Tanym • 13 Naýryz, 2024

Ǵasyrlar ǵızzaty

190 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Ertedegi adamdar sezimin graffıtı men hattarǵa, qulpytastar men jartastarǵa jazatyn. Muny tipti «mahabbat shıfry» dep aıtsaq ta bolady. Arheologter men etnograftar tapqan Ejelgi Novgorodtan bastap Osman ımperııasy aralyǵyndaǵy bizge jetken ǵashyqtyq hattaryna nazar aýdaryńyz.

Ǵasyrlar ǵızzaty

Úsh myń jyl buryn ja­zylǵan Lıkııalyq óleń bar. Avtory belgisiz. Ony aqyn Faızýlla Tóltaı qazaq tiline aýdarǵan. Ińkárlikke toly óleń «Ǵa­syryńnan meni izdep taba almasań muńaıma, men qol­danǵan zattardy kóziń shalar qalaıda» dep bastalady. Arheolog ǵalymdar osy óleń sııaqty ǵasyrlardy eńsergen ǵashyqtyq hattaryn tapqan. Mysaly, on ǵasyr buryn qa­ıyń qabyǵyna jazylǵan mahabbat hattarynyń osy kúnge deıin myńnan astamy tabylǵan. Sonyń birinde «Men saǵan úsh ret hat ji­berdim. Saǵynyshymdy jazdym. Alyp-ushyp keler dedim. Tileýińdi kimnen suraıyn?» degen órnek tur.

Roksolonanyń Súleımen sultanǵa jazǵan náziktikke toly hatyn qalaı aıtpaı ketemiz? Ol kóziniń ystyq jasy tıgen hatyna «Men táńirdiń jaratqan dúnıesinde joǵalǵan pendemin. Ǵumy­rymnyń kóktemin asyl tastar qobdıshasyndaǵy merýertteı sizdiń qorǵaýyńyzda súrdim. Tek sizdiń qasyńyzda ǵana jan tynyshtyǵyn taptym», dep jazǵan.

Al Pompeı – ystyq la­va men kúl astynda qal­ǵan qa­la retinde tanymal. Jer­­gilikti turǵyndar qı­randy qa­byrǵalaryna hat qashap túsirgen. Negizgi ta­qyryptar: saıasat jáne ma­hab­bat. Etno­graftar my­na hat jaýap­syz qalǵan deıdi: «Biz ba­qy­tymyzdy keshiktirip, úmi­timizdi jelge ushyryp, nege únemi «erteń» dep aıtamyz?». Aıtpaqshy, joǵaryda jazǵan Lıkııalyq óleńniń sońy osy hatqa jaýap bola alatyn se­kildi: «Myń­­jyldyqtar qaq­pa­syn buzyp ótip, bizdegi – tym bol­masa qaýyshar qo­ly­myz­dyń izderi».

Arheologter tapqan ǵa­shyqtyq hattary – osyndaı. Al siz ony óz júregińizden izde­ńiz.