Túrli sala men baǵytty qamtyǵan maqalalardy dereý qabyldap alyp, ýaqyt ozdyrmaı ár bólimge jetkizetin Rysbala Nursapaqyzynyń jedeldigine kóp nárse baılanysty edi. О́ıtkeni gazet materıaldary sol nómirden qalyp qoımaýǵa, oqyrmanǵa der kezinde jetýge tıis-tin.
Kerbez Kerbulaq óńiriniń óńdi qyzy oń men solyn tanydym-aý degen kezde arý Almatyǵa qonys aýdarǵan edi. Taldyqorǵan óńirindegi týys-baýyrlary laýazymdy qyzmetter atqaryp, Jetisý óńiriniń órkendep damýyna ózindik úles qosqan aıtýly azamattar bolǵanyn óńir jurtshylyǵy osy kúnge deıin maqtanyshpen aıtady.
Zamandas áriptester ilýde bir kezdese qalsaq, hal-jaǵdaı surasyp, kádimgideı qaýqyldasyp qalamyz. Ázil-qaljyńǵa da kezek tıip jatady. О́tken-ketkendi, kezinde qyzmettes bolǵan nebir qımas tulǵalardy saǵynyshpen eske alamyz. Qarap otyrsaq, gazetimizdiń talaı ardageri kelmestiń kemesine minip, baqıǵa ozypty. Solardyń biri osy Rysbalanyń tikeleı jetekshisi bolǵan Keńeshan aǵa Zákenov edi. Shyraıly shyǵystyń qarymdy qalamgeri retinde respýblıkalyq basylymǵa arnaıy shaqyrtýmen aýysqan bolatyn. Myqty pýblısıst ári aıtýly jazýshy bola júrip, «gazettiń otymen kirip, kúlimen shyqty», derlikteı qyzmet atqaryp edi. Sol kisiniń tálimi men tájirıbesi R.Ábdiqadyrovaǵa da daryp, az ýaqytta bilikti qyzmetkerge aınaldy. O zamanda habar-oshar men shaǵyn maqalany jáne keıbir jatyp qalmaýǵa tıisti kólemi úlken shuǵyl dúnıelerdi Rysbala Nursapaqyzy menshikti tilshilerden telefon arqyly qabyldap, jazý máshińkesimen jedel terýge mindetti-tuǵyn. Bul 19 tilshi baılanysqa shyǵatyn, tań atqannan kesh batqanǵa deıin tynbaıtyn tym qaýyrt jumys bolatyn.
Taǵdyrdyń jazýymen ómirlik qosaǵynan tym erte aırylsa da qıyndyqqa moıymady, shıetteı ul men qyzyn tárbıeleı júrip, ózine tapsyrylǵan jumysty tap-tuınaqtaı etip atqardy. Menshikti tilshiler bólimi basshysynyń oń qolyna, senimdi kómekshisine aınalǵan Rysbalany (qyzmettes áriptesteri erkeletip Rysjan deıtin) bas basylymnyń menshikti tilshileri de erekshe qurmetteıtin. Osy syılastyq, osy úrdis eshqashan úzilgen emes.
Ol ul-qyz tárbıesimen, kúndelikti gazet jumysymen jastyq shaqtyń zýlap ótkenin de baıqamaı qaldy. Kezinde kórkem kelinshekke kóz salǵandar kóp bolǵanymen, «balalarymdy bóten bireýge jáýteńdetpeıin» dep, qaıta turmys qurýdy da qup kórmedi. Jumysyna den qoıdy. Mine, osyndaı tynymsyz eńbek ómirdiń bıik belesine qapysyz alyp shyqty. Búginde ol kemel jasqa ul-qyzy men nemere-jıenderiniń ortasynda baqytty ana, súıikti áje retinde jetip otyr.
Árbir adamnyń ózine ǵana tán ǵumyr joly, tirshilik baıany bar, biraq etken eńbek, kórgen beınet, tókken ter, alǵan asý, jetken bıik árkimniń ómirinde árqıly. Ony syrt kóz ózderinshe baǵalap ta jatady. Sondaǵy jalpynyń izdeıtini bireý, ol – kisilik kelbet, azamattyq tulǵa. Osyndaı adamı asqaq qasıetke qansha ǵumyr keshkenimen, jetken de bar, jetpegen de bar. Al óziniń ómir jolynda sypaıy syılastyq pen adal dostyqty joǵary qoıyp, úlkenge qurmet, kishige izet kórsetip kele jatqan Rysbala Nursapaqyzyn adamı bolmystyń asqaq shyńyn baǵyndyrǵan áriptes ári zamandas retinde baǵalaımyz desek, artyq aıtpaǵanymyz.
Jıyrma jyldaı sol tustaǵy 19 oblystyń menshikti tilshisimen kúnde telefon arqyly habarlasyp, sát saıyn qaınaǵan jumys atqaryp, tynym tappaý Rysbalanyń mańdaıyna jazylǵan qyzyqty da qıyn sharýa bolatyn. Oblys tilshileri de gazettiń ár sanynyń sapaly da salmaqty shyǵýyna, oqyrmanynyń kóp bolýyna, ıaǵnı óńirlerde taralymynyń arta túsýine zor úles qosýǵa tıis edi. Mine, osyndaı qym-qýyt qarbalaspen júretin Rysbala ýaqyttyń qalaı ótkenin bilmeı de qalatyn, tek jumys aıaqtalǵan sátte ǵana «oıbýı, kishkentaılarym ne bolyp jatyr eken» dep úıine asyǵatyn.
Jalpy, oblystaǵy tilshilerdiń árqaısysy bir-bir tulǵa edi. Solardyń jergilikti jerlerdegi zor bedeliniń, ótkir maqalalarynyń arqasynda respýblıkalyq gazettiń de abyroıy asqaq-tuǵyn. Ásirese «Jazylǵan jaıdyń jańǵyryǵy» nemese «SQ»-nyń synynan keıin» degen aıdarlardan soń shyqqan maqalaǵa qatysy bar óńirdegi kemshilikter egjeı-tegjeı talqyǵa túsip, kináliler jaýapqa tartylatyn, tıisti shara qoldanylyp, keıde tipti qyzmetinen bosatylyp jatatyn.
Ásirese ońtústikqazaqstandyq Altynbek Joldasbekov (gazet basshylyǵy kezinde qurmettep, jaqsy maǵynasynda «qara patsha» dep ataǵan), qyzylordalyq Baıjigit Ábdirazaquly, taldyqorǵandyq Seıdahmet Muhametshın (dene bitimine qaraı áriptesteri men bylaıǵy jurt «poltora qazaq» deıtin), shyǵysqazaqstandyq Muqan Ábýǵalıev qaı ortada da ózindik oryndary bar aıtýly azamattar edi. Keıin olardyń oryndaryn aqtóbelik Ámir Oralbaı, qaraǵandylyq Baǵdat Mekeı, keıinirek Maǵaýııa Sembaı, batysqazaqstandyq Temir Qusaıyn, qyzyljarlyq Málik Muqan, taǵy basqalar basty. Qalamy qarymdy jýrnalıster sol kezdegi joǵarydan bekitilgen jospar boıynsha jylyna bir márte redaksııaǵa shaqyrtýmen kelgende, gazet basshylarynyń ózderi erekshe iltıpat bildirip, úlken qurmet kórsetetini esten ketpeıdi. Sonymen qatar 90-jyldardaǵy menshikti tilshilerdiń de tynymsyz eńbegi aıtýǵa turarlyq. Rysbala Nursapaqyzy solardyń báriniń telefon nómirin jatqa biletin, tańerteń árqaısymen jaıdary amandasyp: «Qane, búgin qandaı materıal beresińder?» dep jumysqa jedel kirisip ketetin.
Al 2000-jyldar basynda elimizdiń jýrnalısteri kompıýterdi jappaı meńgerip, zaman talabyna saı redaksııada saıt jumystaryn júrgizý jedel qolǵa alyna bastady. Sol tusta R.Ábdiqadyrovanyń taǵy bir iskerlik qyry ashyldy. Bas-aıaǵy birer aıdyń bederinde kompıýterdi tez meńgerip, óńirlerden kelgen materıaldardy shuǵyl retke keltire bildi. Al redaksııadan ár nómir saıyn gazet betine túsken materıaldar saıt arqyly oqyrmandarǵa jol tartyp jatty. Mine, sony Rysbala tańǵy saǵat jetide, myń-san oqyrman qaýym saıtty ashyp qaraǵansha daıyndap, jedel usynyp otyrdy. 15 jyl boıy osyndaı mańyzdy jumys atqarý tikeleı sonyń moınynda boldy.
«Egemenniń» 100 jyldyq mereıtoıynda basylymnyń barlyq materıaldary jeke súbeli kitap bolyp shyqqany málim. Mine, sondaǵy qundy tarıhı materıaldardyń deni osy saıttan alynǵany aqıqat. Sonda Rysbala Nursapaqyzynyń úlken úlesi, erekshe qoltańbasy bar ekenin rızalyqpen aıtyp ótkimiz keledi. Qadirli zamandasymyzdyń qyryq jylǵa jýyq tynymsyz eńbeginde «Egemen Qazaqstan» gazetiniń ótken kúnderi men tatymdy tarıhy saırap jatyr. Al R.Ábdiqadyrovanyń «Eren eńbegi» úshin medalin adal eńbekke berilgen ádil baǵa dep bilemiz.
Saıasat BEIISBAI,
«Egemen Qazaqstan» gazetiniń ardageri
ALMATY
