Tárbıeniń sıqy

– Qazir mal soıamyn, – dedi ol.

Asyǵystaý bolsaq ta, úlken kisiniń sózin dalaǵa tastamaıyq dep qańtaryldyq. Áne-mine degenshe as ta daıyn bolǵan. Serke soıypty. Erterekte, ıt basyna irkit tógilgen zamanda bizdiń el eshkini túlik sanatyna qospaıtyn. Mal ataýlynyń qadirsizi de eshki edi. Eger qo­naqqa eshki etin assa, tuqymy jarymaǵan dep kústánalap otyratyn. Jaz boıy jaıylymda bolǵan serkeniń eti appaq.

– As alyńdar, – deıdi na­ǵashym qaıta-qaıta. – Kúzde eshki eti dámdi bolady, ábden pisken kezi ǵoı. Áneýgúni tele­dıdardan estidim, aǵzaǵa paı­dalysy da osy eshki eken. Qoı jaryqtyqtyń aýzy jete bermeıtin qııandaǵy shópti, aǵash japyraǵyn terip jeıdi emes pe?

Sirá, eshki etin asqan aıybyn jýyp-shaıǵany shyǵar dep tis jarǵan joqpyz. Burynǵy aýylda eshki ataýly kóktemde qoradan shyqqan soń qashan qońyr kúz kelgenshe qotanda jatatyn. Eshkim osy meniń eshkim bar edi-aý dep basqa uryp sanap, izdemeıtin. Al­ǵashqy qar jaýǵanda ǵana qoraǵa qamaıtyn. Ol tusta ósim­tal túlikti ájelerimiz tú­biti úshin ǵana baqty.

Dastarqan basynda otyr­ǵandardyń eshqaısysy mán­detken joq. Birtúrli toıattap otyrǵan adamdar tárizdi. Naǵashymnyń balasy Ábý ǵana et jeýden jarysqa qatysqan sport­shy uqsap umsynyp otyr. Ábý jasy otyzǵa jýyq­tap qalǵan, eki ıyǵyna eki kisi mingendeı deneli jigit. Narttaı júzi alaýlap, samaıynan sorǵalaǵan ashy teri omy­raýyna quıylyp, serkeniń etimen alysyp otyr.

– Tý, ózderiń túk jep ja­ryt­padyńdar ǵoı, – deıdi na­ǵashym. – Myna Ábýden bas­qalaryń qaırat kórsete al­madyńdar. Áı, osy aınalaıyn ǵana atasyna tartqan.

Atasyn kórmesek te, ańyzy jetken. Bizdiń soltústik óńirde jıyn-toıda, qudalyqta et jeýdiń ózi kádimgideı óner sanalatyn. Eger qonaq kútken úıdiń tabaǵyn bos qaıtarsa, súıekke tańba. Aýyl úıdiń adamdary qudalyqqa Ábýdiń atasyn alyp barady eken. Ol kisi urpaǵy Ábýdeı emes, ju­qaltań ǵana adam bolypty. Áıtse de synǵa túskende qaırattanyp ketedi eken. Tipti bir qoıdyń etin jalǵyz ózi jep ketken kezderi de bolǵan desedi. Jalǵyz et qana emes, qarynǵa sal­ǵan maıdy da alaqanymen sy­ǵymdap-syǵymdap jutyp jiberedi eken. Ábý – sol atasynan qalǵan kóz.

Mana biz at basyn irikkende úı irgesinde taý-teńiz bolyp aqqaıyńnyń kesindileri jat­qan. Ishimizge el qonǵan soń na­ǵa­­­shymyzdy qajap jatyrmyz.

– Qys bolsa kelip qaldy, anaý otyndy jarmaısyńdar ma? – deımiz-daǵy.

– Kórshi aýyldaǵy jigit­terdiń qoldary tımeı jatyr. Birer kúnnen soń kelemiz degen.

Serkeniń etin jalǵyz ózi jegen Ábý nege jarmaıdy dep suraǵymyz kelse de, tis jara qoıǵanymyz joq. Naǵashymyz ózi aıtty.

– Qara jumys adamdy qa­jytyp jiberedi. Odan ­da aq­shasyn tólep, jar­ǵyz­ǵanymyz jón, – dep aqtaldy ol.

Qansha kelip júrsek te, osy Ábýdiń shybyq basyn syn­dyrǵanyn kórmeppiz. Qazir bala­syn jelge, kúnge tıgizbeı úlpild­etip baǵý kóbeıgen. Qara ju­mys istetkisi kelmeıdi. Bu­rynǵylar sharýa qamyn oılap júrip qaıyńnyń bezindeı bolyp shynyǵýshy edi. Elýi jabylyp eshki jyǵa almaıtyn áljýaz urpaq qaıdan shyǵady deısiz. Aldyna azyn-aýlaq mal bitken naǵashymyzdyń kózi taı­sa, Ábýdiń kórgen kúni ne bo­lar eken?