Jazyqsyz jazaǵa ushyraǵan bozdaqtardyń esimin máńgi este qaldyrý maqsatynda ornatylǵan bul eskertkish Aqjaıyq aýdany ákimdiginiń, aýyl turǵyndary men el janashyrlarynyń qoldaýymen boı kótergen eken. Eskertkish kompozısııasynyń avtory – Qazaqstan sýretshiler odaǵynyń múshesi Erǵalı Bekeshev osy shyǵarmasynda babalarymyzdyń taǵdyryn talqan etken zulmat zamandy, sol kezde qurban bolǵan arystarymyzdyń muńyn beınelegenin aıtady. «Eskertkishtiń joǵary jaǵyndaǵy tor qazaqtyń azapty kúndi basynan ótkergenin, biraq soǵan moıymaı, qıyndyqqa tózgendigin kórsetedi. Al, qobyzdyń beınelenýi eldiń erkindikti ańsaǵanyn ańǵartady. Qobyzdyń tómengi bóliginde bos kisen salbyrap tur. Bul azaptan qutylǵandyqtyń belgisi», dedi Erǵalı Orynǵalıuly.
Eskertkishtiń ashylý saltanatynda sóz sóılegen Aqjaıyq aýdanynyń ákimi Murat Serdalın zulmat jyldar qasireti eshqashan umytylmaıtyndyǵyn jáne jazyqsyz qurban bolǵan babalarymyz óskeleń urpaqtyń máńgi esinde saqtalatyndyǵyn aıtty.
«Aýylymyzda osyndaı bir eskertkish ornatý ıdeıasy 2017 jyly osy aýylǵa ákim bolyp kelgennen beri mazalap júr edi», deıdi Taıpaq aýylynyń ákimi Bolat Shálenov.
О́ıtkeni sol jyly jazda aýyldyń qadirli aǵasy Bolat Doshaev jas ákimge jan tebirenterlik bir oqıǵany aıtyp bergen eken. Uzaq jyl bilim salasynda qyzmet etken, birneshe mektep basqarǵan ardager ǵoı. Taıpaqtaǵy gımnazııany basqaryp turǵan kezinde Qydyrǵalı Dúısenbaev esimdi aýyl aqsaqaly óz qarjysyna shaǵyn taqta jasatyp, sony mektep qabyrǵasyna ornatýdy surap kelipti. Sóıtse, Qydyrǵalı aqsaqaldyń ákesi Shektibaev Dúısembaı 1938 jyly jazyqsyz repressııaǵa ushyraǵan bolyp shyqty. Onyń zardabyn balasy da aıaýsyz tartypty. Mektepti, ınstıtýtty úzdik bitirse de «halyq jaýynyń balasy» degen at sońynan qalmapty. Osy qarǵys tańbasy únemi aldynan shyǵyp, durys jumysqa da tura almapty. Keıin Stalın ólip, ákesi aqtalsa da, onyń esimin jaryqqa shyǵarý, el aldynda nasıhattaý isi júrgizilmegen. Qydyrǵalı aqsaqal óziniń qolynan kelgeni – azǵantaı zeınetaqysynan únemdep jınap, «Jazyqsyz jaǵa ushyrap, qurban bolǵan atalarymyzdyń arýaǵyna myń taǵzym!» degen sózdi granıt taqtaǵa jazdyrǵan eken. Keıin bul taqta mektep qabyrǵasyna emes, aýyl ishindegi saıabaqqa ornatylǵan. Biraq stalındik repressııa qurbandaryna eńseli eskertkish, taǵylym alar tarıhı belgi ornatylýy qajet-aq bolatyn.
О́lketanýshy Ahmedııar Batyrhanovtyń dereginshe, stalındik repressııa jyldary Taıpaq óńirinen 300-den asa azamat qýǵyn-súrginge ushyraǵan eken. Arnaıy zertteýshiler qolǵa alsa, bul tizim áli tolyǵa túsýi múmkin. Bolashaqta bul eskertkishtiń aınalasyn tolyq abattandyryp, saıası qýǵyn-súrgin qurbandarynyń aty-jóni jazylǵan taqtalarmen tolyqtyrý josparlanyp otyr.
