Orta bıznesti damytý baǵdary

Memlekettiń ekonomıka­daǵy tikeleı úlesi áli de joǵary deńgeıde qalyp otyr. Mundaı ahýal naryqtaǵy teńdik sharttaryn buzady, jeke bastamalarǵa tosqaýyl bolady. «Elimizde memlekettik kásiporyndardy basqarý saıasaty áli de tıimsiz ekenin moıyndaǵan jón. Olardyń maqsat-mindetin, qyzmet aıasyn, qarjylandyrý tásilderin jáne jumysynyń basqa da tustaryn tıisti zańdarmen retteý qajet. Sonymen qatar holdıngter men Úkimet arasyndaǵy qarjy máselelerine qatysty ustanym turaqty ári júıeli bolýǵa tıis» deıdi Memleket basshysy. Osy rette Prezıdenttiń naýryz aıyn­daǵy Elimizdiń ekonomıkasyn yryq­tandyrý týraly Jarlyǵy asa ma­ńyz­dy. Atalǵan qujatqa negizdele oty­ryp, jekeshelendirýdiń ulttyq keńsesi ashyldy. Oǵan múshe retinde Májilis depýtattary da kirdi, men de ózimdi usynyp, múshe boldym.

Atalǵan Ulttyq keńseniń bas­ty maqsaty – kvazımemlekettik kom­­pa­nııalardyń tarapynan jeke ká­sipkerlikke orynsyz báse­keles­tik­ti joıý, jeke kásip­ker­lik bastama­lar­dy yntalan­dyrý. Kvazımemleket­­tik kompanııa­lar­dyń negizgi maq­saty – memle­kettik tapsyrmalar­dy oryndaý, ekonomıkadaǵy báseke­­les­tik joq sektorlardy damytý, úl­ken ınvestısııalardy qajet ete­tin jáne strategııalyq mańyzy bar salalarmen aınalysý. Alaıda elimiz­de memlekettik-kvazımemleket­tik kom­panııalar kóptegen básekeli sala­­da da oryn alǵan. Mysaly, qu­­ry­lys-montajdaý jumysy, avto­býs tasymaly, taksopark, tamaq­tan­dyrý oryndary, sanatorıı sııaqty qyzmetterdi jeke kásipkerlermen jaǵalasa otyryp jasaıdy.

Memlekettik kapıtalızmdi damytý jáne memlekettiń ekono­mı­kaǵa shekten tys aralasýy eli­mizdiń ekonomıkalyq damýyn tejeıdi, memlekettik jáne kvazımemlekettik qyzmetkerler sanyn kóbeıtedi jáne azamattarǵa óz isin bastaýǵa úlken kedergi týdyrady.

Memleket basshysy 2029 jyl­ǵa qaraı orta bıznestiń el ekono­mı­ka­syndaǵy úlesi 15 paıyzǵa je­týi kerektigin aıtty. Qazir bul kór­setkish – 7 paıyz shamasynda. Álemde shaǵyn jáne orta kásiporyndar jalpy kásipkerliktiń 90%-yn, jumys­pen qamtýdyń 60-70%-yn jáne ishki jalpy ónimniń 50%-yn quraı­dy. EYDU elderiniń tájirı­be­sine súıensek, IJО́-degi orta bız­nestiń salmaǵy men jan basyna shaqqandaǵy tabys deńgeıi arasynda oń baılanys bar. Iаǵnı damyǵan elderde IJО́-degi orta bıznes úlesi 25-27%-ǵa deıin jetedi. Osy oraıda, orta bıznesti damytý – elimizdiń ekonomıkasyn jandandyrýdaǵy eń mańyzdy maqsat.

Jańa salyq kodeksi de osy má­se­lege tikeleı baǵyttalýǵa tıis. Mem­leket basshysy Úkimet pen Par­­lamentke jańa Salyq kodeksi­­niń jobasyna qatysty jan-jaqty talqylaý júrgizýdi tap­syr­dy. «Qıyn bolsa da, durys she­shim qabyldaý qajet. Bul jer­­de asyǵystyqqa jol berýge bol­maı­dy. Jańa Salyq kodeksin sapaly ázir­leý úshin ony qabyl­daý mer­zimin kelesi jylǵa aýys­tyrýǵa bolady dep sanaımyn» dedi Memleket basshysy. Salyq­tyq ákimshelindirý, salyq zańna­ma­sy­nyń turaqsyzdyǵy, tıis­ti je­ńil­dikterdi alý qıyndyq­tary elimizge keletin ınvestısııa­ǵa kedergi bolyp tur dep erkin aıta alamyz.

Mysaly, bir jyl buryn en­gizilgen bólshek saýda salyǵy taǵy ózgertilmekshi. Onyń shegin 500 mln teńgege túsirý týraly usynys Salyq kodeksiniń jobasynda kórsetil­gen. Biraq shaǵyn kásipkerler jańa salyq túrine sene otyryp, maıda bıznesterin irilendire basta­ǵan kezde bul bastama keri úderis berýi múmkin. Elimizdegi 1,5 mln kásip­kerdiń sany kóp, alaıda sapasy qandaı? Orta kásipkerler sanynyń ulǵaımaı turýy da osy salyq máse­lesine tikeleı baılanysty.

Memleket basshysy Úkimetke Jańaózen, Qashaǵan jáne Qara­shy­ǵanaqtaǵy gaz óńdeý kásip­oryn­darynyń qurylysyn tezdetý­di tapsyrdy. «Osy salany tabys­ty damytý úshin ınvestısııa­nyń qaıtarymyn qamtamasyz etetin pármendi yntalandyrý sharalaryn qysqa merzimde qabyldaý, sonyń ishinde aqylǵa syıymdy tarıfter men kóterme baǵalardy belgileý kerek. Gaz kenishterine geologııalyq barlaý jasaý úshin jańa ınvestısııa tartý turǵy­sy­nan alǵanda, bul sharalar óte mańyzdy. Áıtpese, ekonomıkany qajetti kólemde gazben qamtama­syz etý múmkin emes» dedi Prezıdent. Depýtat retinde jaz aılarynda respýblıkamyzdyń 7 aımaǵyn aralap shyqtym. Sonda batys aımaqtardaǵy ózekti suraqtardyń biri – gazdy óńdeý, ony tek shıkizat retinde ǵana shyǵarmaı, ózimizde óndiris orynyn salý ekenine kózim jetti. Atalǵan óndiris oryndary 1 mlrd-tan 6 mlrd tekshe metrge deıin gaz óńdeı otyryp, jergilikti halyqqa jumys oryny men tıisti múmkindikter beredi. Iаǵnı gazdan taýarlyq gaz, gazdyq kondensat, kúkirt, suıytylǵan munaı gazy sııaqty ónimderdi alý múmkindigi paıda bolady. Odan basqa, gazdan elektr qýatyn óńdeý – el damýyna úlken yqpalyn tıgizbek.

Aıtýar Qoshmambetov,

Májilis depýtaty