Basylymdardy taratý isine básekelestik kerek

Men bul jerde oqý má­de­nıeti otbasynan bastalýy kerektigine toqtalyp jatpaı, salanyń eń basty máselesin aıtaıyn: aýyldyq jerlerge jetkizý-taratý isiniń ońtaıly sheshimin tappaıynsha, gazetterge taralymdy kóbeı­tý turmaq, baryn ustap turý qıyn­daı bermek. Eger «Qazposhta» bul máse­leni sheshe almaıtyn bolsa, onda otandyq merzimdi baspasóz ókilderi jınalyp, máseleniń sheshi­min ózderi izdegeni jón. Tipti sol BAQ-tardyń quryl­taıshylyǵymen taratý-jetkizý naryǵyna jańa oıynshy qosý kerek bolar dep oılaımyn. Árıne, onyń qanshalyq tıimdi bolatynyn mamandar zerttep, zerdelep kórer.

Oqyrman tartýǵa kelsek. Biz qazir­gi oqyrmanǵa ne kerek ekenin sol oqyr­mannyń ózinen suraýdy umytyp kete beretin sııaqtymyz. Sosyn jarnamalaý tásilimizdi de ózgertpeı bolmaıdy. Smartfonmen tý­ǵan urpaq ishinde ózine qajet dúnıe bolsa ǵana satyp alady. Boldy. Endeshe, olarǵa ne qajet ekenin, osy býyndy ne qyzyqtyratynyn bilip, sony gazet-jýrnalymyzǵa ákelýge tıispiz. Osylaı bolýy úshin álbette izdenis kerek. Bálkim, bul izdeniske sol keıingi býynnyń ózin de kóbirek tartý kerek shyǵar. Múmkin solar dástúrli BAQ-tyń baǵyn ashatyn amal tabar.

AQSh-tyń, Eýropanyń BAQ-tary zaman aǵymyna beıimdelip, elektrondy nusqalaryna – PDF jáne sıfrly formattarǵa jazylymdy damytýǵa kúsh salyp jatyr. Munyń tıim­di jaǵy – quny qaǵaz basy­lymnan áldeqaıda arzan, ıaǵnı oqyrmannyń qalta­syna aýyr tımeıdi. Poshta jetkizilimi óte nashar bolyp turǵan qazirgi kezde bul – biz úshin óte tıimdi ári ońtaıly jol. Qalaǵan adam kádimgi gazettiń qunynan eki-úsh ese arzan baǵaǵa týra sol basylymnyń ózindeı PDF nusqasyn júktep alady nemese zamanaýı dızaındaǵy sıfrly formatyn alyp oqı beredi. Biraq ázirge bizdiń halyq mundaı formatpen asa tanys emes nemese gazet-jýrnal oqýdyń osyndaı joly baryn bile bermeıdi. Bizge osyny kóbirek tanytyp, ilgeriletý qajet. Internettegi aqparattyń bári tegin degen qate túsinikti de joıýǵa, avtorlyq qu­qyqtyń, árbir maqalanyń aqysy bar eke­nin jurtqa sińirýge umtylǵan jón. Sheteldiń keıbir jýrnaldary taqy­ryp­tyq baǵyttaryna, aýdıtorııasyna qaraı basylymdaryna qosymsha ónimder qosyp, mysaly quraldar, kórnekilikter, oıynshyqtar usynyp, oqyrman tartýǵa tyrysady. Bizge de osyndaı amaldardy kóbirek qoldanyp, jańa múmkindik izdestirý qajet dep oılaımyn.

Osy oraıda ózim qyzmet etetin «National Geographic Qazaqstan» jýr­nalynyń jaıyna da toqtalyp ót­sem deımin. Birinshiden, «National Geograp­hic» álemdik deńgeıdegi túrli izdenis pen zertteýdi baıandaıtyn ǵylymı-tanymdyq jýrnal bolǵandyqtan, kúndelikti qoǵamdyq saıası basylymdardaı emes. Jarııalaıtyn mate­rıaldary qundylyǵyn joǵaltaıdy, tipti ýaqyt ótken saıyn baǵasy arta túsýi múmkin. «National Geographic»-tiń barlyq eldegi redaksııa­lary osy erekshelikti tıim­di paıdalanýǵa tyrysady. Jýrnal jaryqqa shyq­paı jatyp-aq mańyzdy, súbe­li maqalalarynyń ańdatpa­laryn – oqyrmandy qyzyq­tyratyn foto nemese qysqa beınejazbalar jasap, áleý­mettik jeliler arqyly taratady. Bul baǵyttaǵy ju­mystar jýrnal jaryqqa shyqqan soń da jalǵasady. Munyń syrtynda jýrnaldyń arnaýly nómirlerin nemese jyldyq toptamasyn satyp alǵy­sy keletin oqyrmandarǵa «National Geographic» bren­dimen baılanysty shaǵyn syılyqtar nemese jeńildik­ter de usy­nyp jatamyz. О́lketaný sıpa­tynda­ǵy ekspedısııalarymyzdy da jýrnaldy kópshilikke tanytý turǵysynan qoldanamyz.

Oqyrmanmen baılanys óte mańyz­dy dep esepteımiz. Árbir adamǵa – meıli ol telefon ne ýatsap arqyly habarlasty ma, joq álde ınstagram men feısbýkte jazdy ma – bárine jaýap berýge tyrysamyz. Oqyrmandarymyzdyń bir bóligi mektepter bolǵandyqtan, muǵalimderdiń suraýymen pán aptalyq­ta­ryna qatysyp, oqýshylarmen kezdesýler ótkizip turamyz.

Aıbyn ShAǴALAQ,

«National Geographic Qazaqstan» jýrnalynyń shef-redaktory