Aýyldy aıtasyz, alaqandaı qalanyń ózinde jaýyn ala-qula jaýatynyn kózimiz kórip júr. Ortalyqta bıesaýym ýaqyt qorǵasyn bult túıdektele túnerip kelip, shelektep tóge salǵanda, shettegi shaǵyn aýdanǵa tamshy da tambaıdy. Kelesi kúni dál sondaı kórinis. Biraq kerisinshe, shetki aýdan batpaqqa batyp jatsa, ortalyq qup-qurǵaq. Eldegi kórinis te quddy osy sııaqty. Áıtse de aqsaqaldar sebebin izdep, áýre-sarsańǵa túsip otyr. Keıbireýleriniń aıtýyna qaraǵanda, Aqtastyń etegindegi baıaǵy Jońǵar shapqynshylyǵynan qalǵan kóne zırattyń keıbir qabiri ashylyp, súıekteri syrtqa shyǵyp qalsa kerek. Áne bir jyldary el adamdary Aqtastyń eteginen irgetas quıatyn tas alamyz dep edáýir jerin qazyp tastap edi. Qabirlerdiń ashylyp qalý sebebi de sol. Ár nársege muqııat aqsaqaldar jaýynnyń jaýmaýy sodan desedi.
– Shómish qaǵyp kóreıik, – dedi Esenbaı aqsaqal.
– Aǵa, ol qandaı yrym? – dedi alqaqotan otyrǵan jurttyń etegin basa otyrǵan Aıdarbek. El nazary ózine aýǵan soń, Esenbaı aqsaqal bar bilgenin qotaryp salǵan.
– Ertedegi qazaq dástúri, – dedi Esenbaı aqsaqal, – kóktem kelip, Jer-ana býsanyp, báısheshek gúldep jatqan ýaqytta jyp-jyly jaýynnyń bir quıyp beretini bar. Shóp pen eginge naǵyz kerek ylǵal. Egin egilip bolǵan, endigisi shóptiń jaıy. Jaýyn jaýmasa, úlkender «kún kúrkiresin, kók dúrkiresin» dep tilek tilegen. Qoldaryna aǵash sapty ojaý alyp, mańdaıshaǵa tıgizip, «aǵarǵan mol bolsyn» degen izgi nıetterin Jaratqanǵa jetkizip jalbarynǵan.
Jaratqan óz pendesin tarshylyqta synamaıdy. Kóp nıeti qabyl bolyp, Arqanyń aq jaýyny aptalap quıyp beretin oqıǵalar kóp kezdesken. Kópti kórgen kónekózdiń usynysyn qabyl alǵan jurt baǵzy zamandaǵy yrymdy oryndaýǵa kiristi.
Biz aýyldan attanyp bara jatqanda, teriskeıden jyljyǵan shókimdeı bult áýede jibek oramaldaı jaıylyp, badanadaı-badanadaı jaýyn shólirkegen dalanyń tósine quıyla bastady. Osy bir ǵalamat kóriniske tańǵalǵanymyz bar. Eskiniń esti yrymyn saqtasaq, el yrysy da mol bolady eken-aý.
KО́KShETAÝ
