«Qazsınk» qazba baılyqtardy qarqyndy ıgerýde
Shyǵys óńirindegi irgeli kásiporyndardyń biri – «Qazsınk» JShS. Kásiporynǵa qarasty bir ǵana Maleev kenishinen jylyna 2 mln. 250 myń tonna qazba alynady. HIH ǵasyrdyń sońynda barlaý jumystary júrgizilgenimen, atalǵan kenishti ıgerý ótken ǵasyrdyń sekseninshi jyldary ǵana bastaldy. Zyrıan aýdanynda ornalasqan kenish 2000 jyly tolyq qýatyna jetip, jylyna 2 mln. tonnadan astam ónim bere bastady. Sońǵy 15 jyl bederinde betki qabatynyń barlyǵy arshylǵan kenishtiń tereńdigi 900 metrge jýyqtaǵan eken. Kenish bastyǵy Igor Moskalenkonyń aıtýynsha, munda negizinen myrysh, mys jáne qorǵasyn konsentrattary alynady. Barlanǵan ken qory 20,6 mln. tonna bolsa, onyń 30 paıyzyn myrysh pen mys, 70 paıyzyn polımetall konsentraty quraıdy. О́skemen myrysh zaýytynyń barlyq shıkizaty, «Qazsınk» kompanııasy óńdeıtin mystyń 85 paıyzy osy Maleev kenishinen óndiriledi. Sondaı-aq qazbanyń ár tonnasynan 0,54 gramm altyn, 74,86 gramm kúmis aıyrylady. Qazirgi kezde ken qoınaýy 18 deńgeıli jıekke deıin arshyldy. Kenish jetekshisi álemdik talaptarǵa saı jumys isteıtin josparlaý ortalyǵy arqyly jyl sońyna deıin 19 qatpardy ıgerý kózdelip otyrǵanyn jetkizdi. О́ńir basshysy Danıal Ahmetov Zyrıan aýdanyna jumys sapary aıasynda kenishtiń 12-13 deńgeıli jıekterinde bolyp, tehnıkalyq qyzmet kórsetý beketimen, jol arshý jáne burǵylaý tehnologııalary, alynǵan kendi jer betine kóterip shyǵarý, qazbadan bosaǵan uńǵyma úńgirin toltyrý jáne salmaǵy 11 tonnalyq pýltpen basqarylatyn alyp mashınalardyń óndiristegi qyzmetimen tanysty.
Kenishte uńǵy túrleri kóp, olardyń qyzmeti de ártúrli. Máselen, negizgi uńǵy arshylǵan qazbany jer betine shyǵarýǵa arnalǵan. Jer betine shyǵarylǵan qazba Volvo aýyr júk tasý tehnıkalarynyń kómegimen ken baıytý fabrıkalaryna jóneltiledi. Zyrıan ken baıytý fabrıkasynda baıytylǵan ken О́skemen men Rıdder qalalaryndaǵy zaýyttarǵa temirjol arqyly tasymaldanady. Qyzmetkerlerdi tasýǵa jáne aýa almastyrý maqsatynda paıdalanylatyn ózek-uńǵymalar da bar.
«Qazsınk» JShS prezıdenti Nıkola Popovıch qazirgi kezde eki shaqyrym tereńdikte ornalasqan konsentrattardy barlaý jumystary júrgizilip jatqandyǵyn jetkizdi. Kásiporyn basshysynyń aıtýynsha, barlanǵan ken orny 2030 jylǵa deıin búgingi eki mıllıon tonnalyq mejeni ustap turýǵa tolyǵymen jetedi.
Maleev kenishiniń ereksheligi, bosaǵan kenishti toltyrýǵa keıingi kezde Buqtyrma sementimen birge granshlaktardy úgitip qoldana bastaýy. Sondaı-aq, óndiris qaldyqtary jer astyna zalalsyzdandyrylyp kómiledi.
Al Zyrıan ken baıytý fabrıkasy Maleev kenishinen ózge Grehov ken orny qazbalaryn, О́skemendegi mys zaýytynyń tehnogendik mys qaldyqtaryn baıytady. Fabrıka kendi untaqtaý, maıdalaý, qorǵasyn tozańdaryn óńdeý, súzgi jáne qoıyltý bólimshelerinen turady. Keshenniń dırektory Vladımır Fılshınniń aıtýynsha, jyl saıyn jańa tehnıka men tehnologııa engizilip jatqan kenishte jumys oryndary qysqarǵan joq. Búginde bul kásiporyn Maleev kenishiniń-610, «Qazsınk-Shahtastroı» jáne «Qazsınk-Remservıs» seriktestikteriniń 450 qyzmetkerin jumyspen qamtyp otyr.
Al «Qazsınk» JShS-niń О́skemendegi mys zaýyty taıaýda Elbasynyń qatysýymen ótken jalpyulttyq telekópir barysynda tanystyrylǵan bolatyn. Atalǵan kásiporyn óz jumysyn 2011 jyly bastady. Telekópirde «Qazsınk» JShS-niń bas dırektory Aleksandr Hmelev Prezıdentke memlekettiń qoldaýynyń arqasynda jańa tehnologııalarǵa negizdelgen mys jáne qorǵasyn óndiretin eki zaýyttyń iske qosylǵanyn, nátıjesinde joǵary sapaǵa ıe katodty mys pen tazartylǵan qorǵasyn alynǵanyn málimdegen edi. Zaýyt qoldanysqa berilgennen beri 420 myń tonna ónim óndirilip, barlyǵy eksportqa shyǵaryldy.
Mys zaýyty metaldy balqytýdyń tyń tehnologııalary boıynsha jumys isteıdi. Atap aıtqanda, jańa zaýyt mys konsentrattary men ónerkásip ónimderin avstralııalyq Isasmelt zamanaýı tehnologııasy arqyly balqytýǵa kóshti. Sonymen qatar, óndiriste Germanııa, Fınlıandııa jáne Shvesııa syndy elderdiń ozyq tehnologııalary qoldanylýda. Qazirgi kezde qýaty jylyna 70 myń tonna tazartylǵan katodty mys shyǵarýǵa jetetin zaýytta kórsetkish kólemin keleshekte 87500 tonnaǵa deıin ulǵaıtýǵa múmkindik bar.
Sondaı-aq, zaýyttyń ákimshilik-turmystyq kesheni, murajaıymen de tanysqan oblys ákimi Danıal Ahmetov «Qazsınk» JShS jetekshilerine qorshaǵan ortany óndiris qaldyqtarynan qorǵaý, aýa basseınin lastamaý, álemdik daǵdarysqa qaramastan ónim kólemin tómendetpeý jóninde tapsyrmalar júktedi.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan».
Shyǵys Qazaqstan oblysy.
Sýretterdi túsirgen
Sergeı SÝROV.
