Foto: Ashyq derekkózden
Prezıdenti Ákimshiligi Ishki saıasat bóliminiń meńgerýshisi Abzal Núkenov Qazaqstan-Reseı konferensııasynyń ashylý saltanatynda qatysýshylardy aıtýly mereıtoımen quttyqtap, tarıhı estelikterdi saqtaýda eki eldiń ózara baılanysynyń mańyzyn atap ótti.
«Almatyda ótip jatqan «Jeńistiń esteligi: urpaqtar men halyqtar birligi» konferensııasy – elderimiz arasyndaǵy qarym-qatynasty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan taǵy bir qadam. Soǵys týraly estelikter – bizdiń ortaq tarıhymyz, keleshektegi birlesken yntymaqtastyqtyń negizi. Jeńistiń 80 jyldyǵy aıasynda jáne jalpy alǵanda, biz úshin bilim berý, ózin-ózi damytý, jastardyń rýhanı-adamgershilik tárbıesine baǵyttalǵan birlesken jobalardy júzege asyrý mańyzdy», dep atap ótti Abzal Núkenov.
Reseı Federasııasy Prezıdentiniń shet eldermen aımaqaralyq jáne mádenı baılanystar jónindegi basqarmasy basshysynyń orynbasary Anton Rybakov Jeńistiń 80 jyldyǵy qarsańynda A.Balaeva men G.Gýrov qol qoıyp, qabyldaǵan 2025 jylǵa arnalǵan Reseı-Qazaqstan arasyndaǵy gýmanıtarlyq yntymaqtastyq salasyndaǵy is-sharalar josparynyń mańyzyna aıyryqsha toqtalyp ótti. «Bul – eki el ókilderiniń uzaq jyldardyń bederinde birlese júrgizip kele jatqan, birin-biri tolyqtyratyn tıimdi jumysynyń nátıjesi. Bul jumys búgin ǵana bastalǵan joq jáne ortaq múdde Reseı men Qazaqtannyń táýelsiz derbes memleketter retindegi dostyq qarym-qatynasynyń berik irgetasyn qalyptastyryp keledi. Is-sharalardyń birlesken josparyn qabyldaý ıgi maqsatymyzdy jańa sapaly deńgeıge kóteredi dep senimmen aıta alamyz», dep atap ótti A.Rybakov. Reseılik meımannyń aıtýynsha, bul qabyldanǵan is-sharalar josparyn júzege asyrý nátıjesi aldaǵy jyldarda oń baǵdarymen aıqyndala túspek.
Ol sondaı-aq, Qazaqstannyń fashızmmen kúrestegi jeńiske qosqan úlesi týraly oıyn tarqata kele, respýblıkaǵa kóshirilgen keńestik azamattardy baýyryna basqan qazaq halqynyń izgiligi eshqashan umytylmaıtynyn taǵy bir jadyda jańǵyrtty. «Bizdiń otandastarymyzdy, atalarymyz ben ájelerimizdi qabyldap, ekinshi Otan syılaǵan qazaqstandyq dostarymyzdyń, almatylyqtardyń kórsetken qonaqjaı keń peıili úshin alǵys bildiremiz», dedi A.Rybakov.
Jastar isi jónindegi federaldyq agenttiktiń basshysy Grıgorıı Gýrov Otan soǵysy batyrlaryn este saqtaýdyń mańyzy týraly áńgimeledi.
«Biz Qazaqstanǵa eki el arasyndaǵy gýmanıtarlyq yntymaqtastyqtyń jalpy josparyn qabyldaý úshin keldik. Onyń aýqymynda alýan túrli baǵyttar qamtylǵan, sonyń ishinde, erikti baǵytta jumys isteý, jastarmen jumystyń biz úshin qashan da máni joǵary. Reseıden soǵys qasiretin este saqtaý men jeńis tóńireginde izdenip, zerttep júrgen qoǵamdastyqtyń múshelerinen quralǵan úlken delegasııa keldi. Olar – Jeńis eriktileri, mamyr merekeleri qarsańynda «qalaı atap ótemiz, ne jasalýy kerek, eki eldiń óskeleń urpaǵy bul Jeńistiń mańyzyn qalaı saqtaı alady?» degen máseleni qazaqstandyq jastarmen birlese talqylaý oıda bar», deıdi G.Gýrov.
G.Gýrovtyń aıtýynsha, Uly Otan soǵysyndaǵy jeńis te, ony este saqtaý da reseılikter úshin myńjyldyqtarda mańyzyn joımaıtyn qasterli estelik. «Bul, birinshiden, soǵys qasireti eshqashan qaıtalanbas úshin kerek. Ekinshiden, Reseı jastary da, Qazaqstan jastary da eki eldi kóp nárse baılanystyratynyn túsinýi kerek. Baılanystyratyn jaqsy dúnıe de, qara tańbaly oqıǵalar da jeterlik, syrtqy qaýip-qater aldynda halyqtardyń birigý múmkindigi – bul mańyzdy is. Sondyqtan da keńes odaǵyn qorǵaı otyryp qaza tapqan qazaq halqynyń ókilderin biz erekshe qurmetteımiz. Qazaq jerinde jasaqtalyp, Máskeýdi qorǵap, sheıit bolǵan panfılovshylar soǵysqan Máskeý túbinde saltanatty is-sharalardyń bastaý alatyny da teginnen-tegin emes» dep tolyqtyrdy óz oıyn G.Gýrov.
Jıynda «Iá, bul uly oqıǵanyń Qazaqstan halqy úshin máni erekshe. О́ıtkeni bul soǵys zardaby tımegen birde-bir qazaqstandyq otbasy joq deýge bolady. Jyl ótken saıyn onyń máni men mańyzy arta túsýde. Sebebi tikeleı qatysqan ardagerlerimizdiń, tyl eńbekkerleriniń jáne sol surapyl jyldardyń kýágerleriniń qatary sırep barady» dep sóz bastaǵan Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva qatysýshylardy kele jatqan Jeńis kúnimen quttyqtap, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń jyly lebizin jetkizdi.
«Qazaqstan adamzattyń ortaq jeńisine, jer betinde ádildik pen bostandyqtyń saltanat qurýyna ólsheýsiz úles qosty. Aǵa býynnyń ekinshi dúnıejúzilik soǵys kezindegi erligi men eńbegi óskeleń urpaq úshin qaısarlyqtyń, janqııarlyqtyń jáne otanshyldyqtyń ozyq úlgisi bolyp qalatyny sózsiz. Búginde biz ultymyzdyń qaharman ul-qyzdarynyń arqasynda alańsyz eńbek etip, urpaq ósirip, jarqyn bolashaqqa qadam basyp kelemiz. Sol úshin olarǵa máńgi qaryzdarmyz. Eshkim de eshqashan umytylmaıdy!» degen edi Prezıdent.
Aıda Balaeva júzdegen mıllıon adamnyń eren eńbegi men janqııarlyǵynyń nátıjesinde jetken Jeńistiń qazaq halqy úshin máni tereńde jatqanyn tarıhshylar deregine súıene otyryp, tyń málimetterdi alǵa tartyp, keń kólemdi baıandamasyna naqty mysaldardy arqaý etti. Erleri jeńis jolynda jan aıamaı erlik kórsetip, maıdan úshin baryn bergen Qazaqstannyń sol zobalań jyldary basynan ótkergen saıası, ekonomıkalyq taýqymeti men mádenı órleý kezeńin qatar alyp saralady. «Jeńis jolynda barlyǵy – bolat quıýshydan bastap esepshige deıin, etikshiden muǵalimge deıin úlken-kishi túgel talmaı eńbek etti. Mádenıet salasy da erekshe ról atqardy. Soǵys aýyrtpalyǵy men tapshylyǵy kezinde ónerge oryn joqtaı kórinýi múmkin edi. Biraq olaı bolmady! Memleket tek qoldap qoımaı, mádenıetti halyq arasyna taratýdy maqsatty túrde júrgizdi, onyń passıonarlyq qýatyn Uly Jeńiske jeteleıtin qural retinde sheber paıdalandy», dedi Aıda Balaeva.
Konferensııa baǵdarlamasy úsh paneldik sessııadan turdy. Atap aıtsaq, «Jeńistiń esteligi: urpaqtar men mádenıetter arasyndaǵy kópir», «Jeńis esteligin saqtaýǵa arnalǵan jastar qozǵalystary» jáne «Ortaq tarıhty nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan zamanaýı jobalar» sekildi sessııalar eki el mamandaryn ortaq áńgime tóńiregine toǵystyrdy.
Ataýly mereıtoı qarsańynda taraptar birqatar jobalardy birlese atqarýdy josparlap otyr. Atap aıtsaq, aldaǵy ýaqytta túrli aksııalar, forýmdar, mádenı is-sharalar uıymdastyrylmaq.
