Onyń pikirinshe, qazirgi ýaqytta salada jumys kúshiniń basym bóligin áıelder quraıtynyna qaramastan, sheshim qabyldaýǵa baılanysty jáne joǵary pozısııaly qyzmetterde áıelderdiń reprezentasııasy tómen. Joǵary bilimdi áıelder sanynyń kóptigine qaramastan, basqarma ıerarhııasy boıynsha kóterilgen saıyn názik jandylar sany azaıa beredi.
«Bilim berý salasynda zertteýshiler arasynda sandyq femınızasııa baıqalady. Statıstıkaǵa nazar aýdarsaq, 2006–2010 jyldary áıel zertteýshiler men er zertteýshiler úlesi arasyndaǵy jaǵdaıdyń flýktýasııadan bastalǵanyn kórýge bolady. Degenmen 2010–2015 jyldar aralyǵynda úlestik kórsetkishter teń bóliniske barynsha jaqyndaıdy. 2015 jyly áıel zertteýshilerdiń paıyzdyq kórsetkishi er zertteýshilerdikine qaraǵanda joǵary bolyp, osy úrdis 2022 jylǵa deıin jalǵasady. Al 2021 jyly genderlik bólinis áıelder tarapyna qaraı aýysady: áıel zertteýshilerdiń úlesi – 54,5%, er zertteýshilerdiń úlesi – 45,5%. Áıel zertteýshilerdiń ósim úrdisine qaramastan, belgili bir jyldary flýktýasııa bolyp otyrǵan. Mysal retinde 2012 jylǵy eń tómengi kórsetkish pen 2021 jylǵy úlestik basymdyqty alýǵa bolady», deıdi J.Rahman.
Sarapshynyń aıtýynsha, ǵylymı jumyspen aınalysatyn zertteýshiler arasyndaǵy áıelder úlesi keıingi 18 jyl boıyna turaqty túrde 50 paıyzdan artyq úlesti quraǵan. Tek 2012 jyly ǵana 49,9%-dy kórsetken. Zertteýshilerdiń arasyndaǵy áıelder úlesiniń artýy jaqsy úrdis bolǵanymen, bul – tek qana sandyq femınızasııa, biraq sapalyq emes. Mysaly, joǵary bilim berý deńgeıinde áıel basshylardyń úlesi tek 2019 jáne 2022 jyldary ǵana 20 paıyzdyq kórsetkishten asqan.
«Bilim berý salasyndaǵy basshylar arasynda genderlik teńgerimsizdik erler tarapyna qaraı aıtarlyqtaı jyljyǵan. Keıingi jıyrma jylda bilim berý salasynda, onyń ishinde basshylyq pozısııadaǵy genderlik bólinis ózgermelikti kórsetken. Dese de, soǵan qaramastan bul salada áli de bolsa genderlik teńdikti kórý qıyn. 2000– 2011 jyldar aralyǵynda basshylyq deńgeıdegi áıelder úlesi 7 jáne 11 paıyz aralyǵynda flýktýasııany kórsetken. 2012–2018 jyldar aralyǵynda kishkene flýktýasııaǵa qaramastan, ósim tendensııasy anyq kórinedi. Eń joǵary paıyzdyq kórsetkish 2019 jyly 24% bolsa, odan keıingi jyldarda kórsetkish tómendegenimen, aıtarlyqtaı ózgerister bolmaǵan. Joǵary bilim berý salasyndaǵy sheshim qabyldaý deńgeıinde áıelder úlesiniń tómen bolýy, elimizdiń bilim berý júıesindegi genderlik teńdik boıynsha arnaıy sharalardy jasaý qajettiginiń bar ekenin kórsetedi», deıdi sarapshy.
J.Rahmannyń aıtýynsha, mentorlyq baǵdarlamar, ınklıýzııany qoldaý saıasaty sekildi bastamalar jaǵdaıdy jaqsarta alatynyn eskere otyryp, elimizde kelesideı sharalardy kóbirek júzege asyrý oryndy. Birinshi – tálimgerlik baǵdarlamalar. Joǵary bilim berý salasynda tájirıbeli áıel kóshbasshylardy óz mansap jolyn bastap kele jatqan áıeldermen biriktiretin resmı tálimgerlikti qurý jetekshilik, qoldaý jáne netýorkıngti damytýǵa úlken sep bolady. Ekinshi – kóshbasshylyq boıynsha semınarlar. Joǵary bilimdi áıelderge arnalǵan semınarlar kelissózderdi júrgizý, konflıktilerdi sheshý jáne tıimdi kommýnıkasııa sekildi máselelerdi qamtı alady. Úshinshi – genderlik teńdik saıasatyn keńinen nasıhattaý. Akademııalyq ortalarda genderlik aspektilerdi eskeretin saıasatty ustaný jáne qoldaý.
