Etnograf jazýshy Bolat Bopaıuly jer betindegi adamdardyń minezi eki úlken kúretamyrdan qalyptasatynyn baıan etedi. Biri – «týma minez», ekinshisi – «juqpa minez». Týma minezge jeti atadan jalǵasqan qandy, gendi, tekti, týystyqty qýyp tutasqan, sútpen kelip súıekke bitken minez dep jatqyzady. Al juqpa minez dep bala kúnnen kórgen-bilgen, kóńilge túıip, aınaladan sezgen, juǵysyp-juqtyrǵan, eliktegen minezdi aıtady. Adam balasy erte kúnde óz ereksheligi men aıryqsha bolmysyn jurtqa kórsetýge beıim bolady. Solaısha erektigimen, ózine tán adamdyq qoltańbasymen súıkimdi kórinedi. Ýaqyt óte kele ártúrli áleýmettik toptar, ortalar, tulǵalarmen tanysý arqyly elikteý soqpaǵyna túsip, ózinen alystaı bastaıdy. Mine, osy tusta týma minezi, tárbıe-tálimi berik jandar bolmysynan asa alystaı qoımaıdy eken. Al alystaǵan jandar araǵa jyldar salyp ózine oralyp jatady nemese keıbiri ózin tappaǵan kúıde ala-qula minezben ómirden ótedi. «Minez – adamnyń ishki jan qupııasyn aıparadaı ashyp kórsetedi. Ár pendeniń minezi – ómiriniń negizi. Baǵy men sory tike minezge qatysty bolady. Onyń qoǵamdaǵy durys adamdarmen bolǵan qarym-qatynasyn kórsetedi. Adamnyń kim ekendigin minezi dáleldeıdi» deıdi Bolat Bopaıuly «Qazaq minezi» kitabynda.
Danyshpandar aıtqandaı, baqyttyń máni kemeldikke umtylý ekenin eskersek, kúndelikti minez túzeý, jan ıgiligi úshin kúresý adamdyqtyń isi-dúr.
«Oıǵa tústim tolǵandym,
О́z minimdi qolǵa aldym,
Minezime kóz saldym,
Tekserýge oılandym»,–
degen hákim Abaı danalyǵy minezdiń asyl qundylyǵynan habar beredi. Halqymyz «Jaqsy minez – jan kórki», «Adam minezinen tanylady» dep beker aıtpasa kerek.
