Jas ǵalym tabysy

Ekotoksıkant Stokgolm kon­vensııasynyń sheshimimen tu­raq­ty organıkalyq lastaǵysh re­­tinde tirkelgen. Elimizde po­lı­h­lorlanǵan bıfenılderdiń «Sovol» jáne «Sovtol» atty túr­leri keńes odaǵy kezeńinde óte kóp óndirilgendikten, turaq­ty organıkalyq lastaǵysh qaldy­ǵy boıynsha Qazaqstan TMD elderi ishinde ekinshi orynda tur. Bul – bas aýyrtyp, baltyr syzdata­tyn másele. Sol sebepti de jas ǵalym emıssııa kózderine jaqyn ornalasqan aımaqtyń topyraq jáne sý shógindileri úlgileri qura­myndaǵy polıhlorlanǵan bı­fenılderdiń mólsherin anyq­tap, onyń taralý kartasyn ja­saǵan. Tabandy zertteý jumy­sy­nyń arqasynda qorshaǵan orta nysandarynan alynǵan to­pyraq jáne sý shógindilerinen polıhlorlanǵan bıfenılderdi tolyqtaı alý úshin tıimdi ekstra­gentti de anyqtaǵan.

– Katalızator daıyndaý­ úderisinde birinshi metall kon­­sen­trasııasyn daıyndaımyz. Tu­raqty organıkalyq las­taǵyshtardy túrlendirýde qol­danylatyn katalızator qu­ra­myndaǵy qymbat metalǵa ja­tatyn palladıı mólsherin azaı­typ alyp, ony salystyrmaly túrde mys jáne nıkel sekildi arzan elementtermen almastyrý arqyly tıimdi katalızator ázir­leımiz, – deıdi jasampaz ǵalym Esbol Shaımardan.

Biliktiliginiń arqasynda Esbol asa qaýipti lastaǵysh po­lı­hlorlanǵan bıfenılderdi 99,6 paıyzǵa bıfenılge aınaldyra bildi. Qorshaǵan ortany ýly zattardan ońtaıly ádispen aryltyp, ekonomıkalyq turǵy­dan tıimdi tehnologııany daıyn­daý­ǵa da múmkindik beredi.

– Jas ǵalymnyń ázirlegen katalızatory BUU Turaqty damý maqsatyna jetýge jáne ra­tıfıkasııalaǵan Stokgolm kon­vensııasyn oryndaýǵa, atap aıtqanda, turaqty orga­nıkalyq lastaǵyshtardy túr­lendirý arqyly antropogendi áseri bar lastaýshy zattardy zalalsyzdandyrý salasyna óz úlesin qosady dep senemiz, – dep pikir bildirdi Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek.