda 250 myń gektarǵa fıto orman melıorasııalyq jumystar júrgizý josparlanǵan. Jyl saıyn jalǵasyp kele jatqan bul tynymsyz tirlikten bólek teńizdiń qurǵaǵan ultanyndaǵy 150 myń gektardyń topyraǵy zerttelmek. Bul alda osy mańǵa egiler óskin túrleriniń tez tamyr jaıýy úshin qajet.

Jalpy aýmaǵy 158 gektarǵa orman molyqtyrý jáne kógaldandyrý jumys­taryna qajetti sekseýil men saıaly aǵash kóshetterin ósiretin ýaqytsha orman tuqymbaqtarynyń uıymdastyrylatyny da Syr alqabyndaǵy tirshilikti túlete túsedi degen senim bar. Alda órtti boldyrmaý jáne aldyn alý úshin qaýipti ýchaskelerde 542 shaqyrymǵa jańadan órt jolaqtaryn salyp, 5 918 shaqyrymdyq eski órt jolaqtaryn qalpyna keltirý josparda bar. 2025 jylǵa deıin Aral teńiziniń qurǵap qalǵan 1 mln 100 myń gektar alqabyna sekseýil egilýge tıis bolsa, qazir bul jospardyń jartysy oryndalyp tur.

Oblys aýmaǵynyń 7 mln gektaryn orman alqaptary alyp jatyr. Onyń deni – kóp kúı talǵaı bermeıtin osy sekseýil. Búginde shóleıtke shydamdy aǵash qoryn molaıtý úshin sekseýil teńiz ultanynan bólek Jezqazǵan baǵytyndaǵy jol boıy­na da egilip jatyr. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵat paıdalanýdy retteý basqarmasynyń dereginshe, aldyńǵy jyldary 100 myń, byltyr 250 myń gektar sekseýil egilgen. Jalpy, 1 gektar alqapqa 3,5 kılodaı sekseýil tuqymy sebiledi eken.

Osy kúni Araldyń qurǵaǵan ulta­ny­nyń kólemi 4,5 mln gektardan asyp ketti. Onyń jartysy bizdiń el aýmaǵyna kiredi. Úzdiksiz júrgizilgen ekologııalyq is-sharalar nátıjesinde onyń biraz bóligi sekseýildi ormanǵa aınaldy. Ormanshylar qurǵaǵan teńiz tabanyn kógaldandyrý О́zbekstan memleketine qarasty aýmaqta da júrgizilip jatqanyn aıtady.

Osy toǵaıly alqapty qorǵaý, órt­ten saqtaý sharalaryna jergilikti qazy­na­dan qomaqty qarjy bólinip, oǵan orman sha­rýashylyǵy mekemeleriniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn ny­ǵaıtý maqsatynda 2 órt sóndirý tehnıkasy, 2 traktor, 4 pat­rýldik avtokólik pen 60-qa jýyq motosıkl alynǵan. Bul orman órtiniń aldyn alyp, jalyn baıqalǵan sátte jyldam jetip, órtti aýyzdyqtaý úshin asa qajet.

Ormanshylar sekseýil, sarsazan, barqyn, túzginnen bólek shóleıtti klı­matqa beıimdelgen Syr taly, qaraǵash pen úıeńki taldaryn da kóptep egýdi jos­parlap otyr.

 

Qyzylorda