Sóz emes, naqty is qajet

Táýelsizdigimizdi alǵannan beri eldiń erteńi, ulttyń bolashaǵy, urpaqtyń keleshegi degen basty baǵdar bir sát te kún tártibinen túsip kórgen joq. Munyń báriniń basynda Elbasy Nursultan Nazarbaev turdy. Jasalǵan re­formalar, júrgizilgen qyrýar jumystar jaǵalasqan jahan­daný tusynda tusalǵan attaı ki­birtiktemeı, qadamdy ashyp, qa­ryshtap, ilgeri basty. Ol tııanaqty izdenisterge ushtasty. Sonyń ádemi bir nátıjesi eldigimizdi tanytyp, bereke-bir­ligimizdi kórsetip, judyryqtaı jumylyp, osydan birer aıdyń aldyn­da prezıdenttik saılaý ót­kiz­dik. Bul tórtkúl dúnıege Qazaq eliniń abyroı-bedelin kórsetýmen qatar, kelesheginiń kemel ekenin dáıektedi. Endi, mine, alda atqarar baǵdarlar belgilep, soǵan jumys istep jatyrmyz. Munyń bastysy, tipti ǵasyr jobasy deýge turarlyq Elbasynyń «100 naqty qadam barshaǵa arnalǵan qazirgi zamanǵy memleket» degen Ult jospary edi. Memleket basshysy Prezıdent laýazymyna kirisý rásiminde sóılegen sózinde asýy mol, biraq atqarylýy kerek maqsat-mindetterdi alǵa tartqan edi. Bul mindetter «Máńgilik El» ulttyq ıdeıasy men «Qazaqstan-2030» Strategııasynan, «Nurly Jol» baǵdarlamasynan bastaý aldy. Elbasy 5 reforma boıynsha 100 naqty qadammen jahandyq, ishki-syrtqy qaterlerge tótep berip, 30 damyǵan eldiń qataryna qosylýdy alǵa tartty. Onyń birinshisi, 10-15 jylda atqarylatyn ult­tyq mindet edi. Bul týraly Nursul­tan Ábishuly: «Men reforma jos­paryn Ult jospary dep atadym, óıtkeni, reformalar Qazaq­stannyń árbir azamatynyń tike­leı qatysýyn talap etedi. Refor­malar – tek memlekettik mashına­nyń ǵana emes, halyqtyń isi. Re­formalardyń máni – ultty jań­ǵyrtýda. Ulttyń sapasy, ha­lyq rýhynyń kúshi, ýaqyt syn-qater­lerin qabyldaı bilý jáne tek qana alǵa basý buryn da memleket tabysynyń aıqyndaýshy faktory bolǵan jáne bola beredi. Men reformalardy júzege asyrýdyń qatań birizdi bolýyn qalaımyn», degen bolatyn. Kóp keshikpeı sol jumysqa uıytqy bolatyn Ulttyq komıssııa quryldy. «100 naqty qadam barshaǵa arnalǵan qazirgi zamanǵy memleket» atty jospar jarııalandy. Endi sol naqty qadamdarǵa kóz júgirter bolsaq, onyń birinshisi: «Memlekettik qyzmetke qabyldaý resimderin jańǵyrtý. Memlekettik qyzmetke qabyldaý tómengi laýazymdardan bastalýy tıis», dep keledi. Shynynda, memlekettik qyzmetke tómennen qabyldaý óte tıimdi dep bilemin. Sebebi, kókten túskendeı bolmaı, ómirdiń ótkelinen ótip, is tetigin tómennen meńgerip, alǵan bilimdi tájirıbe ústinde shyńdap shynyǵyp baryp, bıikteý óz nátıjesin beredi. Iаǵnı, tabanyńmen tas basyp kórseń, jer qadirin sezesiń. Taý basyna eteginen órlep, bıigine shyqqansha qanshama jol júresiń. Oı-shuqyrdy, qyr belesti, kóz aldyńnan ótkizesiń. Osynyń ózi úlken sabaq. Mundaı qadam aldyńǵy tolqynnyń ońaılyqpen dittegen jerine jetpegenin de dáıektep beredi. Jáne bul keıingi tolqynnyń sabaq alýyna da qajet. Osy arqyly urpaqtar arasyndaǵy dástúr jalǵasyp, úlkender keıin­gige meıirimmen qarap, keıingiler aldyńǵy tolqynǵa izet kórsetý úrdisi qalyptasady. Iá, bul birinshi qadam týraly baılamymyz desek, besinshi qadam: «Memlekettik qyzmetkerlerdiń jalaqysyn qyzmetiniń nátıjesine baılanysty ósirý» dep keledi. Bul da aqylǵa qonady. Birden mol qazynaǵa kezikseń, ol qazynanyń qasıetin uǵyna almaısyń. Tegin kelgendeı bolyp, ońdy-soldy shashýǵa beıim turasyń. Kersinshe, tabanaqy, mańdaıterińniń óteýimen qolyńa tıgen qarjynyń qaıyrymy mol. Onyń quny altynnan da artyq bolary haq. Ondaı eńbektiń óteýin únemdeýge qashan da beıim turasyń. Orynsyz dańǵoılyqqa, beıbereket shashýǵa jol bere bermeısiń. Bir sózben aıtqanda, eńbektiń mánin túsinip, onyń quny qalaı aqtalatynyn bilesiń. Osy sózderimdi keıingi jasqa qaratyp aıtyp otyrmyn. Men ómir boıy qarapaıym adamdarmen jumys istep kelemin. Aýyl jaıyn da, qala tirligin de bir kisideı bilemin desem, artyq aıtqanym bolmas. 100 naqty qadamǵa kóz júgirtip otyrǵanda oıǵa oralǵany, memlekettik qyzmetker, ol – halyq qyzmetshisi ekenin uǵyný boldy. Bul bizden góri jastarǵa qajet ekeni sózsiz. Bilimi myqty adam, jurtpen jaqsy jumys isteı alady. Ulyq bolýdyń arǵy jaǵynda, kishik bolý jatqany málim. Muny júzege asyratyn aqyl men parasat, paıym dep oılaımyn. Eger halyqpen til tabyssań sóziń jerde qalmaıdy, isiń ilgeri basady. Orynsyz qylyq jasasań – onda qatelesesiń. Osyny memlekettik qyzmette júrgen árbir jas azamat oı-sanasyna túıip, Ult josparynyń astarynda jurtqa qaltqysyz eńbek etý jatqanyn túsinse deımin. Memlekettik qyzmetker eń aldymen eldikti alǵa ozdyrsa, jemqorlyq joıylady. Bul qater kóbine kóp ózimshildikke erik bergennen bolady. Ult jobasynda jemqorlyqqa qarsy kúresti kúsheıtý jaıy da jan-jaqty aıtylǵan. Bul arada ár memlekettik qyzmetshiniń birin­shiden, ulttyq rýhy myqty, otan­shyldyq sezimi joǵary turýy kerek. Ekinshiden, bilim deńgeıi joǵary bolýy tıis. Bul eki nárse alǵan dıplommen, oqyǵan oqý ornymen ólshenbeıdi. Ár azamattyń bilim deńgeıimen ǵana tanylady. Buǵan qalaı jetýge bolady degen másele toǵyzynshy qadamda: «Memlekettik qyzmetkerlerdi turaq­ty túrde oqytý júıesin zań­dy túrde bekitý – úsh jylda bir ret olardyń kásibı sheberligin arttyrý» jaıyn naqtylady. Zaman ózgerip, tehnıka men tehnologııa jańaryp jatady. Soǵan saı bolý úshin árbir memlekettik qyzmetker óziniń bilimin jetildirip otyrý qajettigi týyndaıdy. Bilimdi jetildirgennen keıin ony is ústinde tıimdi qoldansa jaqsy nátıje beretinin aldyńǵy tolqyn jaqsy biledi. Jalpy, «100 naqty qadam barshaǵa arnalǵan qazirgi zamanǵy memleket» atty Ult josparynyń qaı taraýyn, qaı tarmaǵyn alsań da órken jaıar eldiń óristi isi, oǵan ár azamattyń qosar úlesi taıǵa tańba basqandaı kórsetilgen. Bul jerde, qaı-qaısymyz da sózben emes, eńbegimizben úles qossaq, órkenıetti 30 eldiń qata­ryna qosylý jolyndaǵy Elbasy mindettegen óreli jumys órisin keńeıtip qana qoımaı, Otany­myzdyń abyroıy asyp, ekonomıkasy órkendep, halqynyń ál-aýqatynyń artatyny sózsiz. Ertarǵyn ASTAEV, Parlament Senatynyń depýtaty.