Abaı shyǵarmalarynda haýas sózi úsh jerde, úsh túrde kezigedi: Haýası hamsa zahırı, haýas sálım, haýas. Haýası hamsa zahırı – syrtqy bes sezim múshesi. Kórý, estý, ustap bilý, dámin tatý, ıis arqyly sezý. Haýas sálım – osy sezimniń bylǵanbaǵan, tabıǵı taza túri.
Haýastyń birinshi maǵynasy – ishki bes sezim men syrtqy bes sezimniń qosyndysy, ekinshi maǵynasy – Allanyń segiz sıpatynyń qosyndysy, úshinshisi – haýas dep hakim Jaratýshynyń ózin aıtady», deıdi abaıtanýshy Mekemtas Myrzahmet.
Iаǵnı bul eki qatar arqyly Jaratýshyny aqylmen emes, júrekpen seziný arqyly tereń bile alatynymyzdy meńzeıdi. Sodan da bir óleńinde:
«Aqylmen oılap bilgen sóz,
Boıǵa juqpas syrǵanar,
Yntaly júrek sezgen sóz,
Bar tamyrdy qýalar»,
deıdi.
Shyn máninde, biz keńestik sana jadymyzǵa engizgen eýrosentrıstik, zatshyldyq uǵymdardan, dúnıeniń kóringen syrlaryna báıge jarııalaýdan áli kúnge aryla almaı kelemiz. О́tken ǵasyrda shyǵystyq tanym jabylyp, Shyǵys aqyndarynyń aýdarmasyn «kóp uıyqtama, áıtpese shashyń uıpa-tuıpa bolady» degen syńaıly kúlkili dıdaktıkamen aýdarylǵany málim. «Abaıdyń Batysynan Shyǵysy basym» degen aqıqat sózi úshin Muhtar Áýezov qatań senzýraǵa ilikken bolatyn. Aqyry zańǵar jazýshy «Shyǵys dep, orystyń qart klassıkterin aıtyp otyrmyn» dep manevr jasap qutylýǵa májbúr boldy. Eger biz Abaıdy tanyǵymyz kelse, aldymen Shyǵysyna, Ál-Farabıge kóbirek úńilgenimiz jón.
Abyz Ábish aıtqandaı, shyǵarmashylyq degenimiz – úzdiksiz ashýdan tursa kerek. Al qazaq balasy úshin endigi ashylar záýlim qurlyq – Shyǵys bolsa kerek.
