Jan jylýy

«1967 jyly bes jasymda tar kóshede bir top bala oınap júrgen edik. Fýrajkasynyń kúnqaǵaryn kózine túsirip alyp, motosıklimen zaýlap kelip qalǵan kórshi aǵaıdyń betiniń tómengi bóligi meniń jaryq dúnıede kórgen eń sońǵy beınem boldy». Aqtaýdaǵy massajshy Baýyrjan Tájiǵulov óziniń aýyr taǵdyry jaıly osylaı áńgimelep berdi. Qoly shıpaly jigit aǵasy talaı-talaı emdelýshiniń ystyq yqylasyna ıe. Basy aýyryp, baltyry syzdamaıtyn adam joq, onyń ústine aýrýdyń jaqsysy joq. Qaı jer aýyrsa, shybyn jan shyrqyrap sol jerge baryp turǵandaı kúıge túsetiniń bar. Bazbireýler «tuz jınalypty» dep, qozǵalǵan saıyn ahlap-úhilep álekke qalatyn ostehondroz da jaqsy nárse emes. Qan qysymyn baıaýlatyp, basty qaqsatyp, bel men arqany tutastyryp, tipti omyrtqany maıystyryp, sol arqyly qol men aıaqty «matap» tastaıtyn aýrýdan azap shegýshiler az emes. Qozǵalys az, kúni boıy oryndyqta otyrǵandyqtan ǵoı, onyń ústine sán dep jeńil-jelpi kıinetinimizdi qaıtersiń dep ózderine ózderi «dıagnozdy» qoıa keletin aǵaıynnyń mundaı da aldymen barary – Baýyrjan aǵaı. О́kinishtisi – Baýyrjan aǵaı zaǵıp jan, birinshi toptaǵy múgedek. Taǵdyr oǵan tek bes jasqa deıin ǵana nurdy kórýdi buıyrtqan, ydys-aıaǵy aralasyp, bir týǵan baýyrdaı bolyp ketken kórshi aǵaıdyń úıinen qonaqtardy attandyryp salyp, «kóńildi» kúıinde kólik tizginine otyrýynyń sońy Baýyrjannyń ómirin tas-talqan etýmen aıaqtalypty. О́zderi qashyp qutylmasa, róldegi jannyń beıqamdyǵyn sezgen balalar tym-tyraqaı qasha jóneledi de, úlgermegen Baýyrjan saraıdyń syrt qabyrǵasyna arqasymen jabysyp tura qalady. Rólmen kep kók jelkeden qaǵyp ótken aýyr soqqydan soń aldymen aýylda, sosyn Atyraýda emdelgen Baýyrjannyń eki jyly Almatyda aýrýhanada ótedi. Bir jyl tósekke tańylǵan bala dárigerler aıaǵynan turǵyzǵanda turý men júrýdi umytyp qalǵan eken. «Júr, júr, aıaǵyńdy bas» degen dárigerge ańtaryla qarap uǵynbaǵan oǵan júrýdiń ne ekendigin dárigerler túsindirip, úıretipti. – Sodan keıingi ómirim Almatyda ótti. Zaǵıptar mektebiniń tabaldyryǵyn attadym. Keıin erjetken soń meni emdegen dárigerden qalaı boldy dep suraımyn ǵoı, «erterek emdelgende bári táýir bolyp keter edi, amal ne, kesh qalypsyń» degen edi. Meniń taǵdyrym solaı jazylǵan bolar, zaǵıptarǵa arnalǵan shahmat oınap, saýsaqpen sıpap otyryp arnaıy kitaptardy oqýǵa májbúr boldym. Oń kózim sý qarańǵy, al sol kózim 30-40 santımetr qashyqtyqtan ári kóre almaıdy. Talaı súrindim, talaı quladym, biraq ekinshi ret saqtanyp, óz-ózińnen amaldap júrýge týra keledi, – deıdi ol. Dáriger bolýdy armandaǵan Baýyrjan Tájiǵulov 1981-1984 jyldary Kıslovodskidegi dárigerlik ýchılısheniń emdik massaj bólimin qyzyl dıplommen bitiredi. Odan ári joǵary bilim alýdy qalaǵanmen, zaǵıp jandar úshin arnaıy oqý ornynyń bolmaýy saldarynan ol tek arman kúıinde qalady. Eńbek jolyn Almatynyń Qalqamanynda bastap, Aqtaýda jalǵastyrǵan B.Tájiǵulov qazir «Cha-Kýr» emhanasynda eńbek etip keledi. Arasynda dárigerlik kolledjde stýdentterge dáris te bergen. Onyń aıtýynsha, massaj jasaý jeńil-jelpi is emes. Qazaqstanda 1-2 aılyq kýrstarmen shektelgenmen, shetelderde ınstıtýttarda arnaıy oqytylady eken, tipti osy saladan professor atanǵan sheberler de bar kórinedi. – Insýlt alǵan adamdardy 3-4 aı ishinde turǵyzýǵa bolady, al bir jyldan soń qıyndap ketedi. Meniń ómirimde mundaı adamdar jıi kezdesti jáne júzden astam adam jer basyp ketti. Menen em alyp, saýyǵyp qýanǵandardy kórgende kóńilim ósedi, qoǵamǵa, adamdarǵa kerek  ekenimdi sezinemin. Munyń ózi men úshin úlken baqyt, – degen Baýyrjan aǵa massaj jasaýdyń qyzyǵy men qyr-syry týraly áńgimelep berdi. «Bilgenniń zııany joq» dep, jalǵyz qyzyn massajǵa úıretip júr eken. Sabaqty jaqsy oqıtyn qyzy Aqtaýdaǵy beldi mektep- ekonomıkalyq lıseıdiń oqýshysy. Zaıybynyń mamandyǵy meıirbıke bolǵanmen, qazir Baýyrjannyń kómekshisi retinde úıde – otaǵasynyń qaǵazyn jazyp, esep-qısabyn júrgizip, baratyn jerine jetkizip salyp, alyp ketip júredi. B.Tájiǵulov múgedek nemese múmkindigi shekteýli jandardy shettetpeı, qoldaý kórsetýdi maqsat etken memleketke, óńirdegi Eńbekpen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasyna alǵysyn bildirdi. Esiginiń aldynda topyrlaı kútip otyrǵan emdelýshilerine ony tańerteń arnaıy ınvataksı jetkizip, keshte úıge alyp ketedi eken. Onyń ústine atalmysh basqarma jýyrda túrli kitaptardy tyńdaý múmkindigin beretin magnıtofon syılapty, otbasymen shıpajaılarǵa joldama alyp turatyn kezderi de joq emes. «Shúkir, bardy, tynyshtyqty baǵalaýymyz kerek, sabyrlylyq, shydamdylyq qajet. Osy qasıetter ǵana adamdy armanǵa jetkizedi», –  dep túıindedi ol áńgimesin. Qarshadaıynan qıyndyqqa dýshar bolǵan Baýyrjan aǵa bul baılamdy tekke aıtyp turǵan joq, oǵan kóp nárseni basynan ótken aýyr kúnder  úıretken. Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan». Mańǵystaý oblysy.