Polshada mekteppen qoshtasý keshin emtıhanǵa 100 kún qalǵanda ótkizedi. Merekelik is-shara ótken soń oqýshylar qaıta daıyndyqqa kirisip, bar ýaqytyn oqýǵa arnaıdy. Kórshi Qytaıda túlekterge barynsha erkindik beriledi. Olar bir jyl boıy qoldanǵan mektep quraldaryn terezeden laqtyryp, túrli oıyndar oınap, ustazdarymen birge kóńil kóteredi. Eýropanyń keıbir elderinde sońǵy qońyraýdyń belgisi retinde arnaıy kıim stıline mán beredi. Danııada túlekter tek aq tústi kıim kıip, qulpynaı jeıtin tańǵy asqa jınalady. Al norvegııalyq túlekter oqý jylynyń sońǵy aptasynda qyzyl men kók tústi kombınezon kıedi. Bul – jyldar boıy saqtalyp kele jatqan dástúr. Qyzyq.
Qońyraýdyń tarıhy
Sabaqtyń bastalýy týraly alǵashqy belgi b.z.d. VIII ǵasyrda berilgen. Al búginde barlyq oqý oryndarynyń únine aınalǵan qońyraýdyń arǵy atasy – Platon.
Ejelgi grek fılosofy balalardy sabaqqa sý saǵatynyń kómegimen shaqyrǵan. Saǵattyń dızaıny óte qarapaıym. Tútikke jalǵanǵan eki ydystan turdy. Sabaq júrip jatqan kezde ústińgi ydystan astyńǵy ydysqa sý aǵyp, sabaq bitken kezde tamshylardyń aspapqa tamǵan dybysy estilgen.
Qońyraýdyń biz biletin elektrlik nusqasyn XIX ǵasyrda fızık Djon Mırand oılap taýyp, XX ǵasyrda júzdegen mektepke ornatylǵan. Sodan beri qońyraý úni ár adamnyń balalyq shaǵyn eske salatyn tátti dybysqa aınaldy.
Sonymen birge «qońyraý – shirkeý elementi» degen túsinik te bar.
45 mınýt
Adamǵa bilim berýdiń joldary ǵasyrlar boıy zerttelip, túrli kózqarasqa baılanysty ózgerip otyrǵan. Biraq balalardy jasyna qaraı toptap, belgili bir taqyrypty 45 mınýtta túsindirýdi oılap tapqan ustazdyń ıdeıasy áli kúnge deıin saqtalyp keledi.
Iаn Amos Komenskıı – biz úırengen oqý júıesin qalyptastyrǵan tulǵa. Onyń engizgen erejesine deıin muǵalimder ártúrli jastaǵy balalardyń barlyǵymen bir ýaqytta jumys istep, pánderdi aralas ótkize bergen. Mundaı júıede eshqandaı bilimniń durys berilmeıtinine kóz jetkizgen Komenskıı «Uly dıdaktıka» atty eńbeginde oqý úderisiniń tıimdi tásilderin jazdy. Sondyqtan ár balanyń qurdastarymen birge bilim alýynyń mańyzyn túsindirip, 45 mınýttyń ózi jańa taqyrypty meńgerýge jetkilikti ekenin dáleldegen Komenskııdiń tarıhta qalýy – zańdylyq.
Daıyndaǵan–
Ásem JANATOVA,
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti
