Únqatysý úlken tıimdilikke ákeledi

Qazaqstan Kásipodaqtary federasııasy elimizdegi eń iri uıymdardyń biri sanalady. Onyń quramynda 2 mıllıonǵa jýyq múshe bar ekenin eskersek, Uıymnyń jumysy týraly kópshilik kókeıinde saýaldar týyndaıtyny da zańdylyq. Mine, sol saýaldarǵa jaýap berý úshin keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde «Qazaqstan Kásipodaqtary federasııasynyń 2014 jyl­ǵy qorytyndylary jáne 2015 jyldyń maqsattary» atty arnaıy brıfıng ót­ki­zildi. Elbasy eńbek zańdylyǵynyń saqtalýynda kásipodaqtar róli­ne erekshe mańyz berip keledi. Osyǵan oraı ótken jyly «Ká­sibı odaqtar týraly» Zań qabyl­danyp, Federasııa jumysyn ońtaı­landyrý qolǵa alynǵany belgili. Sodan beri atqarylǵan ju­mys­­tar­dyń barysyn áńgi­melep berý úshin keshe Qazaq­stan Kásipodaqtary federa­sııa­synyń tóraǵasy Ábilǵazy Qu­saıynov bastaǵan quramynda Taý-ken óndirisi eńbekkerleri kásipodaǵynyń tóraǵasy Asyl­bek Nuralın, Kómir óndirisi eńbek­kerleri kásipodaǵynyń tóraǵasy Mıhaıl Nıkıforov, Munaı-gaz kesheni óndirisi eńbekkerleri kásipodaǵy tóraǵasynyń orynbasary Elena Mustafına jáne  Qazaqstan Kásipodaqtary federasııasy Quqyq jónindegi departament dırektorynyń orynbasary Laýra Seıfýllına bar top OKQ-ǵa arnaıy kelipti. Bul rette, elimizde 6 mıllıonnan astam jaldamaly  jumysshynyń jáne 180 myń jumys berýshiniń bar ekendigin aıta ketken jón. Qazaqstan Kásipodaqtary federasııasynyń tóraǵasy sóz reti kelgende úsh jyl qatarynan talqydan ótken «Kásibı odaqtar týraly» Zańnyń byltyr qabyl­danǵanyn, oǵan sáıkes Federasııa óziniń HHIII sezin ótkizgen jáne jańa jarǵy qabyldanǵanyn da tilge tıek ete ketti. Á.Qu­saıy­novtyń paıymynsha, jańa zań kásipodaqtar qozǵalysyn odan ári damytýǵa degen qadamdy túbirimen ózgertken. Jańa zańda «áleýmettik áriptestiktiń» deńgeıleri Úkimet, kásibı odaqtar jáne jumys berýshiler dep belgilense, úshjaqty salalyq kelisim bazalyq qujat bolyp sanalǵan. Mınıstrlik jáne salalyq kásibı odaqtar da ózderiniń kelisimderine qol qoısa, bul salalyq vedomstvolar men sala­lyq koeffısıentterdi qosa alǵanda jalaqy deńgeıine tikeleı áser etetini atap ótildi. Úshinshi deńgeı retinde jergilikti atqa­rýshy organdar: ákimdikter, aýmaqtyq kásipodaqtar jáne jumys berýshiler bolyp belgilense, óńirdegi eńbek daýlaryn solar sheshetin bolady. Kadr máselesin kótergen tóraǵa 2013 jyldan bastap kásipodaqtarǵa múshe bolý sanynyń artqandyǵyn da alǵa tartty. Jańa zańǵa sáıkes kásip­odaqtar áleýmettik aspektilerdi qamtıtyn zań jobalary jónin­degi jumys toptaryna qaty­syp, óz usynystaryn da bere alady eken. Ujymdyq kelisim­shart­tardyń 34,5 paıyzy Qazaq­stan Kásipodaqtary federasııa­syna tıesili bolsa, jalpy kásip­odaqtary bar jerlerde ujym­dyq kelisimsharttarmen qamty­lý 94,6 paıyzǵa jetipti. Osylaı­sha ujymdyq kelisimshart arqyly kásiporyndaǵy túıtkildi máse­leler sheshimin taýyp keledi eken. Memleket basshysynyń «Nurly Jol» Jańa Ekono­mı­kalyq Saıasaty kásipodaqtardyń kóńilinen shyqqandyǵyn jet­kizgen tóraǵa daǵdarysty jyldary jańa jumys oryndaryn ashý mańyzdy ekendigine toqtaldy. Onyń aıtýynsha, zaýyttaǵy bir jumys ornyn ashý úshin kem degende 3 jyl jumsaý kerek bolsa, al «Nurly Jol» baǵdarlamasy boıynsha 200 myńǵa tarta jumys ornyn ashý kózdelip otyr. Sóz reti kelgende Á.Qusaıynov Qazaqstan Kásipodaqtary federasııasy janynan Oqytý jáne eńbek daýlaryn zertteý ortalyǵy qurylǵandyǵyn, onda bastaýysh kásipodaq uıymdary basshylary oqytylatynyn da qaperge sala ketti. Jyl saıyn 2,5-3 myń adam oqytylaryn sóz etken ol «bilimge qurylǵan únqatysý úlken tıimdilikke ákeledi» degen oıymen de bólise ketti. Budan keıin birqatar suraqtarǵa jaýap berildi. Qazaqstandyq jumysshylardyń sheteldik áriptesteri aldynda quqy qanshalyqty qorǵalǵan degen suraqqa oraı jaýabynda tóraǵa 2013 jyly quzyrly organdar 70 mekemege 200 tekserý ótkizgendigin jetkizdi. Onyń málimetine qaraǵanda, sol kezde 128 eńbek zańdylyǵyn buzýshylyq anyqtalsa, al 2014 jyly 400 tekseris nátıjesinde 4 fakt tabylǵan. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».