Teńgeniń qazirgi baǵamy

Ulttyq bank basshysy Tımýr Súleımenov jýrnalıstermen kezdesýde teńge óziniń bastapqy qalpyna oralatynyn, ýaıymdaýǵa sebep joǵyn aıtty. Onyń sózinshe, 2023 jyldyń qorytyndysynda ekonomıkamyz 5,1 paıyzǵa ósken. Ulttyq qordyń transferti teńgeniń 3,5 paıyzǵa kúsh alýyna yqpal etken. Bes aıdyń ishinde transferttik lımıt­tiń 70 paıyzy satylyp, aı saıyn 850 mln aınalymǵa shyǵyp otyrǵan. Munyń bári de teńgemizge qosymsha dem berdi.

Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵy­nyń jetekshi sarapshysy Zarına Skrıpchenko­nyń aıtýynsha, valıýta baǵamynyń álsireýi ishki naryqtaǵy keıbir qatysýshylardyń shetel valıýtasyn iri kólemde satyp alýymen, aqsha-nesıe saıasatyn jumsartý aıasynda sheteldik jáne otandyq ınvestorlardyń teńgedegi aktıvterden shyǵýymen baılanysty bolýy múmkin. Sebebi ishki naryqta teńgeniń álsirep ketýine jol berip turǵan sebep joq. Ulttyq bank málimeti boıynsha osy toqsanda syrt­qy qaryzdy óteý jáne qyzmet kór­setý bo­ıynsha tólemder 6,5 mlrd dollardy quraı­dy. Bul ótken jyldyń osy kezeńdegi tólem­derinen 19,4 paıyzǵa tómen. Sarap­shy aıtyp ót­ken­deı, endigi kezekti teńge­niń qunsyzdanýyn toq­ta­tatyn faktorlar­dy syrttan emes, ishten izdeý kerek. Ulttyq qor arqyly teńge baǵamyn oınatyp otyrýdyń múmkindigi shektelip qaldy. Sarap­­shylardyń aıtýynsha, bul rette qor na­ry­ǵy­­nyń múmkindigine nazar aýdarǵan tıimdi. Mysaly, «Qazatomónerkásip» aksııa­lary el naryǵynda shetel valıýtasynda da, teńgege de usynysty arttyrýǵa yqpal ete alady.

«2025-2029 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damýdyń jańartylǵan boljamynda osy jylǵy dollarǵa qatysty teńgeniń ortasha baǵamy 450 dep kórsetilgen. Al qaýym­dastyq maýsym aıyndaǵy saýalna­masynda teńge men dollar jubynyń baǵamy bir dollarǵa 450,4 teńge bolady dep bol­jaǵan. Ishki jaǵdaı bul boljamǵa baǵynbaı, qyzyl syzyqtan attap ketkenin kórsetip tur. Bazalyq mólsherlemeniń joǵarylaýy teńge aktıv­terin tartymdy etedi», deıdi Zarına Skrıpchenko.

«DAMU Capital Management» bas dırektory Murat Qastaevtyń túsindirýinshe, teńgeniń álsireýiniń obektıvti sebepteri bar.

«Ulttyq banktiń shetel valıýtasyn satý kólemin qysqartýy mańyzdy. Dál qazir dollardy aınalymǵa shyǵarý dollarǵa degen suranysty arttyryp, teńgeniń jaǵdaıyn odan saıyn tómendetip jiberedi. Mysaly, Ult­tyq bank maýsym aıynda 100 mln dollardy aına­lymǵa shyǵardy, al mamyr aıynda bul kórset­kish 300 mln dollar bolatyn. Sáýir aıynda 1-1,1 mlrd dollar satylǵan. Ulttyq banktiń teńgeni tym qatty óbektep ketýi onyń naryqta kúsh alyp ketýine sebep boldy. Bizge jasandy jolmen ǵana jalyn kúdireıtetin teńge emes, naryq zańy boıynsha kúsh alǵan teńge kerek», deıdi ol.

Sarapshy Rasýl Rysmambetovtiń baıandaýynsha, dollar úshin qazir 465 teńge deńgeıi – qolaıly baǵa.

«Dál qazirgi jaǵdaıdy naryqtyq baǵa deý­ge de bolady. Syrtqy jaǵdaıda kúrt óz­ge­ris bolmasa, teńge baǵamy bir dollar úshin 470-ten túspeıdi. Jyl aıaǵyna deıin osy ba­ǵany saqtaýdyń ózi bizge kúsh bola­ıyn dep tur. Dollar baǵamy ósedi degen daq­pyrt teńge baǵamynyń qunsyzdanýyna áser etip ja­tyr. Aldaǵy jaǵdaı Ulttyq bank­tiń jańa valıý­talyq ınfraqurylymdy qalyp­tas­tyrý týraly josparyna qarap anyq­tala­dy. Ekonomıkamyz shıkizatqa táýeldi. Árta­rap­tandyrý bastalǵanymen kemi 2029 jylǵa deıin táýeldilik saqtalady. Syrtqy kúı­zelisterge táýeldilikti azaıtý úshin kóp ju­mys qajet. Teńgege munaı nemese Ulttyq qor transferti arqyly dem beretin kezder art­­ta qaldy. Qoǵam dollardyń endigi jaǵdaıy qan­daı bolady, ol qandaı platformalarda satyla­dy degen suraqtarǵa jaýap kútedi», deıdi sarapshy.