Mekemtas Myrzahmetuly dúnıeniń izgi bilimin jan men júrektiń ıgiligine aınaldyrdy, eldiń óser órkenine jan men júrektegi osy ıgiliktiń, aqyl men oıdaǵy qazynanyń kiltin ustatty, udaıy shyǵarmashylyq izdenis, udaıy shyǵarmashylyq oılaý, udaıy shyǵarmashylyq eńbek ústinde boldy. Ǵulama-ustazdyń ǵylym men bilimge talpynǵan, ǵylym men bilimniń qadirin biletin jas pen kárini birdeı súıindirgen, rıza etken qasıetiniń jarqyn jaryǵy osynda edi.
Adamnyń ómirinde bári de ótpeli: jastyq ótedi; ajar taıady; kúsh qaıtady. Adamnyń ózi ótse de, óshpeıtin, tozbaıtyn, azbaıtyn asyl baılyǵy – Táńiri syılaǵan shyǵarmashylyq oılaýy men shyǵarmashylyq oıy. Biraq mundaı asyl baılyqty ǵylymda árkim emes, naǵyz shyǵarmashylyq tulǵa, kemel adam deńgeıine kóterilgen ǵulama ustaz ǵana ustaı alady, sol ǵana el ıgiligine jarata alady. Tek sol ǵana shyǵarmashylyq oılaýy men shyǵarmashylyq oıyn búkil ǵumyr boıy ǵana emes, qabirden ári ótkende de serik etedi. Shyǵarmashylyq oılaýy men oıyn kemeline keltirip, sodan tapqan bilimin, jalpy ǵylymı-shyǵarmashylyq eńbegin el ıgiligine jumsaýǵa asyqqan, aıanbaı jumsaǵan kisi ǵana kámil ustaz, tolyq ǵalym qasıetine laıyqty. Mekemtas Myrzahmetuly bóten iske alańdamaı, bógde sózge aralaspaı, aqyryn júrip, anyq basyp ótken kámil ustaz, tolyq ǵalym, degdar ǵulama, bilimi men ilimin, jalpy ǵylymı-shyǵarmashylyq jáne ustazdyq eńbegin el ıgiligine erinbeı, esepsiz jaratqan abzal jan, aıaýly azamat, qaıratker tulǵa edi.
«О́mirdiń joly – tar soqpaq...» deıdi Abaı. Ǵylymnyń joly odan da tar. Al ádebıet týraly ǵylym – eń bir beıneti aýyr ǵylym. Onyń tereńine boılap, bıigine shyǵý ońaı emes. Ádebıettaný ǵylymynda shyn ǵalymǵa aýyrdyń ústimen, jeńildiń astymen júrý joq. Shyn ǵalymnyń ózi salyp, ózi jalǵaıtyn bir-aq jol bar. Ol – mańdaı teri monshaqtap aqqan adal eńbek pen aqıqat joly. Bizdiń zaıyrly ómirimizde bul jol haq jolymen para-par.
Keler urpaǵyna, óser órkenine: «Men – bir jumbaq adammyn», dep tilegin, ótinishin qaldyrǵan Abaıdyń jumbaǵyn sheshý ońaı emes. Abaı jaıynda eńbek jazǵan, zertteý júrgizgen ǵalymdardyń bári de osy jumbaqtyń sheshýin izdegen jáne bári de ishteı sol jumbaqty sheshtim dep marqaıady. Oryndy. О́ıtkeni ár ǵalym Abaıdy óz kózimen kórip, óz kóńilimen tanıdy. Uly aqynnyń jumbaǵyn da ár ǵalym tek ózinshe sheshedi. Jumbaq bireý bolǵanda, onyń sheshýi áldeneshe. Jáne sol sheshýlerdiń bári de durys. Abaı jumbaǵynyń, ulylyǵynyń syry osynda. Mekemtas Myrzahmetuly Abaıdyń júregine, Abaıdyń aqyndyq álemine óz zamandastarynan tereń boılady, sóıtip aqynnyń jumbaǵyn da aqıqatyna jetip, búgingi ǵylymı oıdyń, búgingi abaıtanýdyń ushar bıigine shyǵyp sheshti. Bizdiń zamanymyzdyń abaıtanýynda ol bıikke ázirge Mekeńnen basqa eshkim kóterilgen joq.
Mekemtas Myrzahmetuly ózi ómirin arnaǵan ǵylymǵa ózgelerdi de yntalandyryp, solar arqyly keler urpaqtyń, óser órkenniń jolyna sáýle shashyp, jaryq túsirdi. Ustaz bala kúıinde qabyldap, maman dárejesine jetkizip tárbıelep shyǵarǵan myńdaǵan shákirtiniń qazirgi shaqta bári birdeı pyraq bolmaǵanymen, árqaısysy – bir shyraq. Olardan ustaz ómiriniń jaryǵy men qyzýy taraıdy.
Ádebıet – sóz óneri. Sóz ónerinen ardaqty óner joq. О́ıtkeni ol – ultymyzdyń aqyl-oıy, ar-ojdany, abyroıy. Sóz óneri týraly ǵylymnan aıaýly ǵylym joq, óıtkeni ol – ultymyzdyń aqyl-oıy, ar-ojdany, abyroıy týraly ǵylym. Mekemtas Myrzahmetuly osy aqyl-oıymyzdyń abaıtanýdaǵy ushar bıigi, osy ar-ojdanymyzdyń áýezovtanýdaǵy sańlaq sarapshysy, osy abyroıymyzdyń baýyrjantanýdaǵy bıik báıteregi edi.
Alla aldyńyzdan jarylqasyn, ardaqty ustaz!
Janǵara DÁDEBAEV,
Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ Abaı ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory,
professor
