О́ńir jańalyqtaryna qulaq túre júrip «Balalarǵa densaýlyq» atty qoǵamdyq qor týraly estip qalatynymyz bar. Alǵashynda qaptaǵan qorlardyń biri bolar dep asa kóp mán bere qoımaǵan edik, alaıda atalmysh qordyń naýqas balalardy emdeýge shyndap kirisip, qanattana jumys jasaýy ol týraly bilýge umtyldyrdy.
О́zimniń ulym sal aýrýymen aýyrdy. Ulymdy arqalap barmaǵan jerim, baspaǵan taýym qalmady. Qazir ol óz aıaǵymen júretin dárejege jetti, biraq áli sóıleı almaıdy, dep áńgimesin muńaıa bastaǵan Elena Dedovanyń «Balalarǵa densaýlyq» atty qor quryp, shyryldaı jumystanýynyń sebebi osynda eken. Balasyn emdete júrip, em-domnyń qyr-syryn meńgerip alǵan ol balasynyń emin ózi jasap, aqyry aıaqtan turǵyzady. Osydan soń-aq oǵan taǵdyry, muńy bir ata-analar habarlasa bastaǵan. Saýda salasynyń mamany bolsa da naryq zamanynda bazardyń nemese kásipkerliktiń qazanyn qaınatpaı, balalardyń amandyǵy úshin bilek sybana kúresip júrgen 41 jastaǵy kelinshektiń basqarýyndaǵy qoǵamdyq qor qazir Aqtaýda belgili orynǵa aınaldy. Osydan 8 jyl buryn ata-analardyń bastamasymen qurylǵan qor alǵashynda 22 balaǵa qyzmet kórsetti. Jylqy sharýashylyǵynyń basshysy Vıktor Kobzevtiń kómegimen qorǵa tirkelgen balalardy nusqaýshy tegin negizde jylqyǵa mingizip, emdep, jattyqtyrdy. Balalardy ıppoterapııamen birge jan-jaqty emdeý kerek ekendigin sezgen E.Dedova qorǵa psıholog mamandy jumysqa aldy. Alǵashqy oń nátıjelerdiń belgisi ata-analar nazaryn birden aýdarǵan bolý kerek, 2009 jyly emdelýshi bala sany birden úsh eselengen. Syrqat balalar sanynyń kóptigi jáne emdeýdi qolǵa alǵandardyń belsendiligi keń qoldaý taýyp, R.Jumaǵalıevanyń jeke emhanasy balalardy tegin emdeýge kómektesip, Qytaıdan kelgen dárigerlerdiń em júrgizýine jaǵdaı jasaǵan. Olar úsh jyl boıy balalardy emdep, ortalyq mamandaryna tájirıbelik turǵyda kómek beredi.
Osy kezden bastap arnaıy saýyqtyrý ortalyǵyn ashsam degen maqsat paıda boldy, deıdi Elena. Sol jyly bala sany 170-ke jetip, turaqty demeýshiler men elimizdiń Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń qoldaýymen ǵımarat jaldap, syrqattardy keshendi negizde emdeı bastaıdy. Aıyna 550 myń teńgege ǵımarat jaldaǵanmen, balalardy tegin emdeıdi, biraq mamandardyń turǵyndarǵa aqyly negizde keńes berýine týra keledi. Onyń ústine mamandarǵa tólenetin jalaqyny qosyńyz! Ártúrli áleýmettik tapsyrystar men granttardy utyp alyp, birin birine jetkizip tirlik etken qor qanshama qıyndyqtardy artqa tastap búginde aıaǵyn ózi de nyq basýǵa jarady. Qazir reaortalyqta tirkelgen 16 jasqa deıingi sal aýrýy, júıke aýrýlary, daýna, aýtızm, t.b. syrqattary bar 344 balaǵa keshendi túrde massaj, emdik jattyǵýlar, vakýýmdyq terapııa, shaǵyn saýna, fızıoterapııa emderi kórsetilip, psıholog, allergolog, logoped-defektolog, nevropatolog, júrek jáne kóz dárigerleri qyzmet etedi.
Júıke júıesin emdeýge arnalǵan «Atlant» kostıýmderi men ózge de jattyǵý, emdeý quraldary satyp alynǵan. Mańǵystaýdyń kórikti jerlerine, tabıǵat aıasyna serýen uıymdastyrylady. Ortalyq usynǵan emdi júıeli jáne úzdiksiz júrgizý úshin ata-analarmen arnaıy jumys júrgiziledi. Balalar úshin arnaıy eki jylqy satyp alynyp, nusqaýshynyń kómegimen balalar at qoraǵa baryp jattyǵady, jylqyǵa minip serýendeıdi. Qýanyshtysy – júıeli júrgizgen jumys nátıjesiz emes, dáleli – óz qolymen qasyq ustap, tamaq jeýdi úırengen jáne aıaǵyna turǵan balalar! E.Dedova jetekshilik etetin qor aıasyndaǵy saýyqtyrý ortalyǵynyń oń isteri týraly estigen ata-analar men sábıler respýblıkanyń ózge óńirlerinen de kelip, em, keńes alatyn kórinedi. Qor respýblıkalyq, halyqaralyq deńgeıdegi syı-sııapattardan kende emes. Munyń bári alǵa – ilgerileýdiń, jumys jasaýdaǵy ádis-tásilderdi jetildirip otyrýdyń, zamanaýı qural-jabdyqtar alyp, ony iske sátti qosa bilýdiń jemisi.
Jeke ǵımaratymyz bolsa, iri kólemdegi qarajatqa ǵımarat jaldaǵansha, sol qarjyny naýqas balalardy ońaltýǵa jumsar edik, sondaı-aq, qys mezgilinde ashyq alańqaıda jylqymen jattyǵý ótkizý syrqat balalar úshin qıyndyq týdyrady, jabyq alań bolsa degen eki armandy alǵa qoıǵan Elena oǵan jetý jolynda tynbaı jumystanyp keledi. Jeke ǵımaratqa qol jetkizetin kún de alys emes sekildi, Aqtaý qalasynyń jańa shaǵyn aýdandarynyń birinen aýqymdy jer telimi bólinip, qurylystyń jobalyq-smetalyq qujattary jasaqtalýda. «Bul – eń bastysy. Endi syrqat balalardy alańdamaı emdeýge, álemdegi ozyq tájirıbelerdi úırenýge jáne qoldanýǵa senimdi kirisetin bolamyz», deıdi E.Dedova.
Elenamen áńgimelesý barysynda ortalyqqa kelýshilerdiń kóptigin ańǵardyq. Ár bólmeden mamandardan em alǵan, eshnárseden habarsyz náresteler men janyn muń men úmit mazalaǵan analardy kózimiz shaldy. Dárigerlik mamandyqty tańdamaı-aq, syrqat balalar arasyna qanatymen sý sepken qarlyǵashtaı bolyp densaýlyqtyń úmitin jaǵyp júrgen Elenanyń tabandylyǵyna súısinbeske bolmaıdy.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
Mańǵystaý oblysy.
О́zimniń ulym sal aýrýymen aýyrdy. Ulymdy arqalap barmaǵan jerim, baspaǵan taýym qalmady. Qazir ol óz aıaǵymen júretin dárejege jetti, biraq áli sóıleı almaıdy, dep áńgimesin muńaıa bastaǵan Elena Dedovanyń «Balalarǵa densaýlyq» atty qor quryp, shyryldaı jumystanýynyń sebebi osynda eken. Balasyn emdete júrip, em-domnyń qyr-syryn meńgerip alǵan ol balasynyń emin ózi jasap, aqyry aıaqtan turǵyzady. Osydan soń-aq oǵan taǵdyry, muńy bir ata-analar habarlasa bastaǵan. Saýda salasynyń mamany bolsa da naryq zamanynda bazardyń nemese kásipkerliktiń qazanyn qaınatpaı, balalardyń amandyǵy úshin bilek sybana kúresip júrgen 41 jastaǵy kelinshektiń basqarýyndaǵy qoǵamdyq qor qazir Aqtaýda belgili orynǵa aınaldy. Osydan 8 jyl buryn ata-analardyń bastamasymen qurylǵan qor alǵashynda 22 balaǵa qyzmet kórsetti. Jylqy sharýashylyǵynyń basshysy Vıktor Kobzevtiń kómegimen qorǵa tirkelgen balalardy nusqaýshy tegin negizde jylqyǵa mingizip, emdep, jattyqtyrdy. Balalardy ıppoterapııamen birge jan-jaqty emdeý kerek ekendigin sezgen E.Dedova qorǵa psıholog mamandy jumysqa aldy. Alǵashqy oń nátıjelerdiń belgisi ata-analar nazaryn birden aýdarǵan bolý kerek, 2009 jyly emdelýshi bala sany birden úsh eselengen. Syrqat balalar sanynyń kóptigi jáne emdeýdi qolǵa alǵandardyń belsendiligi keń qoldaý taýyp, R.Jumaǵalıevanyń jeke emhanasy balalardy tegin emdeýge kómektesip, Qytaıdan kelgen dárigerlerdiń em júrgizýine jaǵdaı jasaǵan. Olar úsh jyl boıy balalardy emdep, ortalyq mamandaryna tájirıbelik turǵyda kómek beredi.
Osy kezden bastap arnaıy saýyqtyrý ortalyǵyn ashsam degen maqsat paıda boldy, deıdi Elena. Sol jyly bala sany 170-ke jetip, turaqty demeýshiler men elimizdiń Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń qoldaýymen ǵımarat jaldap, syrqattardy keshendi negizde emdeı bastaıdy. Aıyna 550 myń teńgege ǵımarat jaldaǵanmen, balalardy tegin emdeıdi, biraq mamandardyń turǵyndarǵa aqyly negizde keńes berýine týra keledi. Onyń ústine mamandarǵa tólenetin jalaqyny qosyńyz! Ártúrli áleýmettik tapsyrystar men granttardy utyp alyp, birin birine jetkizip tirlik etken qor qanshama qıyndyqtardy artqa tastap búginde aıaǵyn ózi de nyq basýǵa jarady. Qazir reaortalyqta tirkelgen 16 jasqa deıingi sal aýrýy, júıke aýrýlary, daýna, aýtızm, t.b. syrqattary bar 344 balaǵa keshendi túrde massaj, emdik jattyǵýlar, vakýýmdyq terapııa, shaǵyn saýna, fızıoterapııa emderi kórsetilip, psıholog, allergolog, logoped-defektolog, nevropatolog, júrek jáne kóz dárigerleri qyzmet etedi.
Júıke júıesin emdeýge arnalǵan «Atlant» kostıýmderi men ózge de jattyǵý, emdeý quraldary satyp alynǵan. Mańǵystaýdyń kórikti jerlerine, tabıǵat aıasyna serýen uıymdastyrylady. Ortalyq usynǵan emdi júıeli jáne úzdiksiz júrgizý úshin ata-analarmen arnaıy jumys júrgiziledi. Balalar úshin arnaıy eki jylqy satyp alynyp, nusqaýshynyń kómegimen balalar at qoraǵa baryp jattyǵady, jylqyǵa minip serýendeıdi. Qýanyshtysy – júıeli júrgizgen jumys nátıjesiz emes, dáleli – óz qolymen qasyq ustap, tamaq jeýdi úırengen jáne aıaǵyna turǵan balalar! E.Dedova jetekshilik etetin qor aıasyndaǵy saýyqtyrý ortalyǵynyń oń isteri týraly estigen ata-analar men sábıler respýblıkanyń ózge óńirlerinen de kelip, em, keńes alatyn kórinedi. Qor respýblıkalyq, halyqaralyq deńgeıdegi syı-sııapattardan kende emes. Munyń bári alǵa – ilgerileýdiń, jumys jasaýdaǵy ádis-tásilderdi jetildirip otyrýdyń, zamanaýı qural-jabdyqtar alyp, ony iske sátti qosa bilýdiń jemisi.
Jeke ǵımaratymyz bolsa, iri kólemdegi qarajatqa ǵımarat jaldaǵansha, sol qarjyny naýqas balalardy ońaltýǵa jumsar edik, sondaı-aq, qys mezgilinde ashyq alańqaıda jylqymen jattyǵý ótkizý syrqat balalar úshin qıyndyq týdyrady, jabyq alań bolsa degen eki armandy alǵa qoıǵan Elena oǵan jetý jolynda tynbaı jumystanyp keledi. Jeke ǵımaratqa qol jetkizetin kún de alys emes sekildi, Aqtaý qalasynyń jańa shaǵyn aýdandarynyń birinen aýqymdy jer telimi bólinip, qurylystyń jobalyq-smetalyq qujattary jasaqtalýda. «Bul – eń bastysy. Endi syrqat balalardy alańdamaı emdeýge, álemdegi ozyq tájirıbelerdi úırenýge jáne qoldanýǵa senimdi kirisetin bolamyz», deıdi E.Dedova.
Elenamen áńgimelesý barysynda ortalyqqa kelýshilerdiń kóptigin ańǵardyq. Ár bólmeden mamandardan em alǵan, eshnárseden habarsyz náresteler men janyn muń men úmit mazalaǵan analardy kózimiz shaldy. Dárigerlik mamandyqty tańdamaı-aq, syrqat balalar arasyna qanatymen sý sepken qarlyǵashtaı bolyp densaýlyqtyń úmitin jaǵyp júrgen Elenanyń tabandylyǵyna súısinbeske bolmaıdy.
Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,
«Egemen Qazaqstan».
Mańǵystaý oblysy.
