Ult ulyna qurmet

Máńgilik El bolýǵa qajet­­­­ti alǵysharttardyń biri – ádebıetimiz ben ónerimizdiń ómirsheńdigi, qansha ýaqyt ótse de óziniń o bastaǵy tuma bulaǵy men ulttyq qaınarynan aıyrylmaýy desek, qatelese qoımaıtyn shyǵarmyz. Eger qysqasha qaıyr­saq, ólmeıtin, óshpeıtin máńgilik jyr Máńgilik El bolýdyń da bir tutqasy ekeni talas týǵyzbaıdy. О́ıtkeni, halqymyzdyń qadir-qasıeti men bitim-bolmysy jáne týabitti jaratylysyn jerine jetkize jazylǵan jyrlardyń ǵumyry uzaq. Mine, osyndaı ólshemge sáıkes kele alatyndaı aqyn­dary­myzdan kim bar dep saýal salar bolsaq, bar­sha qazaq jurt­shylyǵynyń ­naza­ryna eń aldymen Qadyr ­­Myr­za Áliniń esimi oralady. Gaze­ti­miz­de buǵan deıin habarlanǵanyn­daı, jaz­ǵan óleńderi men týyndyla­ry tutas­taı halqymyzdyń ómiri­men úndesip ketken, sonymen birge, aıtqan sózderi men kesek-kesek poetıkalyq oramdary tutastaı el sózine, qazaqtyń sózine aınalyp úlgergen poezııa alyby Qadyrdyń týǵanyna 80 jyl tolyp otyr. Osyǵan oraı aqynnyń týǵan jeri Aqjaıyqta asa talantty perzentiniń rýhyna taǵzym etýge, onyń esimin qaster tutýǵa arnalǵan shyraıly sharalar shoǵyry bastalyp ta ketti. Buǵan birinshi kezekte Batys Qazaqstan oblystyq mádenıet, mu­raǵattar jáne qujattama bas­qarmasy bas­tamashy bola bilgenin de aıta ketkenniń artyq­shylyǵy joq. Bul jóninde bizge atalǵan basqarma basshysy Dáýlet­kereı Qusaıy­nov bylaı dedi: – Qadekeńniń týǵan kúni – 5 qańtarda óńirdiń bar­lyq 402 kitaphanasynda dál bir mezgilde aqyn týyndylaryna arnalǵan fenomen derlikteı aksııa ótkizil­di. Osy úrdis jyl boıy Qadyr oqýlary retinde jalǵasatyn bolady. Bıyl oblys ortalyǵynda týǵan halqynyń minezimen tutasyp ketken Qadyr Myrza Áli atyndaǵy mádenıet jáne óner ortalyǵynyń tusaýy kesiledi. Búginde respýblıkada balamasy joq ortalyqtyń qurylysy aıaqtalyp keledi. Qazirgi kúni ony qabyldap alýǵa ázirlik jumystary júrgizilýde. Qadekeńniń baı kitaphanasy men kózi tirisinde tutynǵan buıymdary da osy jerden oryn almaq. Aqyn rýhyn asqaqtatýǵa arnalǵan ekinshi bir mándi de maǵynaly shara oblystyq tarıhı ólketaný murajaıynda márege jetti. Qadyr Myr­za Áliniń ómiri men shyǵar­mashylyǵyna arnalǵan kórme men eske alý keshin tamashalaýǵa turǵyndar kóp jınaldy. Olar­dyń yqylasyn týǵyzǵan bul basqo­sýdyń basty bir ereksheligi – oǵan Qadyr aqynnyń ustazy, ja­sy toqsanǵa taıap qalsa da kárilik­ke boı aldyra qoımaǵan, este saqtaý qabiletin joǵaltpaǵan, oıyn da, boıyn da taza ustap kelgen zerdeli jan Asyl Aıapqalıqyzynyń óziniń talantty shákirti jóninde tógildire tolǵanǵany boldy. Asyl apamyz Qadekeńe mektepte oqyp júrgen kezinde hımııa jáne fızıka pánderinen, buǵan qosa matematıkadan sabaq beripti. Ras, fızıka men lırıkanyń arasy qashyqtaý. Shákirtiniń bul pánderge degen qulshynysy men yqylasy qandaı bolǵanyn ashyp aıta qoımasa da ol kisi keıinnen qazaqtyń tanymal aqynyna aınala bilgen shákirtiniń boıynda­ǵy maqsatkerlik pen oı-jiger tutastyǵy turǵysyndaǵy tamasha qasıetter onyń jasóspirim kezinen aıqyn boı kórsetkenin aıtyp berdi. Iá, kózi tirisinde kemeldikten asyp kemeńgerlikke jete bilgen uly sýretkerge jyl boıy qurmet kórsetile beredi. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan». ORAL. Sýretterde: Qadyr Myrza Áli atyndaǵy mádenıet jáne óner ortalyǵynyń quryly­sy aıaqtalyp keledi; qordan alynǵan sýretter kórmesi. Sýretterdi túsirgen Rafhat HALELOV