foto: Aqorda
Prezıdent búkil álemge qaýip tóndirgen jahandyq syn-qaterlerdi, sonyń ishinde qoǵamdy jegi qurttaı jep jatqan jaǵymsyz ádetterden arylý kerektigin sanamyzǵa synalap kirgizdi. Babalarymyzdan qalǵan ósıetti – jaqsydan úırenip, jamannan jırene bilý kerektigimizdi eskertti.
«Shyn máninde, ozyq ult bolý úshin jaqsylyqqa umtylýmen qatar elimizdiń ósip-órkendeýine kedergi bolatyn jaman ádet, jaǵymsyz qylyq jáne qaýipti keselden qutylýymyz kerek. Bul – ulttyń jańa sapasyn qalyptastyrý jolyndaǵy óte mańyzdy qadam», dep uly Abaıdyń «Bes nárseden qashyq bol, bes nársege asyq bol» degen eshqashan eskirmeıtin, mán-mańyzyn joǵaltpaıtyn ósıetin qaıtalady.
Ár zamannyń ózine tán syn-qaterleri bar ekenin kózi-qaraqty, kókiregi oıaý adamdar jaqsy bilýge tıis. Prezıdent aıtpaqshy, jahandaný úrdisine, jańa tehnologııanyń damýyna jáne basqa da sebepterge baılanysty qoǵamǵa qaýipti jańa keselder paıda boldy. Osy oraıda Q.Toqaev nashaqorlyq, lýdomanııa, vandalızm, zorlyq-zombylyq jáne ysyrapshyldyq syndy bes keselmen búkil el bolyp kúresip, birjola tosqaýyl qoıýymyz kerektigine toqtaldy.
Ashyq málimetterge súıensek, qumarpazdyq quryǵyna ilingenderdiń sany 400 myńǵa jýyq eken. Bir sózben aıtqanda, bular – býkmekerlik keńseler men kazınolardyń turaqty klıenti.
Bul – tutas bir qalanyń halyq sanyna para-par kórsetkish. Shyn máninde, lýdomanııa – beıbit kúnde eldiń shyrqyn buzyp jatqan qater. Sonyń kesirinen talaı shańyraq shaıqaldy. Talaı azamat zań buzyp, qylmysqa uryndy. Qumar oıyn úshin qaryzǵa batyp, ózine qol jumsaǵan jandar týraly habarlar, ókinishke qaraı, kún saıyn tarap jatady. Bul dert jas urpaqqa óte úlken zııan keltiredi. Onlaın oıyndar balalardyń kúndelikti ermegine aınalyp barady.
«Quzyrly organdar byltyr ınternet-kazınonyń belgisi bar 4 myńnan astam saıtty buǵattady. Biz nashaqorlyqqa jáne esirtki bıznesine qarsy kúresý úshin keshendi jospar qabyldadyq. Úkimet lýdomanııamen kúreske qatysty dál sondaı jospar qabyldaýy kerek. Qumarpazdyqqa zań júzinde shekteý qoıý qajet. «Amanat» partııasy fraksııasynyń bastamasymen osy másele boıynsha tıisti zań jobasy ázirlendi. Parlamentte qaralyp jatqan sol jobany osy sessııanyń sońyna deıin qabyldaý qajet», dep Memleket basshysy tapsyrma bergendeı, lýdomanııaǵa qarsy kúres sharalaryn kúsheıtetin, ıaǵnı qumar oıyndardyń aldyn alyp, onyń BAQ betterindegi jarnamasyna tosqaýyl qoıatyn zańdy Májilis tyńǵylyqty daıarlady.
Biz jastardyń qumar oıynǵa salynyp, arzan tabysqa umtylýyna jol bermeýimiz kerek. Adal eńbekpen tapqan tabys qana berekeli bolatynyn qoǵam bolyp túsindirip-aq jatyrmyz. Biraq nátıje kóńil kónshitpeıdi. Sondyqtan Memleket basshysynyń tapsyrmasymen daıyndalǵan qumar oıyndarǵa tusaý salatyn zańnyń qabyldanýy – táýelsiz Qazaqstan tarıhyndaǵy aıtýly oqıǵalardyń biri. Bul ult bolashaǵyna der kezinde arasha túsken tirlik boldy. Áıtpese, «zańy joq elde qylmys ta joq» degen ejelgi fılosofııaǵa salsaq, tıisti zańnamanyń solqyldaqtyǵy bul baǵyttaǵy kúres sharalarynyń qolyn baılap, aıaǵyn tusaýlap tastaǵany jasyryn emes. Zańnyń mysy baspaǵan soń ár nársege elirtken jastar oıyna kelgenin istep, oıynqumarlyqtyń quryǵyna iligip ketip jatyr.
Osy oıyn bıznesi, lotereıa jáne lotereıa qyzmeti týraly zań jobasyn jalpy otyrysta tanystyrǵan depýtat Elnur Beısenbaev bul eń kóp talqylanǵan zań jobasy bolǵanyn aıtty. Jastardyń ýlanǵan sanasyna toqtaý salar, kózsiz qumarlyǵyn tyıatyn zań jobasy eki jyl úzdiksiz talqylandy. Osynyń ózi-aq bul júrdim-bardym qarap, atústi sheshim shyǵaratyn qatardaǵy másele emes ekenin kórsetip otyr. Endeshe, Prezıdent qol qoıǵan oıyn bıznesi men lýdomanııany toqtatatyn zań qoǵam birligi men jastardyń durys jetilýine áser etedi dep sanaımyz.
Asqarbek SEIILHAN,
Qazaqstannyń eńbek
sińirgen ártisi
