«Jartylaı – myrza, jartylaı – kópes,
Jartylaı – dana, jartylaı – nadan.
Jartylaı – dimkás, úmit bar áıteýir,
Aqyry bolsa edi bir tolyq adam!»
Voronsovqa arnaǵan epıgrammasy ezýge kúlki úıiredi, qoınyna astar jasyrady.
Jarasqan Ábdirashev epıgrammalary – qazaq poezııasynyń jańa lebi, jetistigi, tabysy der edik. Epıgramma janryn bıikke kóterip, oqyrman qaýymǵa etene tanys etken de – Jarasqan aqyn. Totııaıyn tildi shanyshqy syqaq alýan maǵynamen úıleskende, klassıkalyq úlgiler kóńil qarıdy. Shyǵarmashyl tulǵanyń bolmysyn ashyp, bederin kesteleıdi.
«Teledıdardy ashyp qalsań – Ǵafekeń,
Radıony basyp qalsań – Ǵafekeń!
Jýrnaldardy paraqtasań – Ǵafekeń,
Gazetterdi qarap qalsań – Ǵafekeń!
«Myna bireý ońashalaý kafe eken», dep kirip em...
munda da otyr Ǵafekeń...»
Mine, kúle otyryp bas shaıqaısyz, dáldikke, jambyǵa dóp tıgen jebege bas ıesiz. Sirá, talant qýaty tanymaldylyqpen ólshenbese kerek. О́z zamanynda dańq pen daqpyrtqa kómilip, bolashaqqa buldyr esimi ǵana jetken avtorlar jeterlik. Tipti bir zamanda Nobel syılyǵyn ıemdengen keıbir qalamgerler búginde kóńilden umyt, kózden tasa. Ǵafekeńe arnalǵan shaǵyn shýmaqtyń shyndyǵy muny aıshyqtap tur.
«Shekspır men Dante aǵasy
Qaqpas shetke qary synbaı,
Pýshkınderdiń partalasy,
Tolstoıdyń tanysyndaı.
Jerjúzilik jyr kógine
Apollonsha alady ushyp.
«Shúkir!» deısiń júrgenine
jurtpen birge tamaq iship...»
Ábish Kekilbaev haqyndaǵy osy bir epıgramma jazýshynyń san qyrly mol bilimin aıshyqtaıdy. Asqar Súleımenov: «Kekilbaev daryny – meılinshe ǵıbratty daryn. Onyń keńistiginiń ózinen uǵymtal kókirek pen jiti kóz adýyn ónerdiń minezi kórinedi» – degen-tin. Rasynda, ǵıbratty daryn dep, parasat shyńyna jetken sırektikti baǵalaıtyn bolar. Tipti keıbir zamandastary «álemdik deńgeıdegi Tolstoı, Shekspır syndy tıtandarmen úndes te rýhtas» dep baǵa bergen kemeńger Kekilbaev keńistigi kez kelgenniń qoly jetpes órde tur. Jarasqan epıgrammasynyń mańyzy sol, toqsan aýyz sózdi tobyqtaı túıinge syıdyryp, sanaǵa jup-jumyr kúıde engize qoıatyndyǵy. Bul – jaı sheberlik emes, shyn sheberlik.
Muhtar Shahanov týraly epıgramma ázilge, tapqyrlyqqa baı. Shynynda, 60-70 jyldary estradalyq orys aqyndary «modada» turǵan bolatyn.
«Sodan soń shyǵý úshin sózin aqtap,
Sózimen kórinedi kózińe appaq.
О́ziń bil, jattamasań óleńderin,
Alady aldymenen ózi jattap...
Taýypty taqyrybyn tyńdalatyn,
Tanytty sahnadan shyńdap atyn.
Eńbegi aqyndyqqa sińgen ártis,
Ártistikke eńbegi sińgen aqyn!»
Muhtar Shahanov, sóz joq, óz mektebin qalypastyrǵan rýh aqyny. Qansha býyn jalyndy jyrlardan jasyq sananyń shylbyryn úzip, tik júrip, tik sóılep ósti. Jalynsyzdyqty qor kórdi, muqalmas jigerge umtyldy. Aqynnyń jyryn tez jattap alýy sırek jazatyndyǵynan ári qyzyqty órilýinen dep oılaımyn. Al ártistik dep otyrǵanymyz – Evtýshenko, Voznesenskıı sekildi orys aqyndarynan kelgen maqam. Epıgrammadan aqynnyń bolmys-bitimi, turpaty kózge elesteıdi, qolmen qoıǵandaı adýyn sýreti munartady.
Búginde epıgramma janry ár jerde biren-saran boı kórsetkeni bolmasa, toqyraý ústinde. Nege? Jarasqan aqynnan soń talantqa tán shymyr baǵytqa qalam silteý jeńil de bolmas, sirá.
