Eldiń eldigi men erligi

Eldiń eldigine, erdiń erligine syn bolǵan Uly Otan soǵysyndaǵy Jeńisten beri 70 jyl ótken eken. Uly Jeńis Otanymyzdy, halqymyzdy yqtımal quldyqtan azat etti, táýelsizdigimizdi, teńdigimizdi baıandy etti. Álemdik órkenıetti fashıstik ozbyrlyq pen qorlaýdan qorǵap qaldy. Syn saǵatta Semeı oblysy Shubartaý aýdanynyń órenderi de maıdanǵa attanyp, erliktiń tamasha úlgilerin kórsetti. Myń jarymnan asa er-azamattarymyz maıdanǵa attandy. 750-ge jýyq jerlesimiz halqymyzdyń bolashaǵy úshin jandaryn qurban etip, týǵan jerge oralmady. Jerlesimiz, saryqamystyq Muqataı Ábeýlovtiń Keńes Odaǵynyń Batyry atanýy, aıǵyzdyq Sabalaq Oraza­lınovtyń Matrosovtyń erligin qaıtalap dańqqa bólenýi, aqyn, jýrnalıster Shynybek Kenjebaev, Beısembaı Táttimbetov, Uzaq Qısyqovtyń jaýyngerlerdi jalyndy jyrlarymen rýhtandyryp, alǵy shepte júrýi, Sársembaı Táttimbetov, Kákijan Shıtenov, Mámish Ábdirahmanov, Aman Shıtenov, Qasyl Qashmashymov, Báıken Ábdirahmanov, Talapbek Rysbaev, Sarjan Bodanov, taǵy basqalarynyń nebir aýyr shaıqastarǵa qatysyp, erlikterin mura etýi búgingi urpaqtyń qashanda júregi men kóńilinde. Solardyń biri on ekide bir gúli ashylmaı turyp, qarshadaıynan el arasynda aqıyq aqyndyǵymen, jeztańdaı ánshiligimen, aýyzeki sazgerligimen aty shyqqan Beısembaı Táttimbetov edi. Beısembaı 1925 jyly Semeı oblysynyń Shubartaý aýdanyndaǵy Baıqoshqar aýylynda dúnıege kelgen. 1942 jyldyń 15 tamyzynda 17 jasynda maıdanǵa attandy. Beısembaı Kýrsk mańyndaǵy qııan-keski urystarǵa qatysty. Talaı ret jaýyngerlik erlik kórsetti. Otan shekarasyn fashızm jendetterinen azat etýge erekshe úles qosty. Amal ne, jaýynger jerlesimiz óziniń halyq aldyndaǵy mindetin qaltqysyz atqara júrip, 1943 jyldyń 6 shildesinde erlikpen qaza tapty. Denesi Kýrsk oblysyndaǵy Pomerevskıı aýdany Kashara derevnıasynyń teristik jaǵyndaǵy bıik tóbeshiktiń etegine jerlendi. Jas óner ıesi shet jerde jalt etti de joq boldy. Iá, azamatymyz armanda ketti. Beısembaı Táttimbetovtiń artynda eskertkish bolyp, ózi shyǵarǵan azdaǵan óleńderi, óleńin de ánin de ózi shyǵaryp, ózi oryndaǵan birneshe áni qaldy. О́leńderiniń birnesheýi óziniń kózi tirisinde, 17 jasynda respýblıkalyq «Lenınshil jas» jáne aýdandyq gazetterde jarııalanǵan. Endi «Úshqyzyl» áni jáne Úshqyzyl jeri týraly tolyǵyraq aıtqandy jón kórip otyrmyz. Úshqyzyl – burynǵy Semeı oblysynyń Shubartaý aýdanyndaǵy Uıymdas aýylynyń jerinde (qazirgi Aıagóz aýdanyndaǵy Baıqoshqar aýyly) qatar turǵan úsh shoqy. Úshqyzyl kúmbez Baqanas, Baıqoshqar, Balqybek ózenderiniń túıisken jerinde sán túzep tur. Úsh ózen tal, terek, qaıyń aralas toǵaıyna oranyp turǵanda tipti ásem kórinetin. Qazir toǵaıy otalyp, jalańashtansa da Úshqyzyl ásemdigin joǵaltqan joq. Bir sózben aıtqanda, Táńirdiń ózi kelip ornata salǵandaı ǵajap kúmbezder. Úshqyzyl 17 jastaǵy balǵyn ónerpaz Beısembaıdy qatty áserlendirip, oǵan arnap án shyǵarýǵa ıtermelegen. Ol ánniń sózi mynandaı: ÚShQYZYL Úshqyzyl baýyryń jazyq, basyń bıik, Men seni qurmetteımin, janym súıip. Myń jyldar ata-babam meken etip, Jonyńda jortqan taǵy arqar, kıik. Qarasam búgin, mine, kelbetińe, Ornaǵan kolhozdy elim bir shetińe. Jaǵalaı jaıqalady jasyl egin, Qansha aıtsam sóz jetpeıdi sýretińe. Sýyń – bal, shóbiń – shúıgin, aýań – dárý. Tórt túlikten qaıysqan dalalaryń. Birlesip, bilektesip, máz-meıram bop, Jumylyp eńbek etken jas pen kári. Úshqyzyl jaınań qaǵyp, shalqyp tastyń, Eńbekpen sosıalıstik qushaqtastyń. Dáýirinde partııanyń armany joq, Áni dep esińe alshy bul bir jastyń. Otan úshin, el úshin jan aıamaı kúresken, surapyl maıdan shebinen oralmaı, erlikpen qaza tapqan osynaý ákeler men aǵalardyń arýaǵy aldynda qurmetpen bas ıemin. Farıda BAÝOVA, joǵary sanatty aǵylshyn tili pániniń muǵalimi. Almaty oblysy, Eńbekshiqazaq aýdany.