Yqsanov kóshesi qashan jóndelmek?

Belgili memleket jáne qoǵam qaıratkeri Mustaqym Yqsanovtyń esimi tek Oral óńirine ǵana emes, sonymen birge, barsha qazaqstandyqtarǵa jaqsy belgili. Ol 1975-1986 jyldary sol kezdegi Oral, búgingi Batys Qazaqstan oblysyna basshylyq jasaǵan kezde buǵan deıin «úlken derevnıa» atalyp kelgen qalanyń adam tanymastaı ózgerýine, onyń qazirgi zamanǵy sándi de kórikti qalaǵa aınalýyna úlken kúsh-jigerin jumsady. Bul jóninde qazaqtyń kórnekti aqyny Hamıt Erǵalıevtiń Musekeńe jazyp bergen kitabyna: «Mustahım, máńgi uıqyda jatqan kóne Teke qalasyn tiriltkeniń úshin», degen qoltańbasynda úlken shyndyqtyń sáýlesi bar ekeni anyq. Belgili tulǵa ómirden ótken soń Oral qalasynda uzaq ýaqytqa deıin onyń atyna kóshe ataýy berilmeı keldi. Eren eńbek pen qajymas qaırat ıesi jobasyn óz qolymen jasap turǵyzǵan burynǵy Dzerjınskıı kóshesin isker uıymdastyrýshynyń atyna berý jónindegi bastama men is-áreketter de tıisti nátıje bere almady. Tek budan alty-jeti jyl buryn Oral qalasyndaǵy shaǵyn ortalyq kóshelerdiń biri Mustaqym Yqsanov ataýyn ıelendi. Aıtaıyn degenimiz búginde osy kósheniń surqy qashyp, ajary taıyp jetimsirep turǵany edi. Kósheniń uzyn boıy oıdym-oıdym shuńqyrlar men shuryq tesikke toly. Bul kósheniń boıyndaǵy ózge ınfraqurylymdyq júıeler de kózge ottaı basylmaıdy. Mundaǵy barlyq nysandardyń eńseleri bir túrli túsińki kórinedi. Kóshe boıynan ıesizdik pen beıbereketsizdiktiń, jaýapsyzdyq pen nemkettiliktiń kórinisi atoılap tur. Qalaı desek te, Oral qalasynyń ortalyǵyndaǵy Mustaqym Yqsanov kóshesi ózimen ózi jatqan, esh jermen qıylyspaıtyn tomaǵa-tuıyq kóshe emes. Kerisinshe bul kóshe qaladaǵy kólik kozǵalysyna kádimgideı áser ete alatyn aýmaq. Sondyqtan da osy tus ózge kóshelerge túsetin kólikterdiń júrý salmaǵyn birshama jeńildete alatyny da talas týǵyzbaıdy. Soǵan qaramastan, búgingi kórinis joǵaryda aıtylǵandaı túrden ózgerer emes. Aldaǵy jyldyń basynda memleket jáne qoǵam qaıratkeri Mustaqym Yqsanovtyń týǵanyna 90 jyl tolmaq. Osy mereıli datany syny da, syry da ketken, mújilgen, qısaıǵan Mustaqym Yqsanov atyndaǵy aty bar da zaty joq, jańǵyrtylmaǵan kóshemen qarsy alyp jatsaq bul Jaıyqtyń boıyn jaılaǵan qalyń elge bir syn bolyp júrmegeı. Ras, sońǵy jyldary Oral qalasyndaǵy kóptegen kóshelerge kúrdeli jóndeýler júrgizildi. Bıyl da osy oń úrdis odan ári jalǵasýda. Muny aıtyp ta, jazyp ta júrmiz. Sonyń ishinde Oral qalasyn óz qolymen qaıtadan jańǵyrtýǵa bar qajyr-qaıratyn sarp etken tulǵa atyndaǵy kóshege kezek kelmeýi qalaı? Biz osy oıymyzdy Oral qalalyq ákimdigi turǵyn úı kommýnaldyq sharýashylyǵy men jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bóliminiń basshysy Rústem Zakarınge bildirgen edik. – Yqsanov kóshesi tasada qalmaıdy. Oǵan bıyl kúrdeli jóndeý júrgizý josparlanǵan dedi ol. – Árıne, jaqsy habar eken. Biraq bul kóshe ózimen ózi tomsyraıyp jatyr. Onyń boıynda kúrdeli jóndeý júrgizýge ázirlik belgileri baıqalmaıdy. Sonda qalaı bolǵany? Biz oǵan óz oıymyzdaǵy kúmándi osylaı jetkizdik. – Joq, Yqsanov kóshesine aldaǵy shilde aıynan bastap kúrdeli jóndeý jumystary júrgiziledi dep kútilýde. Bul úshin sheteldik KPO b.v. kompanııasy tenderlik úderisterdi aıaqtady, – dep Oral qalalyq ákimdiginiń bólim basshysy bizdiń kóńilimizdegi kúdiktiń bultyn seıilte jaýap qaıtardy. Osy arada aıta keter taǵy bir jaıt, joǵaryda atalǵan KPO b.v. kompanııasy tenderlik úderisterdi tym uzaqqa sozyp alatyny jóninde az aıtylyp júrgen joq. Búgingi áńgimemizge jeli bolyp otyrǵan Mustaqym Yqsanov kóshesine qatysty tenderdiń jáı-kúıi de osy áńgimelerdiń tekten-tek emes ekenin aıǵaqtap turǵandaı. Jyldyń basynda, ári salǵanda kóktemde ótýge nemese aıaqtalýǵa tıisti tenderdiń jaz ortasy aýǵanǵa deıin sozylýy árıne, qol soǵýǵa turatyndaı nyshan emes. Shirkin-aı, kezinde júregi elim dep, jerim dep soǵyp ótken, «qoramsaqqa qol salǵan, qol salǵanda mol salǵan» Mustaqym Yqsanovtaı qaıratkerdiń kóshesi óziniń 90 jyldyǵy tusynda aınadaı jarqyraıtyn kún týsa óshpes tulǵa rýhy razy bolǵandaı kúı kesher edik-aý. Qaıran, Musekeń?! Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan». ORAL.