Jazýshy «Ajalyn joǵaltqan adam» kitabynda Arǵyn esimdi keıipkerdiń basynan ótken san qıly oqıǵany sýretteı otyryp, jalpy adamzat balasyna ortaq – súıý men jekkórý, qatigezdik pen meıirimdilik, ekijúzdilik pen adaldyq sekildi túsinikterdi arqaý etken. Roman oqıǵasy keńes dáýiriniń sońǵy shıreginde bastalyp, azattyq dáýirine ulasady. Adam taǵdyrynyń kúrdeli qyrlaryn asha otyryp, qylmys álemin, túrme men Sibirdegi ómirin, qoǵamdaǵy kúısiz, baspanasyz jandardyń taýqymetin jan-jaqty sýretteıdi. Quralaıdyń Arǵynǵa degen adal mahabbaty shyǵarmanyń jalpy leıtmotıvi dese bolǵandaı. Arǵynnyń basynan keshken keshegisi men búgingisi paralleldi túrde órbip, oqyrmandy qyzyqtyra jetelep otyrady.
Jazýshylar odaǵynyń Pavlodar oblysyndaǵy ókili Serik Elikbaı «Kitap zamanaýı qazaq ádebıetinde uıalmaı usynýǵa bolatyn týyndy» degen baǵa berip otyr.
«Búgingi ádebıetimizge olja salǵan roman dep aıtýǵa bolady. Keıipkerdiń oqıǵasy ártúrli plasta, adamnyń ómirge degen qushtarlyǵyn túrli boıaýmen qııýlastyryp, shym-shytyryq oqıǵalarmen usynǵan. Oqyǵan sátte birden baýrap áketedi, tili tutqyr emes, tirelip qalatyn tusy joq. Ertis-Baıan óńiriniń qalamgerleri roman jazý jaǵynan jaqsy bir beleske kóterilip kele jatyr. Máshhúr Júsip, Júsipbek, Sultanmahmuttar týǵan ólkede mundaı sátti dúnıelerdiń mol bolýy zańdylyq ta. Jurtshylyqty kitap oqýǵa jaqyndatatyn roman dep aıtsam bolady. Keshegi Kemel Toqaevtyń «Uıasynan bezgen qus», Rollan Seısenbaevtyń «Shaıtannyń taǵy» romandarynda túrme ómiri, qoǵamǵa beımálim ózge de qylmys áleminiń túıtkilderin oqyp bildik. Al «Ajalyn joǵaltqan adam» osy janrda jańa súrleý salyp otyr. Poezııa júrekpen jazylsa, proza qajyrly adamdardyń oı-órisinen týady», dep atap ótti Serik Tóleýbaıuly.
Negizi romannyń alǵashqy bólimderi 2015 jyly «Juldyz» jýrnalynda basylypty. Ol tusta týyndynyń jartysy ǵana jazylǵan. Shyǵarmasyn sońyna deıin aıaqtaýǵa bekingen avtor byltyr barlyq sharýany ysyryp qoıyp, aqyry núktesin qoıyp shyqtym deıdi. Aıtýynsha, «Ajalyn joǵaltqan adam» – óz shyǵarmashylyǵyndaǵy proza janrynyń eń bıik belesi.
«Arǵyn – namysqoı, ájesiniń tárbıesinde ósken jigit. Aıttyryp qoıǵan qyzy Quralaı ekeýi bir-birin súıse de, aralaryna qyzdyń anasy túsip, barlyǵy basqasha jaǵdaıda órilip kete barady. Sonyń saldarynan bas keıipkerim áskerge óz erkimen attanyp, keıin Sibirde jumysqa qalyp qoıdy. Abaısyzda adam qanyn moınyna júktep, túrmege qamaldy. Odan qashyp shyqqan soń, kórgen beıneti qanshama. Adam ıt jandy ǵoı. Osynda jazylǵan oqıǵalar bir kisiniń basynan keshkeni emes, ol ártúrli obrazdan jınaldy, el aýzynda júrgen hıkaıalardan terildi. Qaı jerde júrse de, qazaq azamattary únemi órliktiń beınesi bolyp qala beretinin kórsetkim keldi. Ekinshiden, áıel mahabbatyn kórsetý edi. Roman sońyna qaraı Arǵyn «qaıyrshynyń» kúıin keship, aýrýhanada jatqanynda Quralaı odan bas tartpady, shyn súıgenin dáleldedi. Úshinshiden, Arǵyn qaı jerde júrse de, ájesi aıtqan aqyl sózderin esine alyp, ájesin túsinde kóredi. Týǵan eline oralyp, kóshe kezgen qańǵybastyń birine aınalsa da, azamattyǵynan aıyrylmady. Qanshama ret tónip turǵan ajal tyrnaǵynan qutylyp, ajaldy jeńip tyndy», dep áńgimeleıdi kitap avtory Saılaý Baıbosyn.
Jazýshylar odaǵynyń múshesi Saılaý Áshenuly osy ýaqytqa deıin ólketaný baǵytyndaǵy súbeli shyǵarmalarymen, poezııalyq kitaptarymen tanymal. Ertis-Baıan jáne Ereımentaý óńirleriniń tanymal tulǵalary týraly tanymdyq materıaldar jazyp, ázil-syqaq janryna da qalam siltedi. Aǵamyzdyń shyǵarmalary men óleńderi respýblıkalyq músháıralar men dodalarda júldeli boldy, Júsipbek Aımaýytuly atyndaǵy ádebı syılyqtyń ıegeri. Bir jyldary aqyndyq ónerimen aıtys sahnalarynan da jarqyrap kórindi. Qazaqstannyń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri atandy. Búginde «Aqbettaý» jýrnalynyń bas redaktory qyzmetin atqaryp júr.
Pavlodar oblysy
