Sýret: ru.freepik.com
Ǵalymdar adam ómiriniń úshten biri uıqymen ótetinin aıtady. Máselen, 60 jastyń 20 jyly, 75 jastyń 25 jyly uıqyǵa ketedi. Uıqynyń densaýlyq úshin mańyzy joǵary. Uıqy rejimin durys saqtamaǵan jaǵdaıda qant dıabeti, júrek qan tamyrlary aýrýlary, ınsýlt, qan qysymy, psıhologııalyq jaı-kúıdiń tómendeýi sekildi dertter paıda bolýy ǵajap emes.
Uıqyny azaıtyp, júıeli eńbek etý týraly fılosoftar men óner adamdary jarysa pikir qaldyrǵan. Tipti ıspanııalyq sýretshi Salvador Dalı kóp kartınasyn túsinde kórgen beınelerdi qaǵazǵa túsirý arqyly salǵan. Al Onore de Balzak, Lev Tolstoı, Charlz Darvın syndy maıtalmandar 8 saǵat uıyqtasa, Zıgmýnd Freıd pen Vladımır Nabokov 6 saǵat, Napoleon Bonapart pen Volter 4 saǵat uıyqtaǵan. Búkil ómirin bilimge, jazýǵa arnaǵan ǵulamalar artyq uıqyny «óli ýaqyt» sanap, tipti ózin 2 mınýt keshigip oıatqan kúzetshisine A.Eınshteınniń qatań sógis bildirgeni bar.
«Tún maǵan uıyqtaý úshin berilmegen,
Uıqy teń shalajansar ólimmenen.
Qansha meniń óldi eken ýaqytym
Aq tósek, ala jastyq kebindegen?!»
Muqaǵalı Maqataevtyń bul shýmaǵy ýaqyt ólshemin ózgeshe sezinýden týsa kerek. Ýaqyt qadirin artyǵyraq túısiný – danyshpandyqtyń bir ólshemi.
Psıhologter kúndizgi uıqynyń mı qurylysyna paıdasy orasan zor ekenin alǵa tartady. Olar 1 500 adamdy tájirıbeden ótkizip, kúndizgi ýaqytta 5 mınýt pen 2 saǵat kóleminde uıyqtaǵan 300 adamnyń qalǵan adamdarǵa qaraǵanda shıraq, syrtqy faktorlardy jyldam tarazylaı alatynyn, mı júıesi myǵym jumys isteıtinin anyqtaǵan. Sonymen birge bilim alýǵa degen qarqyn men aǵzanyń qyzmetin jaqsartatynyn, kóńil kúı turaqtylyǵyn saqtaıtynyn aıtqan.
Uıqy – jeke ǵylym. Tereń ǵylymnyń ishine súńgip, óz uıqy mólsherińdi anyqtaý da mańyzdy. О́ıtkeni adamnyń uıqyny qabyldaý deńgeıi gendik, psıhologııalyq turǵydan ár túrge bólinip jatady. Bireýlerge 5 saǵat uıqy az bolsa, basqalarǵa jetkilikti mólsherge bara-bar. Deneniń qajetti demalysyna kóńil bólsek, ol jemis aǵashy sekildi bizge jarqyn qýat pen jaqsy kóńil kúı syılaıdy eken.
Demek uıqy jaǵalaýy at ústi qaraıtyn, jol-jónekeı sholatyn dúnıe emes. Onda bizdiń tutas ómirimiz bar, janymyzdyń talshyǵy, júregimizdiń soǵysy tur.
