Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Jýyrda Qyzylorda oblystyq ardagerler keńesi jıyn ótkizip, onda as berip, janaza shyǵarýdy bir izge túsirý jóni talqyǵa salyndy. Oblys ardagerleri, din ókilderi men qoǵam belsendileri qatysqan jıynda taqyrypqa oraı usynys-pikir aıtqandar kóp boldy.
«As berýdiń mádenıeti» atty alqa otyrysynda oblystyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Serik Dúısenbaev as berýde artyq ketip jatqan tustarymyzdy aıtyp ótti. Tipti qazaly úıdiń qazanyn ańdyp, jaqynynan aıyrylyp qaıǵyǵa batqan úıde jaıylǵan dastarqan basynda keý-keýlesip otyratyndardyń kóbeıýi ádetke aınalyp barady. Mundaıda alystan kelgen týystary men marqumnyń et jaqyn aǵaıyny ǵana qalyp, as ústinde aldaǵy sharýany aqyldasar bolar edi. Qazir bul qazaly úıden qaryn toıdyrýdyń qamyna aınalyp ketken.
«Marqumnyń jetisi, qyrqy men júzi sekildi rásimderde de dastarqanǵa qustyń sútinen basqanyń bárin qoıyp, meıramhanalarda atap ótý kóbeıip barady. «О́lim bardyń malyn shashatynyn» jaqsy bilemiz. Sonda da qolynda bar azamattar ysyraptan tyıylyp, osyndaı rásimderde artyq shyǵynnan arylsa degen tilegimiz bar. Áıtpese dál qazir «Attyǵa erip, jaıaýdyń tańy aıyrylypty» degenge kelip turmyz. Marqumdy aqyret saparyna attandyrý, onyń jón-joralǵysyn jasaý saýaptan góri artyq salmaqqa aınalyp barady. Jurtty as berýdiń rýhanı mánine nazar qoıyp, qarapaıymdylyq qaǵıdattarynan attamaýǵa úgitteýde qoǵam qoldaýy asa qajet», dedi keńes tóraǵasy.
Oblystyń bas ımamy Dastan Qurmanbaev janaza men jerleý rásimderinen bólek, zırat jáne zııarat mádenıetin qalyptastyrýdyń mańyzy týraly aıtty. Janaza ústinde kelgenderge aqsha, oramal taratyp, ár ataǵa bir shapan jabý da kóńilge syımaıdy.
Jıynda pikir bildirgen oblystyń belgili azamaty Qalqazbek Ájibekov osyndaı ádettiń órship bara jatqanyna qynjylys bildirdi. «Bálenshe ákesiniń qyrqyna jylqy soıdy, biz de sodan qalmaýymyz kerek» degen báseke qońyr tirligi bar talaı shańyraqty qaryz batpaǵyna batyryp boldy. Meıramhanada atalyp ótken as berýden keıin qoqys jáshigine tastalatyn nan obalyn da oılaýdan qalyp baramyz. О́zimizdiń aramyzda ulty basqa bolǵanmen dini bir aǵaıynnyń ortasynda mundaı daraqylyq joq. Olarda úsh kúnge deıin qazaly úıde qazan kóterilmeıdi. Bir berekesiz báıgeniń sońynda júrgen – biz ǵana. Buǵan bálkim óli razy bolar, biraq tiriniń baıyp ketýi kúmándi», deıdi ardager.
Uzaq jyl elge qyzmet istegen aqsaqal Qorǵanbek Qaırýllaev ta ortaq máselege oraı usynys bildirdi. Ardager qazir toı men qazada shapan jabý arqyly qurmettiń qunyn ábden quldyratyp alǵanymyzdy aıtady.
«Bizdiń bala kezimizde júzdiń birine ǵana shapan jabylatyn edi. Ondaı qurmetke qoly jetkender kemde-kem bolatyn. Qazir sol qasıettiń qunyn túsirip aldyq. Ár úıde keminde on shaqtysy jatyr. Jurttyń qurmetin kópsingendeı bolmaıyq, biraq toıǵa qatar barǵan 10 adamnyń beseýi úıine shapan arqalap qaıtatynyn kórip júrmiz. Onyń qymbatyn da, arzanyn da kóshege kıip jatqan eshkimdi taǵy baıqamaısyń. Eldiń ortasynda óskesin jasy kelgen kisiler qaıtqanda kıgen kıimin tábárik dep alyp jatqanyn talaı kórdik. Qazir marqum bolǵan jan tirisinde ıyǵyna ilmegen sý jańa kıimderdi satyp alyp, taratatynyn baıqap júrmiz. Bizdiki osy ne tyrashtyq?» deıdi aqsaqal.
Atalǵan keńeste usynys-pikir aıtqandar jyrtys taratýdan buryn habar jetkizý quraly retinde qoldanylǵanymen, qazir bul rásim mańyzyn joǵaltqanyn aıtady. Qazirgi zamanǵy jyrtys – tek jarys pen ysyrap. Qaraly úıge bul artyq shyǵyn ákeletin osy qubylys marqumǵa eshqandaı saýap qospaıtynyn umytpaýymyz kerek. Qyrshyn ketken azamattar úshin úı tigip, mol dastarqan jaıýdy oılamaı, qaraly otbasyna rýhanı qoldaý kórsetken jón.
Jıyn qorytyndysymen ardagerler keńesi men QMDB oblys boıynsha ókildiginiń birlesken úndeýi jarııalandy. Ardagerlerdiń bul bastamasy eldi shekten tys ysyrapshyldyqtan aryltyp, as berý rásimderiniń túpki mánin saqtaýǵa baǵyttalyp otyr.
Qyzylorda
