Qazir balalardyń beıne oıyndarǵa áýestigi ata-analardyń ýaıymyna aınaldy. «Áleýmettik jeli jetkinshektiń minez-qulqyna, tanym-túsinigine, mentaldi hám fızıkalyq saýlyǵyna teris áser etip jatyr», dep shyr-pyr bolady áke-sheshe. Ustazdar qaýymy da sabaq barysynda oqýshylardyń janary jyltyraqty izdep turatynyn jasyrmaıdy. «Ǵalamat jetistik retinde jarnamalanyp jatqanymen, beıne oıyndar túgili, ıýtýbtaǵy mýltfılmder de aqyl qospaıdy, qııaldy baıytpaıdy, sózdik qoryn damytpaıdy, synı oılaýǵa baýlymaıdy», deıdi psıholog mamandar. Álbette ınternettiń ıgiligin joqqa shyǵarmaımyz, degenmen ǵalamtordyń bereri qansha bolsa, alary da sonsha. Endeshe, oqýshynyń ınternette otyratyn ýaqytyn shekteýde turǵan eshbir sókettik joq. Osy maqsatta Astanadaǵy birneshe bilim oshaǵy «Smartfonsyz mektep» jobasyn bastady.
Keıbir mektepter bul tájirıbeni áldeqashan qolǵa alǵan. Máselen, Ǵafý Qaıyrbekov atyndaǵy №2 mektep-gımnazııanyń oqýshylary byltyrdan bastap sabaqty smartfonsyz-aq ótip júr. Qazir osy júıeni qoldaýshy ata-analar kóbeıgen. Demek oń nátıje bar degen sóz.
«Sabaqtyń sapasyn qaıtip arttyramyz dep izdene bastaǵanda syrtqy kedergilerdi anyqtadyq. Sóıtip, oqýshynyń mektepke telefon alyp kelýi oqý úlgerimine basty bóget ekenine kózimiz jetti. Tipti bir synypqa tájirıbe júrgizip kórdik. Telefonsyz kelgen kúni oqýshylardyń nazary jınaqtalyp, oqýǵa yntasy artqany anyq ańǵaryldy. Smartfondardy qońyraý ýaqytynda da bermeımiz. Tek sabaq aıaqtalǵan soń ǵana qaıtarylady. Bul bastama alǵashqyda bastaýysh, keıin orta býyn oqýshylaryna qoldanyldy. Endi joǵary synyptaǵylar da smartfondaryn erikti túrde tapsyrady. Osy bastamany ata-analarmen aqyldasqanda, olardyń pikiri ekige jaryldy. Birinshi tarap sózsiz qoldaıtynyn bildirse, ekinshi jaq balalarynyń qaýipsizdigine alańdaıtynyn ashyq aıtty. Biraq biz árbir mektepte «Face ID» júıesi baryn, sol arqyly ár oqýshynyń mektepke qaı ýaqytta kirip, qashan shyqqanyn kórýge bolatynyn túsindirdik. Osydan soń kóptegen ata-ana bul jobaǵa senim bildirdi», deıdi Ǵ.Qaıyrbekov atyndaǵy №2 mektep-gımnazııa dırektory Syrym Nuǵmanov.
Al psıholog Lımana Qoıshıevanyń aıtýynsha, balalardy smartfonnan mektepte ǵana emes, úıde de barynsha alystatqan jón. Sebebi jasóspirimderdiń arasynda sıfrly aýtızm atty dert tarap jatyr. Byltyr 5,5 myńnan astam balada aýtızmniń bul túri tirkelgen.
«Shyny kerek, qazir oqýshylar esse, shyǵarma jazǵanda da telefonnan tolyq kóshirip alady. Sonyń saldarynan synı oılaýdan qalady. Negizi bala uıqydan oıanǵannan bastap, saǵat 8:00-den 9:00-ge deıin onyń aǵzasy tolyqqandy oıanyp, oqýǵa daıyn turady. Al mıdyń jumysy saǵat 9:00-den 12:00-ge deıin óte jaqsy dárejede, 100 paıyz maǵlumatty sińirýge qabiletti. Osy aralyqta ol telefondy shektep, oqýǵa tolyqqandy kirisetin bolsa, bilim sińimdi bolady», deıdi psıholog.
Bilim basqarmasynyń málimetinshe, «Smartfonsyz mektep» bıyl qarqyn alǵanymen, tórt jyldan beri iske asyp keledi.
«Basyn ashyp aıtatyn dúnıe, bul joba oqýshylar arasynda erikti túrde ótedi. Iаǵnı mindetti emes. 2024 jyldyń ekinshi toqsanynda joba jańartylyp, qoldaý bildiretin mektepter sany 10 paıyzǵa artty. Sonda qaladaǵy 110 memlekettik mekteptiń 80 paıyzy búgingi tańda osy jobany qoldap otyr degen sóz. Negizgi maqsat – bilim sapasyn arttyryp, oqýshylardyń oılaý qabileti men psıhologııalyq densaýlyǵyna oń áser etý. Tórt jyl burynǵy tájirıbege súıensek, balalar alǵashqy kezde uıaly telefondaryn arnaıy jáshikterge salýǵa daǵdylanbaǵan edi. Ýaqyt ótken saıyn olar janyndaǵy dostaryna qarap, bul bastamaǵa úırene bastady. «Smartfonsyz mektep» jobasynda oqýshylardyń uıaly telefondary arnaıy kilti bar jeke sóreler men muǵalimniń ústeliniń aldyndaǵy aǵashtan jasalǵan qoraptarda turady. Bul qoraptardy oqýshylar tehnologııa páninde ózderi qoldan jasaǵanyn da aıta ketkenimiz jón», deıdi qalalyq bilim basqarmasynyń baspasóz hatshysy Aıajan Amantaıqyzy.
Ustazdardyń sózinshe, smartfonan ajyraý – balalardyń oqý úlgerimin aıtarlyqtaı jaqsartqan.
«Biz bul jobany bastamas buryn áýeli ata-analarmen aqyldastyq. Oqýshylardyń ózderinen saýalnama aldyq. Nátıjesinde, sabaqty smartfonsyz ótý tıimdi ekenine kóz jetkizdik. Qazir tipti keıbir oqýshylar mektepke telefon ákelmeıdi. О́ıtkeni sabaq barysynda báribir qoldanbaıdy. О́zderiniń ǵana bilimderine júginedi. Baıqaǵanym, buryn balalar úzilis kezinde telefonǵa telmirip, bir-birimen asa kóp sóılespeıtin. Al qazir synyptaǵy dostarymen qarym-qatynastary jaqsara túskeni anyq ańǵarylady. О́ıtkeni áleýmettik jeli alystaǵy adamdy jaqyndatqanymen, jaqyndaǵy adamdy alystatatyny jasyryn emes», deıdi Talǵat Bıgeldınov atyndaǵy №1 mektep-lıseıiniń 9 «B» synyp jetekshisi Baǵdad Jaqsylyqqyzy.
Árıne, mektepterdiń bári birdeı smartfonnan bas tartty deýge kelmeıdi. Biraq «Smartfonsyz mektep» jobasyna qosylýshylardyń qatary kún saıyn kóbeıip jatqany qýantady.
