Áıtpese, jalǵyz túpke bir úıir jylqy toıady degen aqylǵa syımaıtyn sııaqty ǵoı. Soǵan qaraǵanda, úı aýmaǵyndaı jaıqalyp ósken shıdi bir túp dep atasa kerek. Olaı bolatyny, qaıbir jyly dalamyz taý-tasymen qosa órtenip ketkende baıqaǵam. Kıiz úı aýmaǵyndaı jerge jaıylyp ósetin arsha jalǵyz-aq túbirden ónip, sonsha aýmaqty alyp ketedi eken. Shı de solaı, áýeli jalǵyz taldan bir túptelip, keıin sonyń aınalasyna óngender bir túp retinde atala beretin shyǵar múmkin. Onyń kıiz úıdiń irgesine toqylyp, qurttyń asty-ústine bastyrylatyny turmystyq jaǵy.
Áńgime túbirinen kesilip, keýip qalsa da dalanyń sol shıin otqa salsańyz, jaryqtyq shyr kóbelek aınalyp, myń buralyp órtenedi. Taldyń qabyǵy da solaı. Qyp-qyzyl órt ishinde myń buralyp bıleıdi de, kúli de qalmaı janyp ketedi. Esesine sizdiń esińizde ólgenshe qalyp qoıady álgi bı. Bı emes, kúı bolýy da múmkin. Buǵan kózi túspegenderden, muny kórmeıtinderden óner shyǵady deý qıyndaý... Eshteńe bolǵan joq, tabıǵattyń bir óskini órtenip ketti de, jalyny aýaǵa sińdi, boldy. Aıtpaqshy, órtenip ólgen álgi jas butanyń qasıeti joǵalyp ketpeıdi, aýanyń esinde qalyp qoıady. Álem esine saqtaıdy dese bolǵandaı. Ǵylym dáleldep qoıǵan qubylys – bul. Sondyqtan onyń rýhy siz ben bizge zárý emes. Bul týraly Ǵafý Qaıyrbekov «Orman jyrlarynda» aıtady.
«Dúbirde bar eki shı,
Mańaıynda jyra kóp.
Bizdiń áýlet – eki-úsh úı
Jaılar edi jylda kep.
Jalǵyz qazyq – myna jurt
Men dúnıege týǵan jer.
Jalǵyz tutam shýda jip
Kindigimdi býǵan jer.
Týǵan jermen baılaǵan
Ketpesteı ǵyp kindikten,
Bar ma eken, – dep oılanam,
Myqty nárse sol jipten!».
Dalada kóp júrgen adam jaqsy biledi. Jazyqta, tóbe, qyrat, saı, jyraǵa bitken ósimdik ataýlydan alǵash kózge túsetini shı. Oqshaý ósedi. Aqynnyń bala kezinde kózine oqshaý kóringen osy qubylys keıin kókeıin tesip shyqqany baıqalady. Eki shı men týǵan aýyly eki-úsh úıdi qatar órip otyrǵany tegin emes. Ne de bolsa, kisi balasynyń kókeıinen ketpeıtini – kózine ottaı basylǵan sýretter ekenine eshkim talasa qoımas. О́shpesteı bekip qalǵan belgiler budan bylaı topyraqta ǵana emes, adamnyń aqyl-esinde de ómir súrip, jyrǵa aınalǵan soń máńgi beınege aınaldy deı berińiz.
Osy shıdiń, osy jurttyń talaı túbinen kesilip, asty-ústine shyqqanyn kórdik. Shı túbiniń kók qııaǵy tórt túlikke taptyrmas qorek bolǵan soń, tyqyrlap shaýyp alǵanyn bilemiz. Shaýyp almaq túgili, qanshama ret órtenip ketkenin qaıtersiz? Qaıbir jyldary tyń ıgerilgende, túbinen qoparylyp qalǵany da belgili emes pe? Qansha qyryp-joısa da topyraǵy aman turǵanda qaıta kóktep, óspeı qoımaıdy. Qazaq dalasyna qulaǵan kún sáýlesi, topyraǵy, jeli, taǵy basqa tabıǵı qubylystyń bári, demek osy syndy ósimdikterdi qalaıtyny anyq baıqalady. Dalanyń árbir óskini onyń jany ispetti. Adamy da sondaı. Aqyny ekibastan.
Dalanyń ár butasynda úlken qasıet bar. «Jalǵyz qazyq – myna jurt» degen Ǵafýdyń shýmaqtaryn paraqtaǵan saıyn menmundalaıtyn qulantekti qasıetter qulaqqa keledi. Jelmen birge yzyńdaıtyn shıdiń basyna bitken qarys-tutam shashaqty – «Jalǵyz tutam shýda jip, kindigimdi býǵan jer» deıdi Ǵafý. Biraq bul shýda jipti kórmek túgili, sezinetinder az. Anyǵy ol shıdiń basynda, mıdyń ishinde emes, júrektiń túbinde jatsa kerek. Onda da bolmasa eshteńe joq degen sóz.
