Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Paskal výnderkınd edi. 12 jasynan ákesiniń yqpalymen kitapqa den qoıdy. 15 jasynda matematıkalyq kitaptarǵa qyzyǵýshylyǵy oıandy. Evklıdtiń geometrııalyq eńbekterimen tanysyp, latyn, grek tilderin jetik meńgerdi. 39 jyldyq az ǵumyrynda matematıka, fızıka, mehanıka, ádebıet, fılosofııamen shuǵyldandy.
Oıshyldyń dúnıe syrlaryn uǵýǵa degen qushtarlyǵy ǵylym tereńine súńgigen saıyn arta tústi. Osynshama keńistikti, ǵalamdy jaratqan Jaratýshy bar ekenin moıyndaı otyryp, kózi jetti. Máýlana Rýmımen úndes myna bir oıy qyzyq: «Eger Qudaı joq bolsa, men oǵan senemin jáne eshteńe joǵaltpaımyn. Eger Qudaı bar bolsa, men oǵan senbeıtin bolsam, álbette, bárin joǵaltamyn». Ol birde «Meni bul keńistikterdiń máńgilik únsizdigi úreılendiredi...», «Shyndyqqa qumartý – rahat sezimniń eń bıigi» dese, endi birde «О́ziniń kim ekenin túsinýge tyryspaı ómir súrip jatqannyń soqyrlyǵy qanshalyqty sumdyq bolsa, Qudaıǵa senip, sonda da jamandyqta ómir súretinniń soqyrlyǵynyń sumdyǵy odan da beter» dep aǵyl-tegil oı aqtarady.
Ol ár adam Qudaıdy taza aqylymen, jankeshti izdenisimen tabý keregin túsindi. Búgingideı Qurandy áldebir jazýshynyń óleń kitabyn oqyǵandaı jyldam oqyp shyǵyp, kópke aqyl aıtatyn ǵylymsyz molda, ilimsiz hrıstıandardan boıyn aýlaq ustady. Paskal tereń ǵylym arqyly matematıkalyq, fızıkalyq jańalyqtar ashty. Rene Dekarttyń ateıstik, rasıonaldy oılaryna jan-tánimen qarsy shyqty. «Dekartty túsine almaımyn. Ol óz fılosofııasyn Qudaısyz qurǵysy keldi, biraq onysynan túk shyqpady. Dúnıeni qozǵalysqa keltirý úshin Qudaıǵa dúnıeniń basynan bir shertkizdi, odan keıin Qudaı oǵan kerek bolmaı qaldy». О́zin-ózi aıamastan úzdiksiz ǵylym arbasyna jegý saldarynan Paskal mı isigi aýrýyna shaldyǵyp, ómiriniń sońynda denesi qozǵalyssyz qaldy. Dúnıeden óter aldynda kúndeligine ataqty sózin jazyp qaldyrdy:
«Adamdardyń úsh toby bar: birinshi top Jaratýshysyn izdedi jáne tapty. Bular – aqyldy ári baqytty adamdar. Ekinshi top Jaratýshysyn izdep júr, biraq tapqan joq. Bular – aqyldy, biraq áli baqytsyz adamdar. Úshinshi top Jaratýshyny izdep te júrgen joq, tapqan da joq. Bular – baqytsyz ári aqymaq adamdar».
