Tatý-tátti ómir salty

Elbasy N.Nazarbaev «Nurly Jol – bolashaqqa bastar jol» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda: «Biz turaqtylyqty baǵalaı bil­genimizdiń arqasynda búgingi tabys­tarǵa jettik. Eshkimdi kem­sit­­­peı, eshkimniń tili men dilin man­suq­tamaı, barlyq azamat­tarǵa teń múmkindik berý arqyly turaq­ty­lyqty nyǵaıtyp kelemiz. Bizdiń keıingi urpaqqa amanattar eń bas­ty baılyǵymyz – el birligi bolýy kerek. Osynaý jalpyulttyq qundylyqty biz árbir jastyń boıyna sińire bilýge tıispiz», dedi. Zaıyrly memleket pen din araqatynasy, qazirgi qoǵamdaǵy dinniń orny men róli Qazaq eli úshin asa mańyzdy máselelerdiń biri bolyp otyr. Ata Zańymyzda bul aıqyn kórinis tapty. Sonymen qatar, dinı birlestikterdiń qyzmeti 2011 jyly qabyldanǵan «Dinı qyzmet jáne dinı birlestikter týraly» Zańmen rettelip keledi. Qazirgi tańda Almaty oblysy boıynsha 397 meshit, 47 pravoslav, 10 katolık, 86 protestanttyq ­hrıstıan shirkeýleri jáne 2 dástúrli emes dinı birlestik, jalpy 542 dinı ortalyqtar men fılıaly qyzmet kórsetýde. Oblys ákiminiń qoldaýymen din isteri basqarmasy dinı ekstremızm men terrorızmge qarsy is-qımyl jónindegi 2013-2017 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlama aıasynda ótken jyly kóptegen naqty jumystar atqa­ryldy. Is-sharalar josparyna sáıkes oblysymyzda 20 aqpa­rattyq-nasıhattaý toby qurylǵan. Onyń 16-sy aýdandyq, 3-eýi qalalyq, 1-eýi oblystyq top músheleri arnaıy josparlaryna sáıkes konfessııaaralyq kelisimdi nasıhattaý, dinı jáne quqyqtyq saýattylyqty kóterý, dinı ekstremızm men terrorızmniń aldyn alý baǵyttary boıynsha jumys istedi. Dinı ekstremızm men radıkalızm ıdeıalary taralýynyń aldyn alý, dinı aǵymdardyń qyzmetinen japa shekkenderge kómek kórsetý, quqyqtyq keńes berý jáne ózge de máselelerdi anyqtap sheshý maqsatynda qurylǵan «Din sala­syndaǵy máselelerdi zertteý ortalyǵy» kommýnaldyq memle­kettik mekemesi Din isteri basqar­masymen, oblystyq, aýdandyq, qalalyq ákimdiktermen, ishki saıasat pen jastar saıasaty bólimderimen tyǵyz baılanysta is atqardy. Konferensııalar, semınarlar, ashyq esik kúnderin, dóńgelek ústelder, dárister oqyp, kezdesýler, saýalnamalar, pikirtalastar, suh­battar, aksııalar, kýrstar, jal­py alǵanda 493 is-sharaǵa uıyt­qy boldy. Oǵan 74895 adam qamtyldy. Jumyssyz jastarmen de is-sharalar ótkizildi. Olarmen «Din jáne jastar», «Dinniń qoǵamdaǵy alatyn orny jáne mańyzy», «Dinı ekstremızmniń zardaptary jáne onyń aldyn alý» atty kezdesýler men semınarlar uıymdastyryldy. Memlekettik mekeme qyz­met­kerlerine arnalǵan «Destrýk­tıvti dinı aǵymdardan saqtaný joldary», «Islam terrorızmdi jaqtamaıdy», «Memleket jáne din», «Destrýktıvti aǵymdardyń aldyn alý» degen taqyryptarda basqosýlar boldy. Aýyldyq jerlerdegi ju­­mys­ boıynsha«Qazaqstan – zaı­yr­­ly memleket: kons­tıtýsııalyq-quqyqtyq as­pekt», «Qazaq hal­qynyń ult­tyq dástúrleri jáne ıslam», «Qazaq­­stannyń 2050 jylǵa deıingi damýynda ulttyq dástúrler men rýhanı qundylyqtardyń róli» atty 14 is-shara uıymdastyryldy. Sottalǵandarmen jáne olardyń týystarymen baılanys Ishki ister mınıstrligi Qylmystyq-atqarý júıesi komıtetiniń memlekettik mekemelerinde «Allaǵa jáne onyń paıǵambaryna, basshylarǵa boı usyný», «Din men dástúr – aıyrylmas egiz uǵym», «Súnnettiń máni jáne onyń Quranmen baılanysy», «Otandy súıý – ımannan», taǵy basqa taqyryptar boıynsha óris aldy. Barlyq is-sharalardyń barysynda mindetti túrde quzyretti, bilikti mamandar, teologtar, ǵa­lymdar, dintanýshylar qaty­­syp otyrdy. Olardyń qataryn­­da professorlar A.Qasa­be­kov, M.Tólekova, dosent Q.Zatov, Pav­­lodar qalasynyń bas ımamy Iý.Berdimuratov, Alma­ty ob­ly­sy IID-niń ekstremızmmen kúres jó­nindegi basqarma­sy­nyń bólim basshysy A.Turapova, Má­de­nıet jáne sport mınıstr­­ligi Din isteri komıteti tóraǵasy­­nyń keńesshisi A.О́mirzaq, Qazaq­stan musyl­mandary dinı basqar­masy­nyń dinı ister bóliminiń meń­gerýshisi K.Turdybaev, jýrnalıst J.Ámireev, taǵy basqalar bar. «Jardyń shetinde», «Qazaqstan – zaıyrly memleket» atty beınefılmder, «Dinı ekstremızm – opat bolýdyń joly» atty beınetaspalar túsirilip, Asanáli Áshimovtiń «Elim-aı» kınokompanııasynan beınefılmder alynyp, basqa da aqparattyq materıaldar daıyndalyp, taratyldy. Ortalyqta senim telefony ju­mys isteıdi. Destrýktıvti dinı aǵym­dardyń qyzmetinen zardap shekkenderge mekemeniń psıhologi, dintanýshysy, zańgeri kómektesedi. Oblys aýmaǵynda BAQ betterinde jaryq kórgen maqalalarǵa monıtorıng júrgizip otyramyz. О́tken jyly din taqyrybynda 700-den asa maqala jarııalanǵanyn aıta ketsem deımin. Taldyqorǵan qalasyndaǵy, Til saraıynda dástúrli dini­miz­diń asyl qundylyqtaryn órke­nıetti ­joldarmen nasıhattaý, hal­qymyzdyń yntymaǵy men birligin saq­taý maq­satynda til­shiler arasynda «Din jáne dástúr» atty baı­qaý ótti. Baıqaý «Úzdik telehabar», «Úzdik maqala» atty eki nomı­nasııa boıynsha ótkizildi. Bul jarysqa 16 aýdan, 3 qala qatysty. Sóz túıininde aıtarym, ob­­­­­lys­­ta dinı ahýal turaqty. Bir sha­­­­ńy­raqtyń astynda barlyq ult­­­­­­tar, ulystar, konfessııalar tatý-tát­ti ómir súrip, egemen elimiz­diń ór­ken­deýine óz úlesin qosýda. Táńirbergen QASYMBERKEBAEV, Almaty oblystyq din isteri basqarmasynyń basshysy. TALDYQORǴAN.